ΕΥΡΩ Ή ΔΡΑΧΜΗ; Η ΑΥΤΟΠΑΓΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΔΙΛΗΜΜΑΤΩΝ

Το δίλημμα «ευρώ ή δραχμή» ήταν βασικό στοιχείο της προεκλογικής συνθηματολογίας του ΠΑΣΟΚ της ΝΔ και της ΔΗΜΑΡ πριν τις εκλογές της 6ης Μαΐου. 

Με την προκήρυξη των νέων εκλογών είναι το αποκλειστικό σύνθημα των δυο πρώτων κομμάτων και παραμένει βασικό για το τρίτο.

Πόσο όμως αφορά το δίλημμα αυτό την ελληνική κοινωνία;

Τους μήνες που ακολούθησαν την ανατροπή της κυβέρνησης Παπανδρέου, το ερώτημα «ευρώ ή δραχμή» εμπεριέχονταν σε όλες ανεξαιρέτως τις δημοσκοπήσεις. Και οι απαντήσεις έδειχναν μια πρόθεση παραμονής στο ευρώ κυμαινόμενη μεταξύ 75% και 80% και τις απόψεις υπέρ της επιστροφής στο εθνικό νόμισμα να περιορίζονται στο, μειοψηφικό 11%-15%.

Εντελώς λογικά, το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που έθεταν ως εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση την παραμονή της χώρας  στο ευρώ θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον 75% στις εκλογές της 6ης Μαΐου. 

Εντούτοις οι αριθμοί διέψευσαν οικτρά τις προβλεψεις. Τα κόμματα αυτά (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ, ΔΡΑΣΗ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΞΑΝΑ, ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ) συγκέντρωσαν μόλις 48,33%. 
Πράγμα που αποδεικνύει ότι για ένα μεγάλο μέρος των ψηφοόρων το δίλημμα «ευρώ ή δραχμή» μικρό ή καθόλου ρόλο δεν έπαιξε στην τελική τους απόφαση για το κόμμα που θα ψήφιζαν.
Όμως, σε μια κοινωνία που μετρά 1,2 εκατομμύρια άνεργους, 450.000 από τους οποίους είναι ήδη μακροχρόνια άνεργοι, 400.000 εργαζόμενους απλήρωτους για τουλάχιστον τέσσερις μήνες, εκατοντάδες χιλιάδες υποαπασχολούμενων από ανάγκη και όχι από επιλογή και άγνωστο αριθμό ελεύθερων επαγγελματιών - κυρίως εργαζομένων με σχέση εξαρτημένης εργασίας αλλά αμειβόμενους με δελτίο παροχής υπηρεσιών - με εισοδήματα χαμηλότερα αυτών του ανειδίκευτου εργάτη, είναι εντελώς φυσιολογικό το κυρίαρχο ζήτημα να είναι η καταβαράθρωση του βιοτικού επιπέδου, η αγωνία για να καλυφθούν οι στοιχειώδεις ανάγκες της οικογένειας και όχι το νόμισμα στο οποίο θα γίνονται οι συναλλαγές τους
Αντιθέτως, τα κόμματα που προέταξαν την προστασία του βιοτικού επιπέδου συγκέντρωσαν 28,71%. Αν δε σε αυτό το ποσοστό προστεθεί και το 9,04% που συγκέντρωσαν αθροιστικά ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ και ΔΗΜΑΡ, φθάνουμε στο 37,75% ποσοστό πρωτοφανές μεταπολιτευτικά.
Το ότι σε συνθήκες δραματικά οξυνόμενης κοινωνικής και ανθρωπιστικής κρίσης, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι νοιάζονται όλο και λιγότερο για την παραμονή στην Ευρωζώνη αναδεικνύεται κι από πρόσφατη δημοσκόπηση της PULSE για το ΠΟΝΤΙΚΙ της 17ης Μαΐου. Το 54% των ερωτηθέντων απαντάει ότι «επιθυμεί θυσίες για την παραμονή στο ευρώ μέχρι ενός σημείου, πέραν δε αυτού εθνικό νόμισμα». Το 34% απαντάει ότι «επιθυμεί την παραμονή στο ευρώ έναντι οιουδήποτε τιμήματος», το 7% απαντά ότι «επιθυμεί άμεση επιστροφή σε εθνικό νόμισμα» και το 5% δεν έχει γνώμη.
Είναι προφανές ότι το 34% που θέλει παραμονή στο ευρώ έναντι οιουδήποτε τιμήματος είναι αυτοί που δεν τους έχει αγγίξει η κρίση. Και οι οποίοι σχεδόν όσοι και οι ψηφοφόροι της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ, της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ και της ΔΡΑΣΗΣ μαζί (36,38%).
Είναι επίσης προφανές ότι σε αυτό το 54% που με οδηγό την κοινή λογική «θέλουν την παραμονή στο ευρώ, όχι όμως με οποιοδήποτε τίμημα» στοχεύει η εκλογική τακτική του ΣΥΡΙΖΑ. Δηλώνοντας ότι δεν επιθυμεί αποχώρηση από την Ευρωζώνη, αλλά και ότι δεν είναι διατεθειμένος να αποδεχτεί τις υποχρεωτικές βάσει της δανειακής σύμβασης νέες μειώσεις μισθών και συντάξεων,  απευθύνεται σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό από αυτό που απευθύνονται οι αρχιτέκτονες του διλήμματος «ευρώ ή δραχμή».
Είναι επίσης προφανές ότι αυτό το 54% δεν είναι ομοιογενές. Ανάλογα με το βαθμό έκθεσής τους στις επιπτώσεις της κρίσης, οι άνθρωποι αυτοί θα στραφούν προς το ΣΥΡΙΖΑ ή προς το δίπολο ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, με κάποιους από αυτούς να προτιμούς την ενδιάμεση στάση της ΔΗΜΑΡ.
Σε κάθε περίπτωση όμως, η επιλογή από τον Αντώνη Σαμαρά του διλήμματος «ευρώ ή δραχμή» και μάλιστα σε τόνους που παραπέμπουν σε κλίμα πόλωσης άγνωστο σε εκλογική αναμέτρηση από το 1984, είναι μια λάθος επιλογή, καθώς αποποιείται τη μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων, προς όφελος μια μειοψηφίας προνομοιούχων.
Και είναι βέβαιο ότι ο ΣΥΙΡΖΑ κι Αλέξης Τσίπρας σε αυτή τη φάση, μέρος μόνο αυτής της πλειοψηφίας θα προσελκύσουν. Είναι όμως ήδη καλύτερα πλασαρισμένοι κι αυτό από λάθος των αντιπάλων τους.

Γιάννης Χρυσοβέργης 

ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝ ΟΨΕΙ ΝΕΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ

Με το πολιτικό αδιέξοδο προφανές και την προκήρυξη, εκτός συγκλονιστικών ανατροπών της τελευταίας στιγμής, νέων εκλογών στις προσεχείς τέσσερις εβδομάδες βέβαιη, τα κόμματα επιδίδονται πλέον σε ασκήσεις τακτικής και προεκλογικού ενυπωσιασμού, σε μια προσπάθεια βελτίωσης  των θέσεών τους.

Το πολιτικό αδιέξοδο είχε διαφανεί από τα ξημερώματα της Δευτέρας, όταν κατέστη βέβαιο ότι, αφ' ενός Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ δεν μπορούσαν να αθροίσουν 151 έδρες, αφ' ετέρου ήταν ανέφικτη η είσοδος στη Βουλή της Δημοκρατικής Συμμαχίας. Από την άλλη οι βαθειές ιδεολογικές και στρατηγικές διαιρέσεις ανάμεσα στα κόμματα που αντιτίθενται στο Μνημόνιο αφαιρούσαν κάθε δυνατότητα συγκρότησης αντιμνημονιακής κυβέρνησης.

Για τον Αντώνη Σαμαρά πρωταρχική σκέψη τηε Δευτέρα το πρωί ήταν να αποτρέψει αντί πάσης θυσίας να τεθεί θέμα ηγεσίας στη Νέα Δημοκρατία. Έχοντας πετύχει το ακατόρθωτο, να τρέχει μόνος του και να βγει δεύτερος, οι κινήσεις του θυμίζουν το δαρμένο αγοράκι που πλακώθηκε με τα συνομίληκά του, έφαγε της χρονιάς του, και τώρα θέλει να ξαναπλακωθεί για να πάρει το αίμα του πίσω.

Όπως όμως συμβαίνει πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις ο Αντώνης Σαμαράς στερείται της απαραίτητης ψυχραιμίας και ευθυκρισίας. Πράγμα που άλλωστε χαρακτήρισε όλη την πορεία του από την ημέρα που ανέλαβε την ηγεσία της Νεάς Δημοκρατίας και απότοκο του οποίου υπήρξε το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα στην Ιστορία του κόμματος.
Για τον Αλέξη Τσίπρα η κάλπη της περασμένης Κυριακής επιφύλαξε ένα πολύ καλό κι ένα δυσάρεστο νέο. Το πολύ καλό  είναι η πέρα κάθε προσδοκίας επίδοση του ΣΥΡΙΖΑ. το όχι και πολύ ευχάριστο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ με τη ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  δεν συγκροτούσαν κυβέρνηση.
Το αν οι κινήσεις του είχαν την απαραίτητη ισορροπία ανάμεσα στη βούληση των ψηφοφόρων του για μετωπική αντιπαράθεση με την εφαρμοζόμενη οικονομική πολιτική και τις υποχρεώσεις διαπραγμάτευσης και συμβιβασμών που του επιβάλλει το εκλογικό αποτέλεσμα θα φανεί στις κάλπες του Ιουνίου.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, μολονότι ξαφνιάστηκε από το πέραν κάθε πρόβλεψης κακό αποτέλεσμα του κόμματός του, κατόρθωσε, σε πρώτη φάση, να κατασιγάσει τις όποιες φωνές που θα έθεταν θέμα ηγεσίας - κάτι που δεν έχει κατορθώσει ο Αντώνης Σαμαράς - και στη συνέχεια επιχείρησε να αναδειχθεί σε ρυθμιστή των μετεκλογικών εξελίξεων. 
Στο πεδίο αυτό μάλλον έχει κερδίσει τις εντυπώσεις, ερωτηματικό είναι ωστόσο το αν αυτή η προσπάθεια θα έχει θετικό αποτέλεσμα και στην κάλπη.
Το αποτέλεσμα των εκλογών έχει καταστήσει ιδιαίτερα λεπτή τη θέση του Φώτη Κουβέλη. Έχοντας ακολουθήσει σε όλη την προεκλογική εκστρατεία τη γραμμή «απεμπλοκή από το Μνημόνιο, πραμονή αντί πάσης θυσίας στην Ευρωζώνη» βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα σοβαρό πρόβλημα διακριτής πολιτικής ταυτότητας, από τη στιγμή που δυο μεγαλύτερα σε μέγεθος κόμματα έχουν υιοθετήσει την άποψη αυτή.
Από την άλλη δεν έχει το δικαίωμα να αρνηθεί την επίθεση φιλίας του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, διότι τότε θα είναι δυσδιάκριτη η πολιτική του διαφοροποίηση από το ΣΥΡΙΖΑ.
Τις νέες εκλογές προτιμούν, όσο κι αν αυτό φαίνεται περίεργο, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Οι διεργασίες για κοινή εκλογική κάθοδο ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ και ΔΡΑΣΗΣ φαίνεται ότι έχουν ξεκινήσει - η χωριστή κάθοδός τους στις εκλογές της 6ης Μαΐου παραβίασε βάναυσα κάθε κανόνα κοινής λογικής την οποία επικαλούνται ως βάση της πολιτικής τους και τα δυο κόμματα - και, εφ' όσον ευοδώσουν, εξασφαλίζουν τη συγκρότηση μιας κυβέρνησης προθύμων να εφαρμόσουν στο ακέραιο τη δανειακή σύμβαση.
Όλα αυτά βεβαίως με την προϋπόθεση ότι οι νέες εκλογές δε θα αναδείξουν πρώτο κόμμα το ΣΥΡΙΖΑ, είτε λόγω μαδήματος προς όφελός του των ΚΚΕ, ΔΗΜΑΡ και ΑΝΤΑΡΣΥΑ, είτε λόγω ακόμα μεγαλύτερου φυλλοροήματος της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.
Σε όλο αυτό το σκηνικό κινούμενης άμμου διαμορφώνεται ένα άλλο πλαίσιο συγκοινονούντων δοχείων και είναι αυτό μεταξύ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ και ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ. Η απόφαση του Πάνου Καμμένου να θέσει εαυτόν εκτός μετεκλογικών διαπραγματεύσεων εμπεριέχει τον κίνδυνο αμφίπλευρων διαρροών.
Κι όλα αυτά σε ένα κοινωνία που δεν έχει συνηθίσει στις διαπραγματεύσεις μεταξύ κομμάτων, άρα της είναι εξαιρετικά δύσκλολο να αξιολογήσει θετικά τους συμβιβασμούς και να μη χαρακτηρίσει προδοσία την όποια απόφαση του κόμματος που ψήφισαν να συνεργαστεί με άλλα. Κι αυτό καθιστά τη θέση όλων των κομμάτων δυσχερέστερη.


Γιάννης Χρυσοβέργης

ΕΥΡΩ 'Η ΔΡΑΧΜΗ; ΑΜΕΙΛΙΚΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΓΙΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Εν μέσω εξελίξεων οι οποίες έφεραν τη χώρα ακόμα πιο κοντά στο χείλος της ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας ένα αμείλικτο ερώτημα τίθεται σε κάθε πολίτη αυτής της χώρας και, φυσικά, στο σύνολο των πολιτικών δυνάμεων: θα συνεχίσει η χώρα την πορεία της στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή θα χαράξει μια άλλη πορεία;

Από την εποχή της Μεταπολίτευσης και μετά η Ευρώπη θεωρούνταν από το μέσο Έλληνα η κότα με τα χρυσά αυγά που μοίραζε χρήματα χωρίς να ζητάει τίποτα. Εικόνα που  είχαν καλλιεργήσει αφ' ενός τα κόμματα - ΝΔ, ΕΔΗΚ,  ΚΟΔΗΣΟ, ΚΚΕ εσ. - τα οποία στη δεκαετία του '70 είχαν προωθήσει την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ, αφ' ετέρου το ΠΑΣΟΚ στη δεκαετία του '80 όταν μοίραζε επιδοτήσεις χωρίς να ασκεί τον παραμικρό έλεγχο για το πώς δαπανώνταν αυτές. Με συνακόλουθη τη φαντασίωση περί «κουτόφραγκων» που τους τουμπάρουμε οι «ατσίδες και μάγκες και καραμπουζουκλήδες Ελληναράδες».

Το ότι τα πράγματα δεν ήταν έτσι το μάθαμε με πολύ οδυνηρό τρόπο όλοι εδώ και δεκαοκτώ μήνες. Κι έτσι ο κάθε ένας ατομικά, το κάθε κομμα και όλη η ελληνική κοινωνία οφείλουμε μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες να αποφασίσουμε αν θέλουμε η Ελλάδα να συνεχίσει να συμπορεύεται με τους μέχρι χθες «κουτόφραγκους» και σήμερα «κατακτητές» ή αν θα διαλέξει έναν άλλο δρόμο. Το ερώτημα αυτό είναι εξαιρετικά οδυνηρό, διότι ουδέποτε στην ελληνική κοινωνία έγινε μια ουσιαστική συζήτηση για τη συμμετοχή της χώρας στην ΕΟΚ αρχικά, στην ΕΕ κατόπιν. 

Για το ΛΑΟΣ και το ΚΚΕ δεν θα έπρεπε να υπάρχουν διλήμματα. Για το πρώτο η εθνική υπερηφάνεια, η εθνική κυριαρχία και η καθαρότητα της φυλής είναι υπεράνω όλων. Και άπαξ κι όλα αυτά διακυβεύονται οφείλουμε να τραβήξουμε το δρόμο μας χωρίς να έχουμε ανάγκη κανέναν. Γιατί όμως ο ηγέτης του ΛΑΟΣ κι από κοντά ο έτερος στυλοβάτης της καθαρότητας του έθνους, ο σεβασμιότατος μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Άνθιμος έσπευσαν πανικόβλητοι να εξορκίσουν τον απερχόμενο πρωθυπουργό και τον ηγέτη της ΝΔ να αποτρέψουν την αποβολή της Ελλάδας από την Ευρωζώνη; Μήπως γιατί είναι πολλά τα λεφτά;

Για το ΚΚΕ που πάντοτε κατάγγελλε την ΕΕ ως όργανο του ιμπεριαλισμού και της πλουτοκρατιας τα πράγματα θα έπρεπε να είναι εξ ίσου απλά. Ωστόσο ο οργίλος τρόπος με τον οποίο η Αλέκα Παπαρήγα κατήγγειλε τον εκβιασμό περί «αποβολής από το ευρώ» γεννά ερωτήματα. Μήπως η  ΕΕ της πλουτοκρατίας είχε και για το ΚΚΕ κάποια οφέλη; Αν όχι γιατί δεν υπεραμύνθηκε των πλεονεκτημάτων της αποχώρησης από την ευρωζώνη η γγ του ΚΚΕ;

Για τη ΝΔ το πρόβλημα είναι υπαρξιακό. Διότι ναι μεν, από το 1993 και μετά το κόμμα έχει διολισθήσει σε «ανάδελφες» προσεγγίσεις της διεθνούς πολιτικής, οι οποίες έχουν φθάσει σε κατάσταση παροξυσμού από την εκλογή του Αντώνη Σαμαρά στην ηγεσία της, αλλά δε μπορεί να ξεχάσειμ ο μέσος νεοδημοκράτης ότι ο ιδρυτής αυτού του κόμματος ήταν ο Έλληνας πρωθυπουργός που έκανε τα αδύνατα δυνατά για να φέρει τη χώρα σε ευρωπαϊκή τροχιά.

Εξ ίσου υπαρξιακό είναι το πρόβλημα και για το ΣΥΡΙΖΑ. Διότι, ανεξαρτήτως του αν ο Λαφαζάνης και οι περί αυτόν ζητούν επιτακτικά την αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη, το εκλογικό του σώμα, μεσοαστικό στη συντριπτική του πλειοψηφία, έχει δει σημαντικά οφέλη από την ευρωπαϊκή περιπέτεια της Ελλάδας. Κι έχει πολλά να χάσει από τυχόν αποχώρηση από την Ευρωζώνη. Οπότε καλείται το κόμμα να ορίσει μια στρατηγική για την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη με κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά και να θέσει εκείνες τις κόκκινες γραμμές πέρα από τις οποίες θα αποφασίσει να διεκδικήσει την αποχώρηση από αυτή. Ή να αποφασίσει ότι τέτοιες κόκκινες γραμμές δεν υπάρχουν.

Για το ΠΑΣΟΚ και τη Δημοκρατική Συμμαχία δεν υπάρχει δίλημμα. η απάντηση είναι μια και μόνη. Ευρωπαϊκή προοπτική έναντι οιουδήποτε τιμήματος. Οι άνθρωποι που ηγούνται αυτών των κομμάτων  είναι όλοι απόφοιτοι των ακριβότερων ιδιωτικών σχολείων της Ελλάδας και των ακριβότερων αμερικανικών και βρετανικών πανεπιστημίων, δεν έχουν πάει ποτέ στη δουλειά στριμωγμένοι σε ένα σαράβαλο λεωφορείο που περνάει όποτε του καπνίσει, δεν έχουν ψάξει για δουλειά, δεν έχουν ζήσει την ανεργία, δεν έχουν υποχρεωθεί να βγάλουν το μήνα τους με μερικές εκατοντάδες ευρώ. Δεν ξέρουν, κι ούτε μπορούν να αντιληφθούν τι σημαίνου όλα αυτά. Γι αυτούς το να μειώσεις το μισθό αυτού που ζει με €5000 το μήνα κατά 33% και αυτού που ζει με το ίδιο ποσό έξι μήνες επίσης κατά 33% δεν έχει διαφορά.

Όσο για τους κρατικοδίαιτους συνδικαλιστές των ΔΕΚΟ, οι οποίοι τώρα που, αναγκαστικά, τους κόπηκαν οι παχυλές επιδοτήσεις και ανακάλυψαν ξανά ότι ΕΟΚ και ΝΑΤΟ είναι το ίδιο συνδικάτο αυτοί δεν έχουν κανένα δίλημμα. Εντός ή εκτός του ευρώ θα είναι με τη λαμογιά.

Το δίλημμα είναι πολύ σοβαρό όμως για τη Δημοκρατική Αριστερά και τους Οικολόγους - Πράσινους. Η ευρωπαϊκή προοπτική, όπως και η κοινωνική δικαιοσύνη, συνστούν βασικούς πυλώνες της ιδεολογίας και της πολιτικής στρατηγικής των κομμάτων αυτών. Η εκπόνηση από μέρους τους στρατηγικών για την πραγμάτωση της στρατηγικής τους αλλά και ο καθορισμός κόκκινων γραμμών, πέρα από τις οποίες θα αποφασίσουν να πορευτούν εκτός ευρωπαϊκής προοπτικής, διατηρώντας όμως το ευρωπαϊκό πολιτισμικό κεκτημένο είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου για τα δυο αυτά κόμματα.

Σε κάθε περίπτωση, τόσο η παραμονή στο ευρώ όσο και η συντεταγμένη αποχώρηση από αυτό, έχουν κάποια σημαντικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα ως λύσεις. Η επιλογή της μιας ή της άλλης πρέπει, επιτέλους, να είναι αποτέλεσμα πολιτικού διαλόγου, συνεκτίμησης πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της κάθε μιας λύσης και, κυρίως, πολιτικών προτεραιοτήτων του κάθε κόμματος. Αλλά πρέπει επιτέλους σε όλα αυτά όλοι να παρουν θέση.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ: ΘΛΙΒΕΡΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Η υπογραφή του περιβόητου πλέον Μνημονίου πριν ένα χρόνο, πυροδότησε μια χωρίς προηγούμενο πολιτική πόλωση στην ελληνική πολιτική σκηνή. Η οποία, αντί να προκαλέσει μια αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά, προκάλεσε την εξάτμηση των τελευταίων ψυγμάτων αξιοπιστίας της πολιτικής. Κι αυτό σε μια στιγμή που, η πολιτική, και η ενεργός συμμετοχή των πολιτών σε αυτή, είναι όσο ποτέ απαραίτητη. Γιατί η έξοδος από την κρίση απαιτεί πολιτικές και κοινωνικές συναινέσεις. Κι όμως, οι μεν πολιτικοί σχηματισμοί αρνούνται πεισματικά να παραγάγουν πολιτική, η δε κοινωνία αρνείται πεισματικά να παρέμβει στα τεκταινόμενα.

Η απώλεια της κυβερνητικής αξιοπιστίας είναι απολύτως δικαιολογημένη. Κέρδισε τις εκλογές με σύνθημα τη διαχείριση της κρίσης - κανείς δεν τολμούσε τότε να μιλήσει για χρεοκοπία - προστατεύοντας τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Και έπραξε ακριβώς το αντίθετο. Ανέδειξε το να μην κηρύξει η χώρα πτώχευση σε ζήτημα εθνικής επιβίωσης και επέβαλε μια οικονομική πολιτική - η αδυναμία της να διαπραγματευτεί επ' αυτού με τους δανειστές οφείλεται στο ότι στόχος της δεν ήταν η προστασία των χαμηλών εισοδημάτων αλλά η αντί πάσης θυσίας αποφυγή της πτώχευσης - ακριβώς αντίθετη από αυτή που είχε υποσχεθεί προεκλογικά και για την οποία είχε λάβει πολιτική εντολή.
Ταυτόχρονα απέτυχε παταγωδώς στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής, στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και, τη στιγμή ακριβώς που αναζητά απελπισμένα €50 δισεκατομμύρια μέσω νέων περικοπών μισθών συντάξεων και ξεπουλήματος δημόσιας περιουσίας σε μια πενταετία, την ίδια στιγμή προγραμματίζει για το ίδιο χρονικό διάστημα εξοπλιστικά προγράμματα €20 δισεκατομμυρίων.
Εξ ίσου δικαιολογημένη είναι και η απώλεια της αξιοπιστίας της Αντιπολίτευσης. Το σύνολο των αντιπολιτευόμενων κομμάτων - με εξαίρεση τις νεόκοπες Δημοκρατική Αριστερά και Δημοκρατική Συμμαχία και τους Οικολόγους Πράσινους - επιδίδονται σε «αντικατοχικές» κορώνες και σε διατυπώσεις «μαγικών συνταγών», χωρίς να κάνουν καν τον κόπο να αναζητήσουν κοινά σημεία μεταξύ των προτάσεών τους, χωρίς βρχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους.
Κι όσο μεγαλύτερη είναι η πολιτική τους πενία, τόσο πιο υστερικές είναι οι κραυγές τους στη Βουλή και στα τηλεοπτικά πλατό. Η απίστευτη δήλωση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Π. Λαφαζάνη στη Βουλή για το Θανάση Βέγγο (μας δείχνει το δρόμο για να νικήσουμε την νεοαποικιοκρατία) - βλαξ, τυμβωρύχος ή συνδυνασμός των δυο άραγε; - είναι κορυφαίο, αλλά δυστυχώς όχι το μόνο, δείγμα αυτής της σχιζοφρενικής κατάστασης.
Το μείζον πρόβλημα όμως παραμένει το διαζύγιο της κοινωνίας με την πολιτική. Η μοναδική συντεταγμένη της αντίδραση σε όσα συμβαίνουν ήταν μια διαδήλωση - πριν ένα χρόνο ακριβώς - στη διάρκεια της οποίας κάηκαν ζωντανοί τρεις άνθρωποι μπροστά στα αδιάφορα μάτια χιλιάδων διαδηλωτών που απαιτούσαν «να καεί το μπουρδέλο η Βουλή». Μια διαδήλωση πολυπληθέστατη - περισσότεροι από 200.000 ήταν οι διαδηλωτές εκείνη την ημέρα - χωρίς ουσιαστικές διεκδικήσεις και συγκεκριμένες απαιτήσεις από την κυβέρνηση.
Κι ύστερα ακολούθησαν καμιά δεκαριά άχρωμες, άοσμες και άγευστες «γενικές απεργίες» της ΓΣΕΕ, στις οποίες συμμετείχαν μονάχα οι δημόσιοι υπάλληλοι και, υποχρεωτικά, οι υπάλληλοι των καταστημάτων που βρίσκονταν στο διάβα των πορειών. Οι τελευταίες μάζευαν, εκτός από το έμμισθο προσωπικό του ΚΚΕ - 5.000 άνθρωποι, ούτε ένας περισσότερος, ούτε ένας λιγότερος - μερικές δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτών, που βάδιζαν σιωπηλοί, σιγοκουβεντιάζοντας μεταξύ τους για τα επερχόμενα δεινά, παγερά αδιάφοροι για τα συνθήματα που φώναζαν οι ντουντούκες.
Θα άξιζε τον κόπο να θυμηθούμε πώς αντέδρασε η ισλανδική κοινωνία στη χρεοκοπία της χώρας που προκλήθηκε από τη χρεοκοπία δυο μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών. Εκτός του ότι έστειλαν στο σπίτι της την κυβέρνηση, εκτός του ότι αξίωσαν, και πέτυχαν, να παραπεμφθεί στη Δικαιοσύνη ο τότε Πρωθυπουργός, εκτός του ότι επέβαλαν στη νέα κυβέρνηση να πάρει μέτρα για να μη χάσουν τα σπίτια τους όσοι βρίσκονταν σε αδυναμία πληρωμής δόσεων λόγω ανεργίας, απερριψαν με δημοψηφίσματα δυο συμφωνίες της κυβέρνησης με την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο για καταβολή αποζημιώσεων στις εν λόγω χώρες. Βεβαίως και στην Ισλανδία, επιδίδονται στο άθλημα της εκτόξευσης αυγών κατά πολιτικών, αλλά τουλάχιστον η κοινωνία δρα. Και η δράση της αυτή δίνει και κάποιο νόημα - είτε μας αρέσει είτε όχι - στις εκτοξέύσεις αυγών, κάτι που υπερβαίνει τον αγνό χουλιγκανισμό.
Αυτό, που ένα χρόνο μετά την υπογραφή του Μνημονίου αναδεικνύεται περίτρανα είναι ότι η οικονομική χρεοκοπία της Ελλάδας ήταν απόρροια της, προϋπάρχουσας, κοινωνικής χρεοκοπίας. Αν η απαξίωση της πολιτκής ήταν απότοκη της ανικανότητας των πολιτικών δυνάμεων να σταθούν στο ύψος των περιστάεων, νέες πολιτκές δυνάμεις θα είχαν αναδειχθεί και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία, που αποδείχθηκε δυο φορές ανίκανη να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, θα είχε παραγκωνιστεί. Τίποτα από αυτά δεν έχει συμβεί.
Η πολυπληθέστατη μεσαία αστική τάξη της χώρας, αντικατέστησε την αυτάρεσκη αλαζονεία του νεόπλουτου, με την οποία συμπεριφέρονταν εδώ και είκοσι χρόνια, με τη χωρίς όρια κατανάλωση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων και το φασιστικό χουλιγκανισμό. Που εκδηλώνεται σε βάρος των πιο αδύναμων ομάδων των κατοίκων αυτής της χώρας, όπως οι μετανάστες - αυτοί δηλαδή που συνέβαλαν στο γρήγορο πλουτισμό της επειδή εργάζονταν για μεροκάματα πείνας - οι Ρομά - πάντα εύκολος αποδιοπομπαίος τράγος - οι ολιγαριθμότεροι οπαδοί της αντίπαλης ποδοσφαιρικής ομάδας, και πάει λέγοντας.
Όσο για τη την έξοδο από την κρίση, η κοινωνία αποδεικνύει ότι είναι ανίκανη να παραγάγει τα απαραίτητα αντισώματα και τις πολιτικές εξόδου. Οπότε καταναλωνουμε τη μιζέρια μας, «περιμένοντας τους Βαρβάρους»

Γιάννης Χρυσοβέργης

Υ.Γ.
1 Η μεν Δημοκρατική Συμμαχία έχει πολιτική, απαιτεί μια ακόμα πιο αποκρουστική εφαρμογή της ασκούμενης από την κυβέρνηση πολιτικής. Η Δημοκρατική Αριστερά, δείχνει να αντιλαμβάνεται την ανάγκη εξεύρεσης νέων πολιτικών εργαλείων για τη διαχείριση της κρίσης, όμως, προς το παρόν, περιορίζεται σε ευχολόγια. Όσο για τους Οικολόγους Πράσινους, αυτοί διατύπωσαν, σε ανύποπτο χρόνο - στη συνέντευξη που παραχώρησαν στη ΔΕΘ τον περασμένο Σεπτέμβριο - την πιο συνεκτική αντιπολιτευτική πρόταση που έχει ακουστεί. Θύματα όμως του φετιχισμού των διαδικασιών καθώς είναι, πρώτοι αυτοί την έθαψαν - για μερες η ομιλία του Γιάννη Παρασκευόπουλου δεν είχε αναρτηθεί ούτε καν στην ιστοσελίδα του κόμματος.
2. Τα χουλιγκάνια που τα έκαναν γης μαδιάμ στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας ήταν καλοντυμένοι μεσοαστοί, όχι οι γνωστοι «ανεγκέφαλοι»