Λίβελος από ψυχής

Ο κ. Τριμπέρης υπήρξε καθηγητής μου το πάλαι ποτέ, στις προπτυχιακές μου σπουδές στο Φυσικό Τμήμα. Εξακολουθεί να διδάσκει και έχει στο ενεργητικό του ένα αξιόλογο ερευνητικό έργο στη θεωρητική φυσική συμπυκνωμένης ύλης. Όντας αντίθετος στο νόμο που ψηφίστηκε χθες από για τα ΑΕΙ, πρωτοστάτησε στη συλλογή υπογραφών για τη στήριξη του Δημόσιου Πανεπιστημίου και έδωσε, μαζί με την κα Καραμαλέγκου από τη Φιλοσοφική Σχολή, συνέντευξη τύπου, την περασμένη Δευτέρα. Σήμερα το πρωί έλαβα ένα email του με το παρακάτω κείμενο-ανοικτή επιστολή προς την υπουργό παιδείας, όπου επικρίνει τη φιλοσοφία του νέου νόμου και τις συνθήκες υπό τις οποίες ψηφίστηκε. Νομίζω πως αξίζει να διαβαστεί αυτή η επιστολή, η οποία, κινούμενη στον αντίποδα αυτών που ακούστηκαν από ένα μεγάλο μέρος των βουλευτών και των ΜΜΕ, μπορεί να δώσει ερεθίσματα για προβληματισμό και συζήτηση.

Γιώργος Αιμ. Σκιάνης

Αξιότιμη κα Υπουργέ,

Δεν σας γνωρίζω προσωπικά αλλά παρακολουθώ τα ευδιάκριτα ίχνη που αφήνετε πληγώνοντας ολόκληρο τον εκπαιδευτικό κορμό της χώρας μας. Αυτές τις ημέρες εσείς και η κυβέρνησή σας αποφασίσατε, συνεπικουρούμενη από τις υπόλοιπες δυνάμεις της συντήρησης και του αυταρχισμού, να αποτελειώσετε την Ανώτατη Εκπαίδευση.

Παρακολούθησα προσεκτικά τη συζήτηση στην «Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων» και την τραγική εξέλιξη της «συζήτησης» στην ολομέλεια της Βουλής. Υπήρξααυτήκοος μάρτυρας του πολιτικού κανιβαλισμού στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Παρακολούθησα την κατασυκοφάντηση των Πανεπιστημιακών Δασκάλων του τόπου από ένα πλήθος ανθρώπων οι οποίοι υποτίθεται ότι εκπροσωπούσαν τον Ελληνικό λαό. Απίστευτης προέλευσης άνθρωποι,οι οποίοι εμφανώς αγνοούσαν την πανεπιστημιακή δομή και λειτουργία, λιβάνιζαν με πάθος το νσχ σας. Δίνοντας τερατώδη στοιχεία τα οποία ήταν τόσο ψευδή που σας έφερναν και εσάς σε δύσκολη θέση. Σας έβλεπα με το βλέμμα χαμηλωμένο, υπήρχε και η τηλεόραση, να προσπαθείτε διακριτικά να τους σιορθώσετε. Άκουσα τους, μετά από ώρες και τηλεφωνήματα, συνοδοιπόρους σας να διεκδικούν την πατρότητα των ιδεών σας, απευθυνόμενοι με τν ίδια «πολιτική» συμπεριφορά στην πανεπιστημιακή κοινότητα.

Παρακολούθησα τους βουλευτές του ΛΑ.ΟΣ., φυσικά όχι μόνο αυτούς, η ΝΔ σας έθεσε τη ρητή κατάργηση του ασύλου όρο απαράβατο, να χαίρονται, θεωρώντας νίκη τους τον εξοστρακισμό του «κομματικού στρατού της αριστεράς» από τα Πανεπιστήμια δια νόμου. Η «εγκληματικότητα» στα ΑΕΙ ήταν το αστείο πρόσχημα, όταν η εγκληματικότητα στη χώρα είναι ανεξέλεγκτη. Η αστειότητα τωνπροφάσεων αυτών φαντάζομαι ότι ήταν ένας ακόμαλόγος για να ευθυμούν. Ενώ καταμαρτυρούσατε στις φοιτητικές παρατάξεις ανηθικότητα και συναλλαγή, γνωρίζατε καλά και εσείς και εκείνοι μαζί με τους οποίους ψηφίσατε αυτόν τον επικίνδυνο νόμο,ότι οι αναφορές σας αφορούσαν τις δικές σας φοιτητικές παρατάξεις, παράγωγα της ιδεολογίας σας, γέννημα της πολιτικής σας. Στόχος σας είναι να εξαφανίσετε την ελεύθερη έκφραση ιδεών στα Πανεπιστήμια. Να δημιουργήσετε όχι μόνο ημιμαθείς και άρα εκμεταλλεύσιμους αποφοίτους, αλλά κυρίως πολιτικά ακίνδυνους. Ποιά θα είναι η επόμενη τροπολογία που θα κάνετε; Παραδειγματικό λιθοβολισμό στηνόποια ελεύθερη φωνή υψωθεί στα πανεπιστήμια; Θα επαναφέρετε τον νόμο 4000;

Σας παρακολούθησα να παρουσιάζετε την περίφημη φωτογραφία με το χοντρό ντοσιέ -τον ισχύοντα νόμο- και το 128(;) σελίδων δικό σας νσχ στην επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων και να μεταφέρεται «the real thing» στην ολομέλεια. Δυσκολεύτηκα να συνέλθω. Παρωχημένες τεχνικές marketing στις ΗΠΑ στις αρχές του’50! Κανείς δεν σας επεσήμανε ότι η ποιότητα δεν μετριέται με ποσοτικάκριτήρια; Ακριβώς αυτή η αντίλψη κυριαρχεί και και στακριτήρια αξιολόγησης που οδήγησαν τις 24 στις 27 χώρες της ΕΕ σε εκπαιδευτική και ερευνητική υποβάθμιση, μετά την εφαρμογή της συνθήκης της Μπολόνια στις χώρες τους, και τώρα να την αναθεωρούν. Και εσείς θεωρείτε ριζοσπαστικό εκείνο το οποίο «24 στους 27 κατασκευαστές» δηλώνουν σε όλους τους τόνους δημόσια, σοσιαλδημοκράτες καθώς και δεξιοί, ότι δηλαδή η συνθήκη της Μπολόνια δεν κάνει τη φορεσιά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσήςτους πιο αστραφτερή. Πλήθος στοιχείων στη διάθεσή σας, αν φυσικά δεν τα έχετε, πράγμα που δεν το πιστεύω. Τα οποία όμως αποκρύψατε. Όπως χρόνια τώρα το αποκρύπτουν από τον ελληνικό λαό τα αστικά ΜΜΕ.

Για ποιά σ΄νδεση των πανεπιστημίων με την παραγωγή μιλάτε όταν η χώρα έχει αποβιομηχανοποιηθεί, όταν οι κοινή αγροτική πολιτική της ΕΕ έχει καταστρέψει όλο το γεωργικό πλούτο της χώρας. Όταν δεν έχετε τόσο καιρό προτείνει ένα συγκροτημένο αναπτυξιακό σχέδιο και οι μόνοι σας πόροι προέρχονται από την αφαίμαξη του εισοδήματος του μισθωτού, του εργάτη, του μικρομεσαίου και του συνταξιούχου. Απλώς δίνετε τη δυνατότητα στους κάθε είδους «σαλταδόρους» της αγοράς να εκμεταλλευτούν ότι θα έχει απομείνει στα Πανεπιστήμια, έμψυχο υλικό και τιςόποιες υποδομές.

Όσον αφορά στους διδάσκοντες, ο στόχοςσας είναι ξεκάθαρος. Η παντελής απουσία αναφοράς από το νόμο σας της Έρευνας ως αναπόσπαστο χαρακτηριστικό του πανεπιστημιακού δασκάλου, και η μετάθεσή της σε έναν άλλο νόμο, η αναφορά στο υποτιθέμενο «Τμήμα» ως εκπαιδευτική και μόνο μονάδα και η εξαφάνιση του Τομέα, η τριετής διάρκεια των σπουδών, χωρίς τα ενιαία χαρακτηριστικά του επιστημονικού αντικειμένου, υποδηλώνουν την πρόθεσή σας για μετατροπή των πανεπιστημίων σε σχολέςκατάρτισης, οι οποίες δεν θα έχουν ανάγκη κρατικής χρηματοδότησης. Τα δίδακτρα από τον 2ετή κύκλο και οι αμοιβές από την παροχή υπηρεσιών σε τρίτους θα καλύπτουν τις λιγοστές τους ανάγκες, μια και ο αριθμός του μονίμου προσωπικού θα έχει περιοριστεί απελπιστικά, και οι ελαστικής μορφής εργασίας ιδιωτεύοντες διδάσκοντες θα καλύπτουν τις υποβαθμισμένες διδακτικές ανάγκες. Αν δε εκποιήσουν και την όποια πανεπιστημιακή περιουσία υπάρχει, θα επιζήσουν λίγο περισσότερο.

Κυρία Υπουργέ,

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη δημόσια επικοινωνία μαζί σας, επιτρέψτε μου να πω, αφήστε τουςεφοπλιστές να επιδίδονται στο αγαπημένο τους σπορ, αυτό της συσσώρευσης δισεκατομμυρίων απομυζώντας και την τελευταία σταγόνα του ιδρώτα των ναυτικών και όχι μόνο. Μην τους επιφορτίζετε με μια ακόμα κοινωνική ευθύνη, αυτήν της διοίκησης των Πανεπιστημίων, όπου τους καλείτε να διαπλάσουν νέουςεπιστήμονες, μεταφέροντάς τους τις ηθικές αρχές που οι ίδιοι ακολούθησαν στη ζωή τους και οι οποίες τους οδήγησαν να γίνουν αξιοσέβαστα μέλη της κοινωνίας μας.

Φοβάμαι ότι στηνπρόσφατη συνέντευξη τύπου που δώσαμε, όπου είπα ότι μεθαύριο μπορεί ναιδιωτεύσετε, έκανα λάθος. Το σύστημα σας χρειάζεται. Όμως εμάς έχει ανάγκη η κοινωνία, τα παιδιά της λαϊκής οικογένειας, και όχι μόνο,που παρά τις προσπάθειές σας θα συνεχίσουμε να τα μορφώνουμε όπως τους αξίζει και όχι γι’αυτό που τα προορίζετε. Μας έχει ανάγκη η επιστήμη, την οποία πλήρως και αποκλειστικά υπηερτούμε χρόνια τώρα. Όταν κληθήκαμε να υπηρετήσουμε το Πανεπιστήμιο μας δεν υπογράψαμε συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου για απασχόληση περιορισμένου χρόνου. Δώσαμε μια συγεκκριμένη υπόσχεση ζωής στον ακαδημαϊκό κόσμο και στην κοινωνία. Και κανείς σας δεν θα μας κάνει επίορκους.

Τιμώντας το αξίωμα που κατέχετε,

Καθηγητής Γ. Π. Τριμπέρης

Τμήμα Φυσικής ΕΚΠΑ

ΥΓ: Είμαστε πολύ περισσότεροι από όσους νομίζετε.

ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ Νο 5: LONDON SCHOOL OF ECONOMICS

Μια από τις πολλές ιδιαιτερότητες που έχει η Ελλάδα είναι οι άνθρωποι στους οποίους εμπιστεύεται το σχεδιασμό και την άσκηση της οικονομικής της πολιτικής. Από τη ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, μέχρι το ΠΑΣΟΚ και τους νεομπολσεβίκους του ΣΥΡΙΖΑ, το σύνολο του πολιτικού κόσμου, με εξαίρεση τη «λαϊκούρα», δηλαδή το ΛΑΟΣ και το ΚΚΕ που δεν ασχολούνται με λεπτομέρειες, η παραγωγή οικονομικής πολιτικής σκέψης εναποτίθεται σε απόφοιτους του LONDON SCHOOL OF ECONOMICS. Οι οποίοι, μόνο με τους μαθητές του Μίλτον Φρίντμαν μπορούν να συγκριθούν σε καταστροφικότητα. Τυχαίο; Ποιος ξέρει...

Στη διάρκεια των τριών τελευταίων δεκαετιών του 20ου αιώνα, οι μαθητές του Μίλτον Φρίντμαν, με ορμητήρια τη Χιλή και την Αργεντινή, όπου το 1973 και 1976 επιβλήθηκαν αιμοσταγη δικτατορικά καθεστώτα, άπλωσαν τα πλοκάμια τους σε όλη τη Λατινική Αμερική.  Όπου πατούσαν κι όπου στεκόντουσταν χορτάρι δε φύτρωνε. Ιδιωτικοποίησαν τα πάντα, μόνο τον αέρα που αναπνέουμε δεν κατόρθωσαν να ιδιωτικοποιήσουν, κι αυτό για τεχνικούς και μόνο λόγους: γιατί δεν ήταν δυνατό να κατασκευαστούν γυάλες στις οποίες να χωράνε χώρες ολόκληρες.  Και τους πήρε και τους σήκωσε, στην κυριολεξία, ένα κύμα λαϊκών εξεγέρσεων, που έφερε στην εξουσία, στις περισσότερες λατινοαμερικανικές χώρες, μια γενιά ηγετών που προτιμούν να διαπραγματεύονται με τις αγορές αντί νατις προσκυνούν. Με ποικίλα επίπεδα επιτυχίας, από χώρα σε χώρα.

Όμως οι προθέσεις των Chicago boys, όπως αποκαλούνται, είναι γνωστές σε όλους. Κι ο καθένας αναλαμβάνει την ευθύνη του. Το LONDON SCHOOL OF ECONOMICS αντίθετα, δεν πρεσβεύει κάποιο ρεύμα της οικονομικής σκέψης. Ανάμεσα στους καθηγητές του βρίσκει κανείς από ορθόδοξους μαρξιστές μέχρι ταλιμπάν του φιλελευθερισμού. Αντίστοιχη είναι και η ιδεολογική πολυχρωμία των αποφοίτων του.  Κι όμως, στην Ελλάδα τουλάχιστον, όπου, την τελευταία δεκαετία, οι απόφοιτοι του εν λόγω πανεπιστημίου μονοπωλούν σχεδόν την παραγωγή και εφαρμογή οικονομικής πολιτικής σκέψης, αναδεικνύεται ένα κοινό χαρακτηριστικό: η καταστροφική οικονομική διαχείριση για τους μεν, η αδύνατον να αντέξει σε ψύγματα καρτεσιανής λογικής διατύπωση απόψεων των δε. Κι όλα αυτά πασπαλισμένα με ατέλειωτες ποσότητες αμετροέπειας.

Ποιον να πρωτοθυμηθεί κανείς: Τον αδιανόητο Νίκο Χριστοδουλάκη, που είχε το θράσος να πουλάει μούρη στο Σρέντερ κάνοντάς του μαθήματα (ναι, σωστά διαβάσατε!) σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής στα ευρωπαϊκά συμβούλια Κορυφής (μέχρι που ο Σρέντερ ζήτησε, με τη γνωστή σε όλους έλλειψη τακτ που τον διέκρινε, από το Σημίτη να μαζέψει τον υπουργό του);

Τον αρχιτέκτονα της αποστολής παραποιημένων στατιστικών στοιχείων στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, τον υπουργό των «δομημένων ομολόγων» και της «απογραφής», τον άνθρωπο που ένα πρωί του Μαΐου του 2008 βγήκε από το Μέγαρο Μαξίμου με το χαμόγελο της επιτυχίας και μας ανακοίνωσε περιχαρής ότι «έπεσε έξω ο προϋπολογισμός», το γιαουρτωμένο κ. Αλογοσκούφη;

Ή τον έτερο διάτοντα αστέρα, το Γιώργο Παπακωνσταντίνου, που επί δεκαοκτώ μήνες «θα» έπαιρνε «μέτρα κατά της φοροδιαφυγής» και τώρα μάχεται ηρωικώς να εκδιώξει τη λέξη «περιβάλλον» από το ΥΠΕΚΑ;

Και καλά τα πράγματα να έμεναν μονάχα στα κόμματα άσκησης της εξουσίας. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι όλοι αυτοί, που με ύφος εκατό καρδιναλίων ανακοινώνουν τις πιο μεγάλες μπούρδες, ανήκουν σε συναφείς, ως προς την προσέγγιση της οικονομίας πολιτικούς χώρους και ότι τα κοινά χαρακτηριστικά τους που περιγράψαμε είναι ίδια των πολιτικών τους χώρων. 

Τι να πει κανείς όμως όταν βλέπει το χάος της οικονομικής (μη) σκέψης που κυριαρχεί - με φωτεινές εξαιρέσεις του Μηλιό και Δραγασάκη οι οποίοι, παρεμπιπτόντως, δεν είναι απόφοιτοι του LONDON SCHOOL OF ECONOMICS - στους νεομπολσεβίκους - θα ήθελαν να είναι, αλλά ας μην το πολυψάχνουμε - του ΣΥΡΙΖΑ; Όλα τα απίστευτα μαργαριτάρια, περί «αποχώρησης από την ΕΕ», περί «επιστροφής στη δραχμή», περί «μαζικών προσλήψεων στο Δημόσιο», από τα στόματα αποφοίτων του LONDON SCHOOL OF ECONOMICS ακούγονται. Για να μην αναφερθούμε στις απόψεις του γνωστού «οικο-αντιεξουσιαστή» κ. Φωτόπουλου, που ταλαιπωρούσε επί μια συναπτή εικοσαετία με τις «σοφίες» του τους αναγνώστες της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ. Κι όλοι αυτοί φυσικά, ουδόλως υστερούν σε αμετροέπεια των νεοδημοκρατών και πασόκων συμφοιτητών τους.

Σχολείο αμετροέπειας και διαζυγίου με την, απαραίτητη για κάθε σχολή οικονομικής σκέψης, καρτεσιανή λογική είναι τελικά το LONDON SCHOOL OF ECONOMICS; Τα υπάρχοντα στην Ελλάδα στοιχεία σε αυτό συντείνουν, αν και για να μπορέσουμε να στηρίξουμε έναν τέτοιο ισχυρισμό θα έπρεπε να έχουμε στοιχεία για τη συμπεριφορά των αποφοίτων του εν λόγω πανεπιστημίου κι από άλλες χώρες. 

Κι έπειτα, κι αυτοί που δεν είναι απόφοιτοι του LONDON SCHOOL OF ECONOMICS και τους ζητήθηκε να ασκήσουν - ή να προτείνουν - κάποια οικονομική πολιτική, δεν τα έχουν πάει και καλύτερα! Από το Γιάννη Παπαθανασίου, μέχρι το Στέφανο Μάνο και το Γεράσιμο Αρσένη ήταν όλοι τους... Για να μη μιλήσουμε για τους απόφοιτους των σχολών του ΚΚΣΕ που χαράζουν ακόμα την οικονομική πολιτκή του ΚΚΕ (όταν θα κυβερνήσει, όχι της ΤΥΠΟΕΚΔΟΤΙΚΗΣ!).

Με αυτά τα ελλιπή δεδομένα, αλλά και επειδή η στήλη αυτή απεχθάνεται, για λόγους αρχής, τη λήψη προληπτικών κυρώσεων, ΔΕΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ νομοθετική ρύθμιση που θα απαγόρευε την ενασχόληση των αποφοίτων του LONDON SCHOOL OF ECONOMICS με τα κοινά. Μέχρις ευρέσεως περισσοτέρων στοιχείων τουλάχιστον...

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ Νο4: ΑΠΕΤΑΞΑΣΟ ΤΩ ΔΙΑΔΙΚΤΥΩ; ΑΠΕΤΑΞΑΜΗΝ!

Από τους δεσπότες της Βόρειας Κορέας, του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας, μέχρι τους δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες της Ελλάδας, της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ, ο περιορισμός της επιρροής του διαδικτύου έχει γίνει η εμμονή όλων των κρατικών και παρακρατικών εξουσιών. Μόνο που η προσπάθειά τους να ποδηγετήσουν τη διαδικτυακή ενημέρωση, χωρίς να στραγγαλίσουν έναν από τους κινητήριους μοχλούς της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας μοιάζει, μέχρι στιγμής, με τις απόπειρες του Αρχιμήδη να τετραγωνίσει τον κύκλο. Και υπενθυμίζει την αξία της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας.

Την αναγκαιότητα της αποκοπής της πρόσβασης των ταραξιών στις υπηρεσίες διαδικτύου και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επικαλέσθηκε, εν μέσω των χειρότερων ταραχών που γνώρισε η Μεγάλη Βρετανία τα τελευταία χρόνια, ο βρετανός Πρωθυπουργός, προκαλώντας αντιδράσεις ακόμα και στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Με μια ανάλογη επιχειρηματολογία ο Υπουργός Δικαιοσύνης Μιλτιάδης Παπαϊωάννου εξήγησε προ ημερών στη Βουλή ότι «η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους για να πάψει το διαδίκτυο να είναι βήμα των κουκουλοφόρων».

Στις ΗΠΑ η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο αποκοπής της διαακίνησης περιεχομένου στο διαδίκτυο με προέλευση τρίτες χώρες, για την «αποτροπή κυβερνοεπιθέσεων σε επίσημους αμερικανικούς ιστότοπους».

Στην Κίνα το καθεστώς, με τη συνενοχή των παρόχων διαδικτύου, έχει κατορθώσει, σε σημαντικό βαθμό, να ελέγξει τη διακίνηση «ενοχλητικών» πληροφοριών μέσω διαδικτύου.

Στο Ιράν το καθεστώς, με τη συνενοχή της ΝΟΚΙΑ, κατόρθωσε να περιορίσει σημαντικά την αποστολή μηνυμάτων κειμένου τις ημέρες που η Αίγπτος είχε εξεγερθεί κατά του αυταρχικού καθεστώτος του Μουμπάρακ.

Από την καταστολή της παιδικής πορνογραφίας μέσω διαδικτύου, μέχρι την προστασία της τιμής και της υπόληψης των πολιτών και την αποτροπή των ταραχών ή των κυβερνοεπιθέσεων, όλα τα πιθανά κι απίθανα προσχήματα επιστρατεύονται από τις κρατικές ακι παρακρατικές εξουσίες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου με ένα και μόνο σκοπό: τον περιορισμό της διακίνησης της μη ελεγχόμενης από τις επίσημες κι ανεπίσημες εξουσίες πληροφορίας μέσω διαδικτύου.

Οι προσπάθειες αυτές θα είχαν, πιθανόν, προ πολλού ευοδώσει αν υπήρχε η δυνατότητα η επιβολή των όποιων περιορισμών να μην έχει ως συνέπεια το στραγγαλισμό της διαδικτυακής οικονομίας και, τελικά, ενός από τα κύρια εργαλεία της παγκοσμιοποιήμένης οικονομίας.

Όμως, πέρα από τις όποιες εύλογες ενστάσεις για την αξιοπιστία της διαδικτυακής ενημέρωσης, γεγονός είναι ότι η τελευταία, σε μια εποχή που τα παραδοσιακά ΜΜΕ είναι όλο και περισσότερο ελεγχόμενα από κρατικά και μη κέντρα εξουσίας, αναδεικνύεται σε προπύργιο του ύψιστου αγαθού για την ύπαρξη Δημοκρατίας: της αδέσμευτης δημοσιογραφίας και της ελεύθερης από καταναγκασμούς ενημέρωσης.

Σε μια εποχή που, από τις εξεγέρσεις της αραβικής νεολαίας, μέχρι τα ξεσπάσματα οργής των ανέργων των δυτικών μεγαλουπόλεων, οι κοινωνίες εκφράζουν την οργή τους απέναντι στην ολοένα μεγαλύτερη συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια όλο και πιο ολιγάριθμων ομάδων, η ελεύθερη ενημέρωση ταράζει τον ύπνο όλων των εξουσιών. Η υπεράσπισή της είναι χρέος όλων μας.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ Νο3: ΟΙ ΗΠΑ ΣΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΦΩΤΟΣ;

Οι ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι σηματοδότησαν ταυτόχρονα, το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, την είσοδο στην πυρηνική εποχή, αλλά και την απαρχή της Αμερικανικής Αυτοκρατορίας. Εξήντα έξι χρόνια αργότερα, στις 6 Αυγούστου, οι ΗΠΑ έζησαν την ταπείνωση της υποβάθμισης της πιστοληπτικής τους ικανότητας για πρώτη φορά στην Ιστορία τους. Άραγε η Αμερικανική αυτοκρατορία εισέρχεται στη ζώνη του λυκόφωτος;

Οι ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι έγιναν δεκτές με πανηγυρισμούς σ' Ανατολή και Δύση. Ο Άξονας είχε επιτέλους ηττηθεί κατά κράτος. Ταυτόχρονα, ανεπαισθήτως, εδραιώνονταν τα αμερικανικά πρωτεία, σε όλο τον κόσμο πλην της ΕΣΣΔ και των ελεγχόμενων από αυτή χωρών.

Στα χρόνια που πέρασαν οι ΗΠΑ, επίσημα πλέον, ανέλαβαν την ηγεσία του «Ελεύθερου Κόσμου» και του αντικομουνιστικού αγώνα, πήραν στις πλάτες τους την ανοικοδόμηση της Ευρώπης μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ, κατέστησαν το δολάριο κυρίαρχο νόμισμα των διεθνών συναλλαγών, τα Πανεπιστήμιά τους πόλο έλξης του επιστημονικού κόσμου, έζησαν τη μοναδική στιγμή κατά την οποία ο αστροναύτης Νηλ Άμστρονγκ ύψωσε την αστερόεσσα στη Σελήνη κι ευτύχησαν, υπό τον Πρόεδρο Τζορτζ Μπους τον πρεσβύτερο, να δουν την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, της «Αυτοκρατορίας του Κακού», όπως αρέσκονταν να την αποκαλεί η επίσημη αμερικανική προπαγάνδα.

Ακολούθησε μια δεκαετία αδιαμφισβήτητης αμερικανικής ηγεμονίας στον πλανήτη. Η 11η Σεπτεμβρίου 2001, στραπατσάρισε μεν, δεν έθεσε όμως εν αμφιβόλω την παγκόσμια αμερικανική επικυριαρχία. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η εμπλοκή των ΗΠΑ σε πολεμικά μέτωπα όπου γης, η  εκτόξευση στα ύψη των αμυντικών δαπανών, σε συνδυασμό με το μαρασμό των παραγωγικών δραστηριοτήτων της χώρας και η ανάδυση νέων δυνάμεων στο διεθνές πολιτικό σκηνικό (Κίνα, Ινδία, Βραζιλία) καθώς και η επανάκαμψη της Ρωσίας άρχισαν να θέτουν εν αμφιβόλω αυτή την επικυριαρχία.

Η εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα στην Προεδρία της χώρας σηματοδότησε μια απόπειρα επιστροφής της χώρας στην ανάπτυξη και της προσαρμογής της στο νέο,  πολυκεντρικό πλέον, διεθνές πολιτικό σκηνικό. Στην προσπάθειά του αυτή πρώτος Αφροαμερικανός Πρόεδρος των ΗΠΑ, ήρθε σε σύγκρουση με το τραπεζικό και οικονομικό κατεστημένο της χώρας.

Ταυτόχρονα όμως, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αναπτύσσονταν ένα ισχυρό κίνημα που συσπείρωνε εκείνους που πιστεύουν πως δεν έχουν καμιά ελπίδα στη νέα, μεταβιομηχανική, εποχή της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, εναντίον της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Πρόκειται για τη μικρομεσαία αστική τάξη των κεντρικών και νοτίων πολιτειών, που, υπό την καθοδήγηση της ακροδεξιάς του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και της Ευαγγελικής συντηρητικής εκκλησίας - της ίδιας ακριβώς που εξέθρεψε στη Νορβηγία τον Άντερς Μπερινγκ Μπρέιβικ - έχει κηρύξει πόλεμο σε κάθε νομοθετικό έργο της κεντρικής αμερικανικής κυβέρνησης. 

Το κίνημα αυτό υπήρχε ανέκαθεν, όμως στην τελευταία τριετία, έχει, για πρώτη φορά από το τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου, αποκτήσει πρωτοφανή μαζικότητα και κατόρθωσε να αποστερήσει από τους Δημοκρατικούς στις εκλογές του 2010, τον έλεγχο της Βουλής.

Από την άλλη πλευρά, η κίνηση της Standard&Poors να προχωρήσει στην υποβάθμιση της αμερικανικής οικονομίας, σηματοδοτεί μια πρωτοφανή πρόκληση του παγκόσμιου τραπεζικού κεφαλαίου κατά της πολιτικής εξουσίας.

Είναι προφανές ότι στις ΗΠΑ είναι σε εξέλιξη μια συμμαχία της πολιτικής ακροδεξιάς - η οποία πρεσβεύει την πλήρη αποσύνδεση από την παγκοσμιοποιημένη οικονομία, μέρος της οποίας θεωρεί την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ - και του παγκόσμιου τραπεζικού κεφαλαίου που, απαιτεί, τη χωρίς όρους υποταγή των διαχειριστών της πολιτικής στα κελεύσματά του. Συνδετικός κρίκος αυτών των δυο ετερόκλητων και με διαμετρικά αντίθετα συμφέροντα συμμάχων, είναι, όπως και στην Ευρώπη, η διπλή απέχθεια αφ' ενός προς τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα αφ' ετέρου προς κάθε μορφή ισχυρής κεντρικής πολιτικής εξουσίας. 

Σημάδι των καιρών επίσης είναι η άμεση, και χωρίς διπλωματικά προσχήματα, παρέμβαση της Κίνας - η οποία κατέχει σημαντικό μέρος του αμερικανικού χρέους - προς ΗΠΑ και ΕΕ για άμεση μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων έναντι οιουδήποτε κόστους.

Ερωτηματικό παραμένει το αν ο Πρόεδρος Ομπάμα θα συνθηκολογήσει χωρίς όρους  στο τραπεζικό κεφάλαιο ή αν θα κατορθώσει να συγκροτήσει μια πλειοψηφία Αμερικανών ικανή να ορθώσει το ανάστημά της σε αυτή την πρωτοφανή πολιτική πρόκληση.

Ερωτηματικό παραμένει επίσης το πώς θα αντιδράσει η Κίνα σε μια συνεχή υποτίμηση του ευρώ και του αμερικανικού δολαρίου, δεδομένου ότι έχει συγκεντρώσει απίστευτα αποθέματα των δυο αυτών νομισμάτων, όπως άλλωστε και χρυσού. 

Και, κυρίως, ερωτηματικό είναι αν είναι αποφασισμένη να επιδιώξει τη διασφάλιση των συμφερόντων της με στρατιωτικά μέτρα, σε περίπτωση που θα βρεθεί αντιμέτωπη με αμερικανικές ή (και) ευρωπαϊκές πολιτικές αποφασισμένες να επιβάλουν τα πρωτεία της πολιτικής επί του διεθνούς τραπεζικού κεφαλαίου.

Σε κάθε περίπτωση η σύγκρουση που λαμβάνει χώρα αυτή τη στιγμή στην Αμερική είναι κεφαλαιώδους σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας. Από την έκβασή της, όπως και από το αν στην Ευρώπη θα συγκροτηθεί ένας σύγχρονος Αριστερός λόγος λόγος, αλλά και από την έκβαση των εξεγέρσεων στον αραβικό κόσμο, πολλά θα κριθούν στις επόμενες δεκαετίες.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ Νο2: Φόρος τιμής στον Αναστάσιο Πεπονή.

Ο Αναστάσιος Πεπονής έφυγε όπως έζησε: αθόρυβα.  Η είδηση του θανάτου του θάφτηκε μέσα στον ορυμαγδό της κατάρρευσης των χρηματιστηρίων. Η συμμετοχή του στην πολιτική δεν του απέφερε πλούτη, ούτε τιμές. Γιατί πριν απ' όλα υπήρξε ένας ενεργός πολίτης που αγωνίζονταν για τις απόψεις του με μοναδικά όπλα αυτά που απουσιάζουν από τον σημερινό πολιτικό κόσμο: το θάρρος και τη σεμνότητα.

Η πολιτική σταδιοδρομία του Σάκη Πεπονή άρχισε από τη νεολαία της ΕΠΕΚ, του κόμματος του στρατηγού Πλαστήρα, της οποίας σύντομα εξελέγη πρόεδρος. Διαγράφτηκε όμως με συνοπτικές διαδικασίες όταν διαφώνησε δημόσια με τις εκτελέσεις των Μπελογιάννη, Μπάτση, Καλούμενου και Αργυριάδη.

Δώδεκα χρόνια αργότερα η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου του αναθέτει τη γενική διεύθυνση του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ), όπου καθιέρωσε τη χρήση της Δημοτικής γλώσσας στα ραδιοφωνικά προγράμματα.

Τη νύχτα της 15ης Ιουλίου 1965, μετέδωσε το διάγγελμα του καθαιρεθέντος από το Παλάτι εκλεγμένου Πρωθυπουργού, Γεωργίου Παπανδρέου. Μέσα σε λίγα λεπτά  εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωναν στους δρόμους της Αθήνας και των άλλων μεγάλων πόλεων, κατά του Παλατιού και της κυβέρνησης των Αποστατών. 

Στη διάρκεια της Δικτατορίας υπήρξε ένας από τις λίγες εκατοντάδες Ελλήνων που προσπάθησαν να οργανώσουν αντίσταση στη Χούντα, πράγμα που του στοίχισε αρκετά χρόνια φυλακής και εξορίας.

Ανέλαβε για πρώτη φορά υπουργικά καθήκοντα στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1981. Το 1984 παραιτήθηκε από τη θέση του υπουργού άνευ χαροφυλακίου υπεύθυνου για τη ραδιοτηλεόραση, μη μπορώντας να συμφιλιωθεί με την ποδηγέτηση της ενημέρωσης που επέβαλε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

Ως υπουργός Προεδρίας της κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου (1993 - 1995) προώθησε την ίδρυση του ΑΣΕΠ, του οργανισμού που έθεσε, για πρώτη φορά από καταβολής ελληνικού Κράτους, κανόνες αξιοκρατίας στην πρόσληψη των Δημοσίων Υπαλλήλων. Το Δεκέμβρη του 1994, υπό την πίεση  της αντιπολίτευσης, αλλά και των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, παραιτήθηκε. Το ΑΣΕΠ όμως έμεινε, για να ταράζει τον ύπνο των Μαυρογυαλούρων και να προσπαθούν ανεπτυχώς να το ανατρέψουν όλες σχεδόν οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν ( η μόνη που - δυστυχώς - το υπερασπίζεται είναι η παρούσα.)

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το ότι, στα συλληπητήρια μηνύματα των κομμάτων, μόνο η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ και η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ αναφέρθηκαν στη θέσπιση του ΑΣΕΠ. Ίσως γιατί, σε τούτο τον τόπο, η αξιοκρατία είναι εξοβελιστέα, μηδέ της Αριστεράς εξαιρουμένης.

Γι' αυτό όμως ο Αναστάσιος Πεπονής έγραψε Ιστορια. Κάτι που κανένας από τους Μαυρογυαλούρους δεν κατάφερε. Γι' αυτό και τον ευχαριστούμε.

Γιάννης Χρυσοβέργης.

Υ.Γ. Μπροστά στη θέσπιση του ΑΣΕΠ, η όποια κριτική στις ακραία εθνικιστικές απόψεις του εκλειπόντος περισσεύει.

Η Ενόλα και το μοιραίο λάθος της

He is the bird of ill omen.



How harsh his midnight cry!


It seems to shriek, in mournful sounds,


Death! Death!

Οι στίχοι αυτοί απαντώνται στο μυθιστόρημα της, άγνωστης σ’εμάς, Mary Young Ridenbaugh, που εκδόθηκε το 1886, με τίτλο: «Enola; or, Her fatal mistake».

Το ίδιο το βιβλίο ξεχάστηκε σύντομα, όμως το όνομα «Ενόλα» του τίτλου έμεινε στην ιστορία. Και οι παραπάνω στίχοι, που μιλούν για το πουλί των κακών οιωνών που προμηνύει το θάνατο, επαληθεύτηκαν κάπου εξήντα χρόνια μετά.

Το 1893 γεννήθηκε η Enola Gay Tibbets, που πήρε το όνομά της από τον τίτλο του μυθιστορήματος. Γιος της Ενόλα ήταν ο Paul Tibbets, αξιωματικός της πολεμικής αεροπορίας των ΗΠΑ, που υπήρξε κυβερνήτης του διαβόητου βομβαρδιστικού Enola Gay, το πλήρωμα του οποίου έριξε την ατομική βόμβα στη Χιροσίμα, στις 6 Αυγούστου 1945.

Ήταν ο ίδιος ο Tibbets που έδωσε στο βομβαρδιστικό το όνομα της μητέρας του, πιθανόν χωρίς να γνωρίζει τίποτα για τον τίτλο του μυθιστορήματος και για τις σκοτεινές, όσο και προφητικές, φράσεις του. Με αυτήν την έννοια, ο βορειοαμερικάνος μιλιταριστής, που σημειωτέον ότι σε όλη την υπολοιπη ζωή του υποστήριζε αυτήν την εγκληματική του ενέργεια, υπήρξε εύστοχος στο όνομα που έδωσε. Διότι βέβαια για το πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο της Ουάσιγκτον, ο βομβαρδισμός της Χιροσίμα ήταν η σωστή κίνηση που σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής, όπου οι ΗΠΑ είχαν πια τον πρώτο λόγο στη γεωπολιτική σκακιέρα. Όμως ο δημοκρατικός κόσμος, που εκείνα τα χρόνια είχε δώσει τη δική του μάχη για κοινωνική δικαιοσύνη και σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, σύντομα συνειδητοποίησε ότι η ενέργεια αυτή ήταν μοιραίο λάθος (fatal mistake) στην εκδοχή της σχετικά ήπιας επίκρισης, και αποτρόπαιο έγκλημα στην εκδοχή της απόλυτης καταδίκης.

Ωστόσο το όνομα Enola συνέχισε να στοιχειώνει την ιστορική μνήμη. Το 1980, το βρετανικό συγκρότημα OMD κυκλοφόρησε ένα τραγούδι με τον τίτλο Enola Gay, το οποίο αναφέρεται, με ένα συγκρατημένα επικριτικό ύφος, στο βομβαρδισμό της Χιροσίμα. Παρακάτω θα βρείτε το σύνδεσμο στο yahoo για να το ακούσετε.

http://www.youtube.com/watch?v=f1laqLiazrQ

Μερικές φορές ένα όνομα μπορεί να σημαδέψει την πορεία της ανθρωπότητας. Και να οδηγήσει τη σκέψη σε συνειρμούς και σε περιπλανήσεις στον κόσμο των ιδεών και της συσσωρευμένης γνώσης. Στον «Τρίτο Κόσμο», όπως τον ονόμασε ο Καρλ Πόππερ.

Γιώργος Αιμ. Σκιάνης.

ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΕΣ ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ Νο1: «Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελά πατέρα;»*

Πριν από εβδομήντα πέντε χρόνια, με αφορμή μια διαδήλωση των καπνεργατών που κατεστάλη βίαια από τη χωροφυλακή (ένας νεκρός, πολλές δεκάδες τραυματιών από σφαίρες) ο Πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς διέλυσε τη Βουλή - ήταν ήδη πρωθυπουργός με την ψήφο 241 βουλευτών του Λαϊκού και του Βενιζελικού Κόμματος, ενώ εναντίον είχαν ψηφίσει μόνο οι 13 βουλευτές του ΚΚΕ και τρεις Φιλελεύθεροι βουλευτές μεταξύ των οποίων ο Γεώργιος Παπανδρέου - κι επέβαλε, με τη σύμφωνη γνώμη των ανακτόρων, φασιστική δικτατορία. Από μια τυχαία (;) σύμπτωση, τρεις μόλις ημέρες από την αποφράδα αυτή επέτειο, ο Υπουργός Καταστολής Πολιτών Χρήστος Παπουτσής κι ο επί Θεμάτων Παραβίασης Ατομικών Δικαιωμάτων υπουργός Μιλτιάδης Παπαϊωάννου, προανήγγειλαν στη Βουλή, ο μεν πρώτος μέτρα περιστολής των διαδηλώσεων, ο δε δεύτερος μέτρα περιορισμού της ελευθερίας διακίνησης ιδεών στο διαδίκτυο (βλ. σχετική αρθρογραφία σε ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, skai.gr, κ.λ.π.

Τότε, εν μέσω παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, οφειλόμενης αφ' ενός στο δεκαετή πόλεμο (1912-1922) και την προσπάθεια απορρόφησης 1,5 εκατομμυρίων προσφύγων, αφ' ετέρου στη διεθνή οικονομική κρίση του 1929, εν μέσω συνεχούς εξαθλίωσης του πληθυσμού κι εν μέσω κοινωνικής αναταραχής της οποίας επωφελούνταν το ΚΚΕ, το σύνολο των αστικών πολιτικών δυνάμεων είχαν αποδεχθεί ευχαρίστως τη διάλυση του Κοινοβουλίου και την επιβολή δικτατορίας. Τα λίγα στελέχη του Φιλελεύθερου Κόμματος που είχαν την παρρησία να ορθώσουν το ανάστημά τους στον ολοκληρωτισμό (π.χ. Αλέξανδρος Σβώλος) έμελλε να υποστούν τις ίδιες περιποιήσεις που επεφύλλασσε η Ασφάλεια του Μανιαδάκη στους Κομμουνιστές (ρετσινόλαδο, φυλακές, εξορίες).

Σήμερα, που το  ευρωπαϊκό πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο μεθοδεύει την εξαθλίωση του συνόλου των ευρωπαϊκών λαών, αρχής γενομένης - για συμπτωματικούς λόγους - από τον  ελληνικό,  στο σύνολο της Ευρώπης, με το πρόσχημα της καταστολής της «τρομοκρατίας» ή των «οργανωμένων βανδαλισμών», πολιτικές ελευθερίες κατοχυρωμένες από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πόλέμου, παραβιάζονται χωρίς κανείς να ενοχλείται. Οι πρόσφατες εκδηλώσεις προθέσεων των κ. Παπουτσή και Παπαϊωάννου είναι ενδεικτικές.

Ο πρώτος προανήγγειλε «ρυθμίσεις του δικαιώματος του συνέρχεσθαι» στο όνομα της προστασίας του εμπορίου. 

Είναι ανώφελο να παρατηρήσει κανείς ότι το εμπόριο πλήττεται πολλαπλάσια από την αύξηση του ΦΠΑ, από τους κατ' αποκοπή φόρους στους επαγγελματίες, μόνο και μόνο γιατί το Κράτος ΔΕΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙ να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή, από τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.

Είναι επίσης ανώφελο να παρατηρήσει κανείς ότι, εδώ και είκοσι χρόνια, ώρες πριν εμφανιστούν οι όποιοι διαδηλωτές, η Αστυνομία αποκλείει το κέντρο της πρωτεύουσας - ή της, κατά περίπτωση, πόλης στην οποία γίνεται η διαδήλωση - χωρίς καμιά πρόνοια κυκλοφορίακών ρυθμίσεων, προκαλώντας απίστευτα εμφράγματα στην κυκλοφορία και στην οικονομική ζωή.

Αν πραγματικά οι προθέσεις του κατ' ευφημισμόν Υπουργού Προστασίας του Πολίτη, ήταν αυτές που διακήρυξε στη Βουλή, τίποτα από τα παραπάνω δε θα είχε συμβεί. Και τότε θα είχε τεθεί πράγματι το υπαρκτό ζήτημα του σεβασμού των όποιων διαδηλωτών προς την υπόλοιπη κοινωνία. Όμως ο μοναδικός λόγος που ωθεί την κυβέρνηση σε περιορισμούς του δικαιώματος του συνέρχεσθαι είναι ο φόβος της κοινωνικής αναταραχής. Γι αυτό, μοιραία, τα όποια μέτρα του κ. Παπουτσή, θα συνοδευτούν κι από νέα ιδιώνυμα αδικήματα. 

Ο δεύτερος προανήγγειλε την επιβολή λογοκρισίας στο διαδίκτυο, με το επιχείρημα ότι «δεν είναι δυνατό το διαδίκτυο να είναι η βιτρίνα των κουκουλοφόρων». 

Κατά μια «διαβολική σύμπτωση» την άποψη του Μιλτιάδη Παπαϊωάννου συμμερίζονται πλήθος αυταρχικών καθεστώτων  στις αραβικές χώρες, στο Ιράν, στην Κίνα, για να μη μιλήσουμε για την Κούβα και τη Βόρειο Κορέα.

Κατά μια εξ ίσου «διαβολική σύμπτωση», η πρώτη φορά που άνοιξε τέτοια συζήτηση στην Ελλάδα ήταν το 2008, μεσούσης της εξέγερσης της νεολαίας, από την τότε ακυβερνησία της Νέας Δημοκρατίας, με τη διαμεσολάβηση του ΔΟΛ.

Το πρόβλημα κάθε αποστερημένης από τη λαϊκή νομιμότητα εξουσίας - και η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζει το σπάνιο χαρακτηριστικό να έχει αποστερηθεί τη νομιμοποίηση της λαϊκής ετυμηγορίας λόγω του ότι εξαπάτησε με πρωτοφανή χυδαιότητα τον ελληνικό λαό (λεφτά υπάρχουν) - είναι ότι, σε αντίθεση με τον τύπο, τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση, το διαδίκτυο, με όλα τα προβλήματα ποιότητας που έχει η ενημέρωσή του - δεν χειραγωγείται.

Όπως εβδομήντα πέντε χρόνια πριν, η εξώφθαλμη κοινωνική αδικία, βγάζει στους δρόμους κάθε μέρα περισσότερους ανθρώπους. Κάθε μέρα πιο οργισμένους, κάθε μέρα πιο αποφασισμένους, ακόμα κι αν δεν ξέρουν τι είναι ακριβώς αυτό που θέλουν.

Όπως εβδομήντα πέντε χρόνια πριν, η εξώφθαλμη κοινωνική αδικία νομιμοποιεί κάθε λογής ακραίες πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις**.

Όπως εβδομήντα πέντε χρόνια πριν, το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο αρχίζει να νιώθει το έδαφος να τρίζει και προσφέύγει σε κάθε μέσο ιδεολογικής συκοφάντησης.***

Όπως εβδομήντα πέντε χρόνια πριν, όταν όλα τα ιδεολογικά εργαλεία θα έχουν αποτύχει, θα ακολουθήσουν νέα ιδιώνυμα αδικήματα.

Όπως εβδομήντα πέντε χρόνια πριν,  η αποτυχία και αυτών των μέτρων, θα οδηγήσει στην πλήρη, και χωρίς προσχήματα, κατάργηση του συνόλου των ατομικών ελευθεριών.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Υ.Γ.

* Στιχουργός του Ύμνου της 4ης Αυγούστου είναι ο μέτριος προς κακός ποιητής Τίμος Μωραϊτίνης. Ο οποίος όμως, επειδή δε στερούνταν παιδείας, είχε τουλάχιστον την ευθυκρισία και την ευρηματικότητα να επιτρέψει - με την ιδιότητα  του Προέδρου της μετάξικής επιτροπής λογοκρισίας - την έκδοση των μεταφράσεων έργων Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων στη νέα ελληνική από τις εκδόσεις ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ.  Κι επειδή οι μεταφραστές ήταν όλοι εξόριστοι κομμουνιστές (Δημήτρης Γλυνός, Ηλίας Ηλιού κ.λ.π.), επέτρεψε να εκδοθούν οι μεταφράσεις τους, υπό τον όρο ότι θα υπογράφουν με ψευδώνυμα.

** Η άνομη οργή των ταξιτζήδων είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αντικοινωνικής συμπεριφοράς που αντλεί νομιμότητα αποκλειστικά και μόνο από τη γενικευμένη αδικία των τελευταίων δεκαπέντε μηνών.

*** «Και τους τρέμουνε των κάμπων οι κιοτήδες,

        και μ' όνοματα τους κράζουν πονηρά» Κ. Βάρναλης

 

Μια ανάλυση για τη σημασία των αποφάσεων της 21ης Ιουλίου

Τον Λαπατσιώρα τον έχω παρακολουθήσει σε σεμινάρια με αντικείμενο την οικονομία. Ασχολείται συστηματικά με την κρίση των τελευταίων ετών και με το ρόλο του χρηματιστικού κεφαλαίου σε αυτήν την ιστορία. Ως εκ τούτου αξίζει να διαβαστεί το παρακάτω άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Εποχή" της περασμένης Κυριακής για τις αποφάσεις της πρόσφατης συνόδου των ηγετών της Ευρωζώνης.

Γιώργος Αιμ. Σκιάνης

ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ

ΠΗΓΗ: ΕΠΟΧΗ (24/7/2011)

Του Σπύρου Λαπατσιώρα

Η ευρωπαϊκή στρατηγική αντιμετώπισης της κρίσης του 2008 από τη στιγμή που διαμορφώθηκε έθετε ένα ερώτημα για τις δυνατότητες επίτευξης των στόχων της: πόσες χρεοκοπίες κρατών και νοικοκυριών, ανεργία, πτώση μισθών, απώλειες ασφαλιστικών ταμείων, μπορεί να αντέξει η Ευρώπη. Αυτό το ερώτημα παραγόταν αναγκαία, επειδή η στρατηγική έχει ως ρητό στόχο, ο οποίος προσδιορίζει την ορθολογικότητά της, την εμβάθυνση του νεοφιλελευθερισμού. Καθοδηγείται από τη σύλληψη της κρίσης ως ευκαιρίας να υπάρξει μία ιστορικών διαστάσεων για την Ευρώπη αλλαγή των ταξικών συσχετισμών προς όφελος του κεφαλαίου μεταλλάσσοντας τις κοινωνίες της σε ό,τι απαιτεί η εύρυθμη λειτουργία των αγορών και του κόσμου του χρήματος. Με αυτή τη στρατηγική, όπως αναμενόταν, οδηγηθήκαμε στη μη-βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους –έμμεσα αλλά σαφέστατα και στην τελευταία έκθεση του ΔΝΤ, το οποίο απαίτησε σαφείς και ολοκληρωμένες λύσεις από τους εταίρους στην Ε.Ε. που να καθιστούν βιώσιμη την περίπτωση της Ελλάδας. Οι πολιτικές υλοποίησης αυτής της στρατηγικής οδήγησαν επίσης μία αρχικά περιορισμένη αλλά διαχειρίσιμη κρίση χρηματοδότησης (την ελληνική) να γίνει με γρήγορο ρυθμό κρίση δημόσιου χρέους που αφορά όλη την ευρωζώνη, πλέον όχι θεωρητικά αλλά έμπρακτα από την προηγούμενη εβδομάδα που η Ιταλία είδε τα επιτόκια των ομολόγων της να αγγίζουν το 6%.Αυτά τα ερωτήματα, μη-βιωσιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους και η έναρξη αμφισβήτησης του αξιόχρεου του ιταλικού χρέους, με πιθανές και ορατές συνέπειες την αποσταθεροποίηση της ευρωζώνης και του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελούσαν τα ερωτήματα αυτής της Συνόδου.

Η σύγκρουση για τις πολιτικές που θα υλοποιήσουν τη νεοφιλελεύθερη στρατηγική και θα δίνουν λύση σε αυτά τα προβλήματα έληξε, προσωρινά, προς όφελος του ακραίου νεοφιλελευθερισμού που εκφράζει η κα Μέρκελ με τη συμπερίληψη στις αποφάσεις αυτού που είχε κάνει σημαία της για τη Σύνοδο: της δυνατότητας οι κάτοχοι ομολόγων να υποστούν ζημιά, παραιτούμενοι μέρους των απαιτήσεων που έχουν.

Αναγκαστική «γενναιοδωρία»

Για την Ελλάδα, το αποτέλεσμα εμφανίζεται αρκετά γενναιόδωρο στο πλαίσιο των πολιτικών του μνημονίου. Λύνονται τα προβλήματα χρηματοδότησης αυτής της πολιτικής. Νέος μακροχρόνιος δανεισμός (30 χρόνια διάρκεια αποπληρωμής με δεκαετή περίοδο χάριτος), χαμηλό επιτόκιο, επιμήκυνση της αποπληρωμής του πρώτου δανείου. Μορφές επιμήκυνσης των ομολόγων που λήγουν μαζί με το υπαρκτό αλλά ασήμαντο ως μέγεθος «κούρεμα». Όλα αυτά ισοδυναμούν με την απομάκρυνση από τις αγορές για μεγάλο χρονικό διάστημα, το οποίο συνιστά αναγνώριση της αποτυχίας ως προς τους στόχους που επικαλούταν το μνημόνιο. Εν τούτοις, δεν γνωρίζουμε λεπτομέρειες για τον τρόπο υλοποίησης αυτών των μέτρων και αυτό είναι αρκετά σημαντικό.Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζεται το ζήτημα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους. Απλά μετατίθεται στο μέλλον. Αναμενόμενα συνεχίζονται οι πολιτικές λιτότητας και ιδιωτικοποιήσεων του μνημονίου με μεγαλύτερη ένταση, νέα αυστηρότερη επιτήρηση και περαιτέρω περιορισμό του χώρου όπου λαμβάνονται δημοκρατικά οι αποφάσεις. Τα μέτρα αυτά ούτε θα οδηγήσουν σε έξοδο από την ύφεση, ούτε θα οδηγήσουν σε πιστωτική επέκταση το τραπεζικό σύστημα, παρά τη μεγάλη στήριξή του. Αναμενόμενα δεν λύνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης για τη μείωση της ανεργίας. Υπάρχουν υποσχέσεις επενδύσεων που θα καθοδηγούνται από την τεχνογνωσία του νεοφιλελευθερισμού σε αυτές.

Αυτή η «γενναιοδωρία» είναι από τη μία μεριά αναγκαστική. Αδυναμία επιστροφής σε αγορές και επίδραση σε άλλες χώρες. Μεταθέτοντας τα προβλήματα χρηματοδότησης δίνουν το χρόνο, απερίσπαστα, να ελαστικοποιηθούν περαιτέρω οι εργασιακές σχέσεις, να μικρύνει το ιστορικό όριο των αναγκών των εργαζομένων, να ολοκληρωθεί η μετάλλαξη της ελληνικής κοινωνίας στα πρότυπα του ακραίου νεοφιλελευθερισμού. Ωστόσο, η μη αναμενόμενη έκταση των διευκολύνσεων συνδέεται και με την Ιταλία και το φόβο γενίκευσης της κρίσης χρηματοδότησης σε όλη την Ευρώπη. Μέσω μια μη-αναμενόμενης «ισχυρής» πρότασης σηματοδοτούν ότι είναι αποφασισμένοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί για να αντιμετωπίσουν προβλήματα, ακόμη και ενσωματώνοντας στοιχεία τα οποία δεν παράγονται ευθέως από αυτή η στρατηγική. Εδώ εντάσσεται και η διεύρυνση των επιλογών και λειτουργιών του EFSF, στοιχεία τα οποία αν υπήρχαν πέρυσι δεν θα μπορούσαν η Ελλάδα ή/και η Πορτογαλία να οδηγηθούν όπως οδηγήθηκαν στο μνημόνιο. Αυτό αποτελεί σημαντική εξέλιξη, αλλά ασθενή ακόμη λόγω της μη επάρκειας των πόρων για τα προβλήματα που πιθανότατα θα κληθεί να αντιμετωπίσει -σημειώνουμε επίσης ότι η διάθεση σημαντικών ποσών αυξάνει σημαντικά το χρέος της ίδιας της Γερμανίας.

Μια στρατηγική στα όριά της

Η «μέθοδος» που σηματοδοτεί αυτή η απόφαση είναι η ίδια με άλλες. Μία πολιτική, προϊόν συμβιβασμού, η οποία καθώς επιτυγχάνει σε πρωτεύοντες στόχους (εμβάθυνση νεοφιλελευθερισμού) μεγεθύνει τα προβλήματα τα οποία επικαλείται για να νομιμοποιηθεί ως αναγκαία (δημόσιο χρέος). Η μεγέθυνση των προβλημάτων δημιουργεί επεισόδια τα οποία επιχειρεί να διαχειριστεί με «μπαλώματα» και μετάθεση της επίλυσης τους, εντείνοντάς τα και στενεύοντας το χρονικό ορίζοντα που μπορούν οι μεταθέσεις να λειτουργούν. Πρόκειται για υλοποίηση μίας στρατηγικής που έχει αρχίσει να συναντά τα όρια της. Οδηγούμαστε πλέον στο σημείο που είναι λογικό να σκέπτεται κανείς ότι η αμφισβήτηση του αξιόχρεου της Ιταλίας ή άλλης «μεγάλης» χώρας είναι πολύ πιθανή εξέλιξη και αυτό οδηγεί σε υψηλά και πιθανώς απαγορευτικά επίπεδα το κόστος διατήρησης της ευρωζώνης αν δεν αλλάξουν άμεσα βασικοί άξονες των πολιτικών που ακολουθούνται.

Μπορούμε να ανιχνεύσουμε σε αυτήν την απόφαση ότι πλέον αναγνωρίζεται ότι η αναπτυσσόμενη κρίση χρέους, αντιμετωπίζεται εκτός αγορών με αύξηση του διακρατικού δανεισμού, ότι απαιτείται παραίτηση του τραπεζικού τομέα από ένα μέρος των αξιώσεών του (η απόφαση αγνοεί πλήρως τις απώλειες που θα αντιμετωπίσουν τα ασφαλιστικά ταμεία). Επίσης, ότι ο τραπεζικός τομέας καλό είναι να είναι υπό πολιτικό έλεγχο και ότι απαιτείται ένα πρόγραμμα επενδύσεων – αλληλεγγύης προς όποιο κράτος έχει πρόβλημα χρηματοδότησης. Με άλλα λόγια αναγνωρίζονται ως έγκυρες όλες οι αρνήσεις βασικών πυλώνων που οργάνωσαν τις τρέχουσες πολιτικές –φυσικά πάντα ενσωματωμένες στην ακραία νεοφιλελεύθερη στρατηγική που ακολουθείται.

ΤΟ ΝΕΟ ΜΟΝΑΧΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Στις 30 Σεπτεμβρίου 1938 οι Νέβιλ Τσάμπερλεν και Εντουάρ Νταλαντιέ παρέδωσαν την Τσεχοσλοβακία στο Χίτλερ, επικαλούμενοι την «ανάγκη αποφυγής πολέμου». Ένα χρόνο αργότερα ξεσπούσε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος.

Στις 21 Ιουλίου 2011 οι Ευρωπαίοι ηγέτες, θα συμφωνήσουν - αν τελικά συμφωνήσουν - σε βραχυπρόθεσμα μέτρα αντιμετώπισης της κρίσης του ελληνικού χρέους «για να μην επεκταθεί η κρίση». Με μοναδικό άγνωστο, το πότε η άγρια χρεοκοπία κάποιας ευρωπαϊκής χώρας - όχι αναγκαστικά της Ελλάδας, αν και το πιθανότερο είναι να πέσει σε αυτήν ο κλήρος - θα τινάξει στον αέρα και Ευρώ, και Ευρωζώνη και Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όταν οι Νέβιλ Τσάμπερλεν και Εντουάρ Νταλαντιέ επέστρεψαν από το Μόναχο πανηγυρίζοντας για την αποφυγή ενός «νέου Ευρωπαϊκού πολέμου», πολύ λίγες ήταν οι φωνές που επισήμαναν ότι ο πόλεμος ήταν πιο κοντά από ποτέ άλλοτε. Ανάμεσά τους ο Γουίνστον Τσώρτσιλ στο Ηνωμένο Βασίλειο κι ο συνταγματάρχης των θωρακισμένων Σαρλ Ντεγκώλ στη Γαλλία. Έντεκα μήνες αργότερα, οι «γκρινιάρηδες» δικαιώνονταν πανηγυρικά, μια δικαίωση που σίγουρα δεν επιθυμούσαν.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση του 21ου αιώνα, εδώ και δεκαοκτώ μήνες, έχουν γίνει έξι τουλάχιστον έκτακτες Σύνοδοι Κορυφής για να βρεθούν τρόποι αποφυγής επέκτασης της κρίσης του ελληνικού χρέους. Τα αποτελέσματα είναι ενδεικτικά. Το πακέτο στήριξης για την Ελλάδα το ακολούθησαν τα πακέτα στήριξης για την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, ενώ τα επιτόκια δανεισμού της Ισπανίας και της Ιταλίας αυξάνονται αλματωδώς. 

Στην έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης 21 Ιουλίου, θα συζητηθούν μια σειρά από σχέδια διαχείρισης του ελληνικού χρέους με ένα κοινό παρονομαστή: όποιο από αυτά κι αν εφαρμοστεί, η κατάσταση του ελληνικού χρέους το 2015 θα είναι αισθητά χειρότερη από αυτή που θα ήταν στην απίθανη περίπτωση που θα επιτυγχάνονταν οι στόχοι του Μεσοπρόθεσμου προγράμματος.

Είναι προφανές ότι η σκέψη που πρυτανεύει στο σύνολο των Ευρωπαίων ηγετών συνοψίζεται στη φράση: «άσε να βγάλουν άλλοι τα κάστανα από τη φωτιά». Και πράγματι, αν ληφθούν υπ' όψιν οι δημοτικότητες όσων θα συμμετάσχουν σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής, κανείς τους δε θα είναι στην κυβέρνηση - με πιθανή εξαίρεση το μοναχικό μαχητή Ζαν - Κλωντ Γιουνκέρ - το 2015.

Δέσμιοι των δημαγωγικών τους πολιτικών, που ήθελαν τους Ευρωπαίους να χωρίζονται σε «εργατικούς Βόρειους» και «τεμπέληδες Νότιους» ή, κατά περίπτωση, σε «μάγκες Νότιους» και «μαλάκες Βόρειους», που ήθελαν επίσης για όλες τις αντικοινωνικές αποφάσεις που από κοινού έπαιρναν στις Βρυξέλλες να φταίει η «κακή κι άσπλαχνη ΕΕ»,  οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες είναι ανίκανοι να πάρουν εκείνες τις πολιτικές αποφάσεις που θα σώσουν, όχι την Ελλάδα, αλλά την Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ενδιαφερόμενοι, τα τελευταία δέκα και πλέον χρόνια, μονάχα για τη διατήρηση της προσωπικής τους επιρροής σε εθνικό επίπεδο, έφτιαξαν ένα ενιαίο νόμισμα, εξορκίζοντας ταυτόχρονα όλα εκείνα τα απαραίτητα για την επιβίωσή του εργαλεία: την ενιαία οικονομική και φορολογική πολιτική και ένα δημοκρατικά εκλεγμένο, περιβεβλημένο με τη νομιμοποίηση της λαϊκής κυριαρχίας θεσμικό όργανο, που θα καθόριζε αυτήν την πολιτκή.

Δυστυχώς για τους Ευρωπαίους ηγέτες η μέρα της κρίσης είναι πολύ πιο κοντά από όσο μπορούν να φανταστούν, όπως ο πόλεμος ήταν πολύ πιο κοντά από όσο μπορούσαν να φανταστούν οι Τσάμπερλεν και Νταλαντιέ. Είτε γιατί στους επόμενους μήνες θα διογκωθεί κι άλλο το ελληνικό έλλλειμμα εσόδων, είτε γιατί τα spreads  των ιταλικών ομολόγων θα εκτιναχθούν, πριν καλά - καλά το καταλάβει κανείς, πάνω από τις 1000 μονάδες, το Ευρώ, η Ευρωζώνη και, βέβαια η Ευρωπαϊκή Ένωση, θα δώσουν μια εξαιρετικά δύσκολη μάχη επιβίωσης με λιγοστές ελπίδες αίσιας έκβασης.

Κι επειδή η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι στην ύστατη στιγμή, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες - κατ' αντιστοιχία με το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, που όταν όλα φαίνονταν χαμένα, έφεραν στο προσκήνιο τους πολιτικούς ηγέτες της νίκης - θα ωθήσουν στο προσκήνιο πολιτικούς με όραμα και ευρωπαϊκή προοπτική.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Υ.Γ. Αν εύκολα μπορεί κανείς να ταυτοποιήσει σε αυτή τη μεταφορα τους κ.κ. Σαρκοζί και Μέρκελ με τους Τσάμπερλεν και Νταλαντιέ, πολύ δύσκολα θα ταυτοποιούσε τον Γ. Παπανδρέου με τον τότε Τσεχοσλοβάκο Πρόεδρο Έντβαρ Μπένες. Δεν του αξίζει τέτοια τιμή.

 

Για το Σύνταγμα

Πέρασα χτες και σήμερα από το Σύνταγμα. Πολύ λίγος κόσμος, τόσο στην Αμαλίας όσο και στην πλατεία. Πάντως η καθιερωμένη βραδυνή συνέλευση συνεχίζεται. Λογικό είναι να τελειώσει κάποια στιγμή αυτή η ιστορία. Η όλη κινητοποίηση είχε θέσει ως κεντρικό στόχο την αποτροπή της ψήφισης του μεσοπρόθεσμου σχεδίου για την οικονομία και, άπαξ και αυτό ψηφίστηκε στο τέλος Ιουνίου, χάθηκε το κίνητρο για συνέχιση και κλιμάκωση των δράσεων.

Αναμφισβήτητα η συμμετοχή του πλήθους στις συγκεντρώσεις ήταν ιδιαίτερα μαζική και παραπέμπει στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Και καθώς το κάλεσμα στο Σύνταγμα έγινε από άτυπα κανάλια πληροφόρησης και ανταλλαγής απόψεων, μέσω διαδικτύου και χωρίς τη διαμεσολάβηση κομματικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, μπορούμε ίσως να μιλήσουμε για την ανάδυση μιας νέας πολιτικής κουλτούρας, τα χαρακτηριστικά της οποίας είναι βέβαια υπό διαμόρφωση και η αντοχή της στο χρόνο μένει να αποδειχτεί.

Οι συγκεντρώσεις ήταν κατά κανόνα ειρηνικές και αυτό με έκανε να αισθάνομαι άνετα μέσα στο πλήθος. Τα παρατράγουδα βέβαια δεν αποφεύχθηκαν και είναι μια άλλη συζήτηση για το ποιοί τα προκάλεσαν και, κυρίως, ποιοί θέλησαν να επωφεληθούν. Εντοπίζω όμως μια θεμελιώδη διαφορά σε σχέση με το Δεκέμβριο του 2008: τότε, η βία των αναρχικών, των κουκουλοφόρων και των κάθε λογής μπαχαλάκηδων αποτελούσε συστατικό στοιχείο των διαδηλώσεων και οι πρακτικές αυτές συναντούσαν την ανοχή, ή ακόμα και την αποδοχή, πολλών νέων ανθρώπων, που στράφηκαν ιδεολογικά προς τον ευρύτερο αντιεξουσιαστικό χώρο. Απεναντίας στο Σύνταγμα, για τη συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου που βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα, και που προσπάθησε να μείνει στην πλατεία με όλα τα χημικά, τα δακρυγόνα και το ξύλο που έφυγε, η βία ήταν σαφώς απορριπτέα και καταγγελτέα. Με αυτήν την έννοια, οι κουκουλοφόροι έκαναν ότι έκαναν, αλλά απογυμνώθηκαν από οποιαδήποτε πολιτική νομιμοποίηση στα μάτια των διαδηλωτών. Σκέφτομαι μήπως αυτά τα συμβάντα μπορούν να είναι η αρχή για ανακατατάξεις στον αντιεξουσιαστικό χώρο και, το πιο σημαντικό, για νέα ήθη στη διεξαγωγή κινητοποιήσεων και στον τρόπο πολιτικής παρέμβασης.

Και καθώς το έφερε ο λόγος για τρόπους πολιτικής παρέμβασης, στο μυαλό μου έρχονται αυτόματα οι συνελεύσεις της πλατείας. Δεν είχα την υπομονή να κάτσω με τις ώρες για να τις παρακολουθήσω και πολλά από τα λεχθέντα μου φαινόντουσαν κοινότοπα και ανούσια. Θεωρώ όμως σημαντικό το ότι χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν από το καβούκι τους και δοκίμασαν να σκεφτούν και να συζητήσουν δημόσια. Αν αυτή η πρακτική των συνελεύσεων επιβιώσει και επεκταθεί σε επίπεδο συνοικίας, όπως επιχειρείται να γίνει, μπορεί να αποτελέσει τη σημαντικότερη παρακαταθήκη για συλλογικές δράσεις με σκοπό να βελτιώσουμε κάπως τη ζωή μας, σε μια πόλη που εδώ και χρόνια έχει απανθρωποποιηθεί και σε μια ιδιαίτερα δυσμενή κοινωνική και οικονομική συγκυρία, όπου ο καθένας μας τραβάει το ζόρι του.

Γιώργος Αιμ. Σκιάνης