ΜΙΑ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΡΧΙΖΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Το εκλογικό αποτέλεσμα είναι μια αδιαμφισβήτητη νίκη της μαφιοκρατίας επί της κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας και μια αδιαμφισβήτητη ήττα της Αριστεράς, που είχε απομείνει μοναδικός υπερασπιστής των δημοκρατικών ελευθεριών της Μεταπολίτευσης. Η χώρα οδεύει πλέον με ταχείς ρυθμούς προς ένα καθεστώς ανάλογο με της Τουρκίας και της Ρωσίας.
Τα γεγονότα δε μπορούμε να τα αλλάξουμε, οφείλουμε όμως να τα κατανοήσουμε και να ετοιμαστούμε για ένα μακρόχρονο αντιδικτατορικό αγώνα.

Η ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΕΣΤΩΤΙΚΗΣ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ

Στα επιτελεία της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ και των πετσομπουκωμένων ΜΜΕ ζούσαν τις τελευταίες μέρες με τον εφιάλτη ενός εκλογικού ντέρμπι, ακόμα και του ενδεχομένου το κόμμα της μαφιοκρατίας να βρεθεί δεύτερο. 

Η κάλπη τους επιφύλαξε μια έκπληξη που ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα δεν είχαν φανταστεί, όπως κι οι ίδιοι ομολόγησαν στα πρώτα τους σχόλια μετά την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων.

Είναι αναμφισβήτητα η πρώτη φορά που η προπαγάνδα των ΜΜΕ κατορθώνει να χειραγωγήσει σε τέτοιο βαθμό την ελληνική κοινωνία. Όμως αυτό δεν είναι ανεξήγητο. 

Αφ' ενός η ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ τήρησε στο ακέραιο τις προεκλογικές της υποσχέσεις. Υποσχέθηκε ένα αστυνομικό Κράτος και το έπραξε καταλύοντας κάθε έννοια Κράτους Δικαίου. Υποσχέθηκε ιδιωτικοποίηση της Δημόσιας Παιδείας και Υγείας και το πράττει με ταχείς ρυθμούς. Υποσχέθηκε εργασιακή ζούγκλα και φορολογική ασυδοσία στους μικροεπιχειρηματίες και το έπραξε.

Αφ' ετέρου η ορθή επιδοματική πολιτική την οποία εφάρμοσε στη διάρκεια της πανδημίας, σε συνδυασμό με την προπαγάνδα των πετσομπουκωμένων ΜΜΕ της επέτρεψε να περάσει στη φτωχολογιά το μήνυμα «όλοι ίδιοι είμαστε, εμείς όμως σας δίνουμε λεφτά».

ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΗΤΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια βαριά ήττα για την Αριστερά. Είναι μια στρατηγική ήττα. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε 650.000 ψήφους σε σχέση με το 2019 και το ΜΕΡΑ25 άλλες 50.000 ψήφους. Όμως τα εκλογικά οφέλη του ΚΚΕ, που κακώς πανηγυρίζει, είναι μόλις 112.000 ψήφοι.

Οι ισοπεδωτικές επικρίσεις του ΚΚΕ και του ΜΕΡΑ25 κατά του ΣΥΡΙΖΑ λειτούργησαν αναμφισβήτητα  συμπληρωματικά προς την προπαγάνδα των πετσομπουκωμένων ΜΜΕ, και απέφεραν στο μεν ΚΚΕ πενιχρά οφέλη, στο δε ΜΕΡΑ25 απολύτως κανένα όφελος.

Επιπροσθέτως, ενώ και τα τρία κόμματα κατάγγειλαν σε πολύ υψηλούς τόνους τις δολοφονίες πολιτών θεωρούμενων Β' κατηγορίας, Ρομά δηλαδή,  από αστυνομικούς, τις παράνομες παρακολουθήσεις των τηλεπικοινωνιών  πολιτικών, δημοσιογράφων και χιλιάδων απλών πολιτών το γεγονός ότι ουδέποτε διανοήθηκαν να κάνουν κάτι από κοινού είχε ως αποτέλεσμα να μην πάρει στα σοβαρά η κοινωνία τις καταγγελίες τους.

Όλα αυτά όμως θα ήταν πταίσματα, αν το μεγαλύτερο κόμμα της Αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν είχε ξοδέψει όλη την τετραετία που μας πέρασε προσπαθώντας να γίνει αρεστός στους ωφελημένους της πολιτικής της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,  θεωρώντας παράλληλα ως δεδομένους αυτούς που τον στήριξαν στη δύσκολη εκλογική αναμέτρηση του Ιουλίου του 2019.

Ο πολιτικός του λόγος υπήρξε χωρίς νεύρο, ακραία διαχειριστικός, χωρίς ίχνος οράματος για το μέλλον. Σπατάλησε την προεκλογική του εκστρατεία σε μια στείρα καταγγελία της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, χωρίς να αναδείξει τις δικές του προτάσεις, χωρίς να υπερασπιστεί τα πεπραγμένα της διακυβέρνησής του που, το 2019, του είχαν δώσει 31,5%.

Οι δεκάδες χιλιάδες των μελών του υπήρξαν πανταχού απούσες από τους χώρους που συνευρίσκονται και ανταλλάσσουν γνώμες οι πολίτες (λαϊκές αγορές, καφετέρειες, πλατείες -ναι, αγαπητά μέλη του ΣΥΡΙΖΑ, στην τελευταία δεκαετία πολλές χιλιάδες ανθρώπων, που δεν έχουν την πολυτέλεια να κάτσουν στην καφετέρια αράζουν στα παγκάκια των πλατειών συνομιλώντας με τους γείτονές τους-).

Το αποτέλεσμα ήταν να υποστεί εκλογική καθίζηση σε εκείνες τις εκλογικές περιφέρειες που ήταν τα προπύργιά του: στη Δυτική Αθήνα,  σε κάποιους δήμους του Βόρειου Τομέα της Αθήνας, στη Β' Πειραιώς, στη Δυτική Αττική, στους περιφερειακούς δήμους της Θεσσαλονίκης. 

Ενδεικτικό είναι δε ότι, στην Α' εκλογική περιφέρεια Αθηνών, μια περιφέρεια στην οποία από την εποχή που ξεκόλλησε ο ΣΥΡΙΖΑ από τα ποσοστά του 3%-4% είχε επιδόσεις αισθητά κατώτερες από τις αντίστοιχες σε εθνικό επίπεδο, σήμερα πήρε 22,6%, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από το πανεθνικό 20,06%.

Επέτρεψε επίσης στο ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη, ενός ανθρώπου ο οποίος δε λέει απολύτως τίποτα στην κοινωνία αλλά έχει την υποστήριξη της μαφιοκρατίας, να πλησιάσει και να υπερκεράσει, σε ορισμένες αγροτικές εκλογικές περιφέρειες το ΣΥΡΙΖΑ.

Επίσης πήρε, στην κυριολεξία, διαζύγιο, από τη νεολαία. Στις προεκλογικές συγκεντρώσεις του Αλέξη Τσίπρα δεν υπήρχε άνθρωπος κάτω των 40 ετών ούτε για δείγμα. Κι ας ήταν, μακράν, πολυπληθέστερες από αυτές της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Ποτέ ως τώρα δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο.

ΕΝΑ ΖΟΦΕΡΟ ΜΕΛΛΟΝ

Θα ήταν αφελές να πιστεύει κανείς ότι στις τρεις-τέσσερις εβδομάδες μπορεί να ανατραπεί η κατάσταση ή, έστω, να περιοριστούν οι ζημιές. Είναι ενδεχόμενο, αν και αμφίβολο, τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ να βελτιωθούν ελαφρά, σε βάρος του ΜΕΡΑ25 και, πιθανώς, και του ΚΚΕ, όμως η ΝΕΑ ΔΗΜΟΡΑΤΙΑ θα βγει νικήτρια με μια πλειοψηφία που θα αγγίζει, και ενδεχομένως θα ξεπερνάει, τις 180 έδρες, πράγμα που θα της δώσει την ευκαιρία να προσπεράσει τα τελευταία συνταγματικά εμπόδια στην υλοποίηση του προγράμματός της.

Με την πλειοψηφία αυτή θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο το καθεστώς αστυνομοκρατίας, θα μπορέσει να επιβάλει σε όσες ανεξάρτητες αρχές δεν το είχε κατορθώσει ως τώρα ανθρώπους πειθήνιους σε αυτή, ο Άρειος Πάγος θα φροντίζει να αποκλείει από τις μελλοντικές εκλογικές αναμετρήσεις όλες εκείνες τις πολιτικές δυνάμεις τις οποίες η μαφιοκρατία θα εκλαμβάνει ως επικίνδυνες.

Σε αυτό το ζοφερό πλαίσιο τα κόμματα της Αριστεράς οφείλουν -αλλά πολύ αμφιβάλλω αν θα το πράξουν- να αφήσουν στην άκρη την αυτάρεσκη ικανοποίηση για την ορθότητα των απόψεών τους και να προσπαθήσουν να πιάσουν ξανά, μετά από τρεις δεκαετίες τουλάχιστον, το νήμα της επικοινωνίας με τους χαμένους του προγράμματος της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ:  τη φτωχολογιά και τη νεολαία. 

Να χτίσουν δίκτυα αλληλεγγύης προς τους αποκλεισμένους και τους διωκόμενους, να τους πείσουν ότι «δεν είναι όλοι ίδιοι».

Ταυτόχρονα, να μάθουν να μη λένε από τα τηλέφωνα, ούτε να διακινούν με οποιαδήποτε ηλεκτρονική μορφή όσα δε θα ήθελαν να ξέρουν οι δυνάμεις καταστολής και να εκπαιδευτούν και πάλι στην αποφυγή της φυσικής παρακολούθησης.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΣΤ' ΑΧΥΡΑ ΨΑΧΝΟΥΝΕ ΨΥΛΛΟΥΣ ΓΙΑ  ΝΑ 'ΒΡΟΥΝΕ;
Μια περιήγηση σε μερικά από τα ταμπού της Ιστορίας της Αριστεράς

Είχα την ευκαιρία να διαβάσω τους τελευταίους μήνες τρία πρόσφατα και πολύ ενδιαφέροντα βιβλία που θίγουν κάποιες πτυχές της Ιστορίας της Αριστεράς πολύ λίγο γνωστές.

Πρόκειται για το ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ, του Δημήτρη Δαμασκηνού, το LOS BUENOS ANTIFASCISTAS, του Γιάννη Παντελάκη και το «Ο ΜΠΕΖΕΝΤΑΚΟΣ ΜΑΣ ΑΦΗΣΕ ΓΕΙΑ» του Νίκου Παπαδάτου.

Κοινό στοιχείο των τριών συγγραφέων είναι ο επαγγελματικός σεβασμός στις πηγές κι η επιθυμία τους να αναδείξουν «ξεχασμένες» στιγμές της ελληνικής Αριστεράς.

Θα τα παρουσιάσω εν συντομία, παραθέτοντας συνάμα και τα ερωτηματικά που μου γέννησαν και τα οποία συνιστούν προκλήσεις για πιο ενδελεχείς έρευνες στα συγκεκριμένα θέματα, τηρώντας τη χρονολογική σειρά της έκδοσής τους.

Γιατί όταν θάβουμε βαθιά τη μνήμη, όταν την εξοστρακίζουν η λογοκρισία κι η αυτολογοκρισία, αυτή βρικολακιάζει και μας εκδικείται.

ΕΞΟΡΙΣΤΟΙ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ, Μαρτυρίες, ντοκουμέντα και δημοσιεύματα για τις εκτοπίσεις αγωνιστών στη Γαύδο

Το βιβλίο του Δημήτρη Δαμασκηνού, Εκδόσεις ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ, Αθήνα 2020, πραγματεύεται τις συνθήκες ζωής των κομμουνιστών πολιτικών κρατούμενων σε ένα εξόχως τουριστικό νησί εδώ και δυο δεκαετίες, τη Γαύδο, το νοτιότερο σημείο της ελληνικής επικράτειας. 

Αγαπημένος τόπος θερινών διακοπών για χιλιάδες Αριστερούς, ελάχιστοι από τους οποίους όμως έχουν ακούσει πως, στη δεκαετία του '30 κυρίως και δευτερευόντως στον Εμφύλιο,  το νησί υπήρξε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των εξορίστων, μακράν, ο χειρότερος τόπος εξορίας.

Ο συγγραφέας, δίνει τον πρώτο λόγο στις μαρτυρίες των εξόριστων, οι οποίοι περιγράφουν τις ζοφερές συνθήκες της διαβίωσής τους, καθώς, δεν είχαν πού να διαμείνουν -δωμάτια δεν υπήρχαν στο νησί, οι κάτοικοι ζούσαν σε κάτι άθλιες καλύβες- κι αναγκάστηκαν να χτίσουν τα καταλύματά τους με τα χέρια τους, τρόφιμα δεν υπήρχαν ούτε για τους υποσιτισμένους ντόπιους, ενώ δεν έφταναν στα χέρια τους ούτε καν τα χρήματα και τα πακέτα που τους έστελναν οι φίλοι και συγγενείς τους (τα κατακρατούσε με διάφορα προσχήματα η Χωροφυλακή στα Σφακιά).

Όλες οι μαρτυρίες συμφωνούν πως, από όλα τα νησιά που έγιναν τόποι εξορίας στο Μεσοπόλεμο (εκτός από τη Γαύδο ήταν η Ανάφη, η Φολέγανδρος, η Σίκινος, ο Αη Στράτης κ.α.), μακράν χειρότερη ήταν η κατάσταση στη Γαύδο.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρεις ενότητες, που αντιστοιχούν σε τρεις διαφορετικές περιόδους: την περίοδο 1929-1936, όταν με βάση το ιδιώνυμο της κυβέρνησης του Ελευθέριου Βενιζέλου οι κομμουνιστές εξορίζονται με απλές διοικητικές αποφάσεις, τη Μεταξική δικτατορία και τον Εμφύλιο. Ιδιαίτερο κεφάλαιο, στην πρώτη ενότητα, αφιερώνεται στους Αρχειομαρξιστές και τροτσκιστές εξόριστους, οι οποίοι συγκροτούσαν ξεχωριστή κοινότητα.

Η αξία του, πέρα από την εξαιρετική τεκμηρίωσή του, συνίσταται στο ότι ανοίγει για περαιτέρω ιστορική διερεύνηση το θέμα των διώξεων σε βάρος των κομμουνιστών πριν τη Μεταξική δικτατορία. 

Η ανάγνωση του βιβλίου και οι συζητήσεις που είχα την τύχη να κάνω με το συγγραφέα στα Χανιά μου γέννησαν ένα ερώτημα: Γιατί στην, πλούσια, ιστοριογραφία της Αριστεράς οι μαρτυρίες για τη Γαύδο -και τα άλλα μικρά νησιά- είναι τόσο βαθιά κρυμμένες;

Στο ερώτημα αυτό η απάντηση είναι, εν μέρει, προφανής. Στη μεν διάρκεια της Μεταξικής δικτατορίας η καταστολή ήταν γενικευμένη και σε παρεμφερείς συνθήκες κλήθηκαν να ζήσουν κι οι, ολιγαριθμότεροι μεν υπαρκτοί δε,  μη κομουνιστές κρατούμενοι. Στη διάρκεια δε του Εμφυλίου και των μετεμφυλιακών χρόνων, η φρίκη των κολαστηρίων της Μακρονήσου και της Γυάρου επισκίασε τις βάρβαρες συνθήκες διαβίωσης των εξορίστων σε άλλα νησιά.

Γιατί όμως αποσιωπάται η περίοδος 1929-1936; Επ' αυτού εικασίες μόνο μπορούν να διατυπωθούν.

Η δική μου είναι πως καθοριστικό ρόλο στην αποσιώπηση των διώξεων των κομμουνιστών σε εκείνη την περίοδο έπαιξε το αφήγημα της συμπόρευσης των Δημοκρατικών δυνάμεων, που έλαβε σάρκα και οστά με την κοινή κάθοδο στις εκλογές του 1956 των κομμάτων του Κέντρου και της ΕΔΑ υπό το βάρος της άγριας καταστολής του Κράτους της Δεξιάς στη δεκαετία του '50,  έμεινε ζωντανό κι ενισχύονταν καθημερινά σε επίπεδο συλλογικής συνείδησης τόσο των Αριστερών όσο και των Κεντρώων ψηφοφόρων -παρά τη διακηρυγμένη εχθρότητα προς αυτό του Γεωργίου Παπανδρέου- στα χρόνια μέχρι τη Δικτατορία κι ήταν ηγεμονικό -μια ματιά στον αριθμό των συνεργασιών μεταξύ των κομμάτων της Αριστεράς, του ΠΑΣΟΚ και της ΕΔΗΚ σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης το αποδεικνύει- στα χρόνια της Μεταπολίτευσης μέχρι το 1985.

Δεν ήταν εύκολο, σε ένα τέτοιο πλαίσιο, να αναδειχθεί ο αυταρχισμός του Ελευθέριου Βενιζέλου -ο οποίος διατηρούσε ένοπλο παρακρατικό μηχανισμό, τους Γυπαραίους από το όνομα του Γύπαρη που ήταν αρχηγός τους, και, όπως άλλωστε και οι αντίπαλοί του του Λαϊκού Κόμματος, κάθε φορά που έχασε εκλογές οργάνωσε απόπειρα πραξικοπήματος- που στη συνείδηση των Κεντρώων ψηφοφόρων -αλλά και πολλών Μικρασιατικής καταγωγής πολιτών οι οποίοι εντάχθηκαν στην Αριστερά στην Κατοχή- είχε το φωτοστέφανο του Εθνάρχη. Την υπόθεση αυτή ενισχύει και το γεγονός ότι το ΚΚΕ μόλις στα μέσα της δεκαετίας του '90 άρχισε να ενδιαφέρεται για την ανάδειξη της ιστορίας των εξορίστων στη Γαύδο.

Η υπόθεση αυτή θέτει βεβαίως το ερώτημα αν η αποσιώπηση ήταν αποτέλεσμα μιας συλλογικής αυτολογοκρισίας -πού να ψάχνεις τώρα περσινά ξινά σταφύλια;- ή εκπορεύτηκε από πολιτικές αποφάσεις του ΚΚΕ και, μεταδικτατορικά, του ΚΚΕ εσωτερικού.

Εκτιμώ ότι σίγουρα είμαστε αντιμέτωποι με ένα φαινόμενο συλλογικής αυτολογοκρισίας υπέρ της προστασίας της συμμαχίας των προοδευτικών δυνάμεων, όπως ο καθένας την αντιλαμβάνονταν. Δε μπορώ να αποκλείσω και το ενδεχόμενο της ύπαρξης και κάποιας κομματικής γραμμής, όμως αυτό μένει να αποδειχτεί από μια νέα ιστορική έρευνα στα αρχεία του ΚΚΕ, τα οποία, ως γνωστόν, ανοίγουν κατ' επιλογή.

LOS BUENOS ANTIFASCISTAS, Η Ιστορία των Ελλήνων Εθελοντών του Ισπανικού Εμφυλίου μέσα από τα άγνωστα αρχεία των Διεθνών Ταξιαρχιών

Το βιβλίο του Γιάννη Παντελάκη, εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, Αθήνα 2021, έχει το πλεονέκτημα, που απορρέει από τη δημοσιογραφική ιδιότητα του συγγραφέα, ότι διαβάζεται πιο εύκολα από τα άλλα δυο, στα οποία πρυτανεύει η αυστηρή επιστημονική ιστορική γλώσσα.

Δεν είναι εντούτοις λιγότερο τεκμηριωμένο ιστορικά, καθώς ο συγγραφέας, εκτός από το πρωτογενές υλικό των αρχείων των Διεθνών Ταξιαρχιών, αναδίφησε όλη την, όχι πλούσια, ελληνική βιβλιογραφία και την αρθρογραφία των ελληνικών εφημερίδων. 

Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται ένας ονομαστικός κατάλογος όλων -400 περίπου σε ένα σύνολο 35.000-60.000 μαχητών (οι εκτιμήσεις ποικίλουν) από τους οποίους 15.000 περίπου έπεσαν στα πεδία των μαχών ή εκτελέστηκαν από τους νικητές- των Ελλήνων και Ελληνοκυπρίων που πολέμησαν με τις Διεθνείς Ταξιαρχίες, μαζί με κάθε πληροφορία που μπόρεσε ο συγγραφέας να αντλήσει για τη ζωή του καθ' ενός από αυτούς.

Το βιβλίο δεν αναφέρεται στους αναρχικούς και, κυρίως, στους τροτσκιστές κι αρχειομαρξιστές που πολέμησαν στην Ισπανία, πλην του Δημήτρη Γιωτόπουλου, κι αυτό διότι είχε υπάρξει κρατούμενος, ως «πράκτορας του εχθρού», των Διεθνών Ταξιαρχιών. Ο Παντελάκης δεν είχε πρόσβαση στα αρχεία του  POUM (Partido Obrero de Unidad Marxista), με την πολιτοφυλακή του οποίου πολέμησαν όσοι τροτσκιστές συμμετείχαν στον Ισπανικό Εμφύλιο. Είναι δε άγνωστο αν υπάρχει κάπου ένα αξιόπιστο αρχείο του εν λόγω κόμματος, που αυτοδιαλύθηκε το 1980. Επίσης δεν είχε πρόσβαση στα αρχεία του αναρχικού συνδικάτου CNT. Η αναζήτηση και μελέτη των εν λόγω αρχείων συνιστούν πεδίον δόξης λαμπρόν για επόμενους ερευνητές. Εντούτοις, στα αρχεία των Διεθνών Ταξιαρχιών ένας-δυο Έλληνες μαχητές είχαν δηλώσει ότι είναι αναρχικοί.

Πρόκειται για το δεύτερο μόλις βιβλίο στην ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα αυτό -το πρώτο ήταν αυτό του Δημήτρη Παλαιολογόπουλου, ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΣΤΟΝ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΕΜΦΥΛΙΟ ΠΟΛΕΜΟ (1936-39), Εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΤΗ, Αθήνα 1986- κι αυτό το καθιστά πολύτιμο.

Όλα τα κεφάλαια του βιβλίου αρχίζουν με μια αφήγηση της Anastasia Tsackos Moratalla, κόρης του μαχητή Γιώργου Τσάκου και της Llanos Moratalla, που γεννήθηκε σε στρατόπεδο Ισπανών προσφύγων στη Γαλλία και δε γνώρισε ποτέ τον πατέρα της -όταν το 1940 η μητέρα της επέστρεψε στην Ισπανία προκειμένου να ζητήσει ένα πιστοποιητικό γέννησης, που ο πατέρας της είχε αρνηθεί να της στείλει, για να μεταναστεύσουν με το Γιώργο Τσάκο στις ΗΠΑ, της αφαιρέθηκε το διαβατήριο και της απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα εφ' όρου ζωής από τη δικτατορία του Φράνκο-.

Εδώ είναι η στιγμή να θέσουμε και πάλι το ερώτημα: Γιατί η ιστορία των 400 αυτών μαχητών έχει περάσει στα «αζήτητα» της ιστοριογραφίας της Αριστεράς;

Στο ερώτημα αυτό υπάρχουν δυο απαντήσεις, συμπληρωματικές μεταξύ τους.

Η πρώτη είναι η προφανής: Όπως προκύπτει από το βιβλίο, η πλειονότητα των Ελλήνων κι Ελληνοκυπρίων μαχητών ήταν μετανάστες στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ και μέλη των αντίστοιχων κομμουνιστικών κομμάτων, όχι του ΚΚΕ ή του ΑΚΕΛ.

Όμως η απάντηση αυτή δεν είναι επαρκής. Και δεν εξηγεί, για παράδειγμα, γιατί ο επί πολλά χρόνια γραμματέας του ΑΚΕΛ Εζεκίας Παπαϊωάννου, περίμενε έως το 1988 για να μιλήσει για τη συμμετοχή του στις Διεθνείς Ταξιαρχίες.

Τη δεύτερη απάντηση τη δίνει το βιβλίο του Παντελάκη κι εξηγεί, εν πολλοίς, τον πέπλο σιωπής. Οι επιζήσαντες μαχητές των Διεθνών Ταξιαρχιών επιστρέφοντας στις χώρες τους  δεν έγιναν δεκτοί με ανοιχτές αγκάλες. Στις δυτικές χώρες πολλοί από αυτούς φυλακίστηκαν. Όσοι δε αναζήτησαν καταφύγιο στην Σοβιετική Ένωση, τόσο οι σοβιετικοί πολίτες όσο κι οι υπόλοιποι, έπεσαν στην πλειονότητά τους θύματα των εκκαθαρίσεων του Στάλιν. Η συμμετοχή στις Διεθνείς Ταξιαρχίες για χρόνια καθιστούσε τους μαχητές τους ύποπτους για «συνεργασία με τον ταξικό εχθρό». Όσο εξοργιστικό κι αν ακούγεται αυτό, είναι πραγματικότητα.

Σε αυτό το σημείο μάλιστα το βιβλίο του Παντελάκη έρχεται να κουμπώσει με αυτό του Παπαδάτου, καθώς, δυο από τους έξι πρωταγωνιστές του βιβλίου του, οι Γιάννης Τσαγκαράκης και Αβραάμ Δερβισόγλου, είχαν πολεμήσει με τις Διεθνείς Ταξιαρχίες, όπως κι ο Γιώργος Ντούβας ή Βορεινός (το όνομά του αναφέρεται σε πρακτικά ανακρίσεων).

«Ο ΜΠΕΖΕΝΤΑΚΟΣ ΜΑΣ ΑΦΗΣΕ ΓΕΙΑ» Οι διώξεις των Ελλήνων Κομμουνιστών στην ΕΣΣΔ /1937-1938

Το βιβλίο του Νίκου Παπαδάτου, Εκδόσεις ΚΨΜ, Αθήνα 2021, βασίζεται στη μελέτη των σοβιετικών αρχείων της επίμαχης περιόδου.

Όπως αποκαλύπτει η έρευνα του συγγραφέα στη διετία 1937-1938, συνολικά 1.548.366 άνθρωποι συνελήφθησαν με την κατηγορία της «αντισοβιετικής δραστηριότητας» και από αυτούς οι 681.692 καταδικάστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες σε θάνατο κι εκτελέστηκαν. Μεταξύ των συλληφθέντων οι 227.986 ήταν αλλοδαποί που ζούσαν στην ΕΣΣΔ είτε ως οικονομικοί μετανάστες, είτε ως διωκόμενοι στις χώρες τους κομμουνιστές, από τους οποίους εκτελέστηκαν οι 172.830. Οι Έλληνες συλληφθέντες ήταν 11.261 κι εκτελέστηκαν οι 9.450.

Ο συγγραφέας επέλεξε να παρουσιάσει το θέμα μέσα από τα πρακτικά των ανακρίσεων, αλλά και των μεταγενέστερων αποφάσεων, μετά το 1956, που ακύρωναν  τις καταδίκες τους και τους αποκαθιστούσαν, επισημαίνοντας «κατάφωρες παραβιάσεις της σοσιαλιστικής νομιμότητας κατά την ανακριτική φάση», έξι κομμουνιστών. Οι τρεις από αυτούς ήταν στελέχη του ΚΚΕ, ο ένας μάλιστα από αυτούς, ο Ανδρόνικος Χαϊτάς ή Σιφναίος, είχε διατελέσει γραμματέας του κόμματος στις αρχές της δεκαετίας. Οι άλλοι δυο ήταν οι Κώστας Ευτυχιάδης και Γιάννης Τσαγκαράκης

Οι άλλοι τρεις δεν ήταν μέλη του ΚΚΕ, προέρχονταν από το χώρο του Αρχειομαρξισμού και τους είχε φυγαδεύσει στην ΕΣΣΔ το ΚΚΕ. Ήταν οι Αβραάμ Δερβισόγλου, Παύλος Οσμάνης (Δουλγέρης) και Μιχάλης Μπεζεντάκος, ο άνθρωπος που είχε γίνει θρύλος για την απόδρασή του από τις φυλακές Συγγρού το Μάρτη του 1932 -ο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ είχε αφιερώσει στην απόδρασή του μισό πρωτοσέλιδο την επαύριόν της- και έκτοτε εξαφανίστηκε από προσώπου γης.

«Λένε πως ο Μπεζεντάκος σκοτώθηκε πολεμώντας στην Ισπανία», ήταν η στερεότυπη απάντηση στελεχών του ΚΚΕ σε δημοσιογράφους που, στη δεκαετία του '70 τους ρωτούσαν τι απέγινε ο άνθρωπος αυτός μετά την απόδρασή του.

Τα πρακτικά των ανακρίσεών του Μπεζεντάκου αποκαλύπτουν ότι ποτέ δεν υπήρξε μέλος του ΚΚΕ. Ήταν δραστήριος αρχειομαρξιστής μέχρι τη σύλληψή του και στις φυλακές Συγγρού, όπου μοιράζονταν το ίδιο κελί με στελέχη του ΚΚΕ, κατά δήλωσή του, προσέγγισε αυτό το κόμμα. Επίσης, μετά την άφιξή του στην ΕΣΣΔ δεν εντάχθηκε ούτε στο ΚΚΕ ούτε στο ΚΚΣΕ.

Εντούτοις απέδρασε με τη βοήθεια του ΚΚΕ,  που του προσέφερε καταφύγιο -μοιράζονταν το ίδιο καταφύγιο με τον μετέπειτα γραμματέα του κόμματος Νίκο Ζαχαριάδη- και φρόντισε να τον φυγαδεύσει στην ΕΣΣΔ μέσω του δικτύου διαφυγής των διωκόμενων στελεχών του.

Εδώ γεννάται μια σειρά ερωτημάτων για τις σχέσεις του Μπεζεντάκου, με το ΚΚΕ. Γιατί το ΚΚΕ αποφάσισε να βοηθήσει έναν «νεοφώτιστο» στο κόμμα να αποδράσει; Γιατί μετά την απόδρασή του του προσέφερε τόσο σημαντική προστασία -δεν είναι τυχαίο ότι μοιράζονταν το ίδιο καταφύγιο με το Νίκο Ζαχαριάδη-; Γιατί αποφάσισε να φυγαδεύσει κι αυτόν κι άλλους πρώην ενεργούς αρχειομαρξιστές στην ΕΣΣΔ ενώ οι σχέσεις μεταξύ κομμουνιστών κι Αρχειομαρξιστών ήταν ακραίες (στη Γαύδο, για παράδειγμα, οι δυο ομάδες εξορίστων δεν αντάλλασσαν ούτε καλημέρα, παρά την πλειάδα των κοινών προβλημάτων επιβίωσης που αντιμετώπιζαν); 

Το ερώτημα γιατί αυτοί που γνώριζαν τι απέγινε ο Μπεζεντάκος απαντούσαν με υπεκφυγές δεν τίθεται διότι έχει προφανή απάντηση, κατά μείζονα λόγο που το ΚΚΕ αποφάσισε να αποκαταστήσει το Στάλιν πριν μερικά χρόνια.

Το βιβλίο του Παπαδάτου, πέραν του ότι ρίχνει φως στο μυστήριο της εξαφάνισης του Μιχάλη Μπεζεντάκου, είναι πολύτιμο διότι αποκαλύπτει την τραγική μοίρα πλήθους κομμουνιστών, από την Ελλάδα κι άλλες χώρες, που κατέφυγαν διωκόμενοι στην ΕΣΣΔ, για να τους φάει εκεί το μαύρο σκοτάδι ως «αντισοβιετικά στοιχεία».

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΤΟ 3ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΙ ΤΟΥΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Η ολοκλήρωση του 3ου Συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ έκλεισε τον κύκλο του μετασχηματισμού του κόμματος αυτού σε μια σοσιαλδημοκρατική πολιτική δύναμη, η οποία καλείται πλέον να αποδείξει ότι είναι άξια διάδοχος του ΠΑΣΟΚ.

Θα ήταν εντούτοις λάθος να αγνοήσει κανείς τις σημαντικές μεν, αθέατες σε μεγάλο βαθμό δε, διεργασίες που έχουν γίνει και στα υπόλοιπα κόμματα της Αριστεράς και οι οποίες έχουν οδηγήσει σε ενδιαφέροντες μετασχηματισμούς, που μένει ν' αποδεχθεί αν θα είναι διαρκείς ή εφήμεροι.

ΣΥΡΙΖΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΣΤΗ ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 

Η κρίσιμη ημερομηνία σε αυτό το μακρύ ταξίδι του ΣΥΡΙΖΑ από τη Ριζοσπαστική  Αριστερά στην Κεντροαριστερά είναι αναμφίβολα η νύχτα της 12ης προς τη 13η Φεβρουαρίου του 2012, όταν η Βουλή υπερψήφιζε το 2ο Μνημόνιο ενώ στους δρόμους της Αθήνας η μαζικότερη και μαχητικότερη αντιμνημονιακή διαδήλωση, μια λαοθάλασσα εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, συγκρούονταν επί πολλές ώρες με τις δυνάμεις της Αστυνομίας που προσπάθησαν να τη διαλύσουν.

Η νύχτα εκείνη υπήρξε το κύκνειο άσμα της αντίστασης των πολιτών στην καταστροφή της ζωής τους με κινηματικούς όρους. Το μέγεθος της απελπισίας των χιλιάδων διαδηλωτών αντανακλάται στον εμπρησμό δεκάδων κτηρίων στο κέντρο της Αθήνας, κάτι που είχε να συμβεί από το Δεκέμβρη του 1944.

Από την επαύριον άρχισε μια ιλιγγιώδης δημοσκοπική άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ, που από μια πρόθεση ψήφου 6% σκαρφάλωσε στο 16,8% στις εκλογές του Μαΐου και στο 26,9% σε αυτές του Ιουνίου ενώ αντιστοίχως, το ΠΑΣΟΚ, το παραδοσιακό κόμμα της κεντροαριστεράς, βυθίζονταν στην πολιτική ανυποληψία. 

Στην συνέντευξη τύπου που παραχώρησε ο Αλέξης Τσίπρας σε εκπροσώπους των ΜΜΕ στο Ζάππειο μεταξύ των δυο αυτών αναμετρήσεων, έδωσε τα πρώτα δείγματα της μετατόπισης του ΣΥΡΙΖΑ προς μετριοπαθέστερες θέσεις. Το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ήταν ο επόμενος σταθμός της σοσιαλδημοκρατικής μετάβασης του ΣΥΡΙΖΑ η οποία επισημοποιήθηκε με τη διαχείριση της συνθηκολόγησης τον Ιούλιο του 2015.

Για εμένα ήταν ευχάριστη έκπληξη η αντίσταση της πρώτης κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ στο ευρωπαϊκό κατεστημένο, την εγχώρια ολιγαρχία και το ΔΝΤ επί επτά ολόκληρους μήνες κι αποτιμώ ως επιτυχή -με την έννοια ότι ανά πάσα στιγμή είχε ως γνώμονα την ανακούφιση των φτωχότερων πολιτών- τη διαχείριση του Τρίτου Μνημονίου από πλευράς του.

Έμενε τη μετάβαση αυτή να τη συνειδητοποιήσουν τα εναπομείναντα, μετά τη διάσπαση του καλοκαιριού του 2015, μέλη του ΣΥΡΙΖΑ και να την αποτυπώσουν και στον προγραμματικό λόγο του κόμματος, πράγμα που έγινε με το 3ο Συνέδριο. 

Ο νέος ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα κόμμα περισσότερο σοσιαλδημοκρατικό παρά κεντροαριστερό  γενικώς και αορίστως -η θετική κληρονομιά της Συμφωνίας των Πρεσπών δεν του επιτρέπει να διολισθήσει προς ακραίες εθνικιστικές θέσεις σαν αυτές του ΠΑΣΟΚ- που καλείται, είτε βρίσκεται στην κυβέρνηση είτε στην αντιπολίτευση, να προωθεί μεταρρυθμίσεις με προοδευτικό και κοινωνικό πρόσημο. Επίσης διαθέτει έναν χαρισματικό ηγέτη, ο οποίος προτιμά να είναι πρώτος μεταξύ ίσων αντί να θεωρεί το κόμμα ιδιοκτησία του, καθώς και μια αξιόλογη αριστερή κομματική αντιπολίτευση η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στις σειρήνες του συντηρητισμού.

ΜΕΡΑ25: ΣΥΡΙΖΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ;

Παράλληλα το κόμμα του Γιάνη Βαρουφάκη, το ΜΕΡΑ25 έχει κατοχυρώσει την παρουσία του στα αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ, διατυπώνοντας έναν πολιτικό λόγο που θυμίζει τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ, αυτόν της πρώτης δεκαετίας του 2000.

Η κοινοβουλευτική παρουσία του κόμματος μέχρι σήμερα υπήρξε απόλυτα θετική, με τους βουλευτές του να διακρίνονται για τον συγκροτημένο τους ριζοσπαστικό λόγο.

Στα θετικά του κόμματος αυτού πρέπει να προστεθεί η υιοθέτηση θέσεων για το περιβάλλον που προσιδιάζουν σε οικολογικό κόμμα -κάτι που ο ΣΥΡΙΖΑ ουδέποτε έκανε-, πράγμα πολύ σημαντικό λαμβανομένης υπ' όψιν της αποδεδειγμένης ανικανότητας των Οικολόγων αυτής της χώρας να συγκροτήσουν ένα βιώσιμο πολιτικό σχήμα.

Στα αρνητικά του καταλογίζονται η απόλυτη εσωστρέφειά του, για την οποάι κάτι πρέπει να κάνει αν θέλει να μακροημερεύσει ως κοινοβουλευτική δύναμη, και ο αρχηγικός του χαρακτήρας, για τον οποίο τίποτα δε μπορεί να γίνει. Ο Γιάνης Βαρουφάκης είναι Ο ΗΓΕΤΗΣ κι όποια(ος) επιθυμεί να δώσει τις μάχες του μέσα από το ΜΕΡΑ25 οφείλει να λάβει σοβαρά υπ' όψιν αυτό το δεδομένο.

 Σε κάθε περίπτωση η παρουσία του κόμματος αυτού ως εκπροσώπου της ριζοσπαστικής σοσιαλδημοκρατίας είναι πολύ σημαντική, μιας και δημιουργεί ένα αριστερό αντίβαρο, που θα συγκρατεί τη διολίσθηση του ΣΥΡΙΖΑ προς συντηρητικότερες θέσεις.

ΚΚΕ: ΚΑΙ ΟΜΩΣ ΚΙΝΕΙΤΑΙ;

Δυο γεγονότα που πέρασαν σχεδόν απαρατήρητα, δείχνουν ότι στο ΚΚΕ υπάρχουν τάσεις εξόδου από την ακινησία και τον ξύλινο πολιτικό λόγο των τελευταίων τριών δεκαετιών.

Το πρώτο ήταν η ανυπόκριτη και ουσιαστική βοήθεια που προσέφεραν οι συνδικαλιστές του Σωματείου Επισιτισμού -που ελέγχεται από το ΠΑΜΕ- στους εργαζόμενους της e-Food, όταν η εταιρεία αποπειράθηκε να μετατρέψει τις συμβάσεις εργασίας σε συμβάσεις έργου. 

Η συνεργασία των συνδικαλιστών του ΚΚΕ με τους αντιεξουσιαστές της Συνέλευσης Βάσης Εργαζομένων Οδηγών Δικύκλου (ΣΒΕΟΔ) ήταν κάτι πρωτοφανές και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μαζική συμμετοχή των εργαζομένων στην απεργία (περίπου 40% των άνω των 2.000 εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων και των διοικητικών υπαλλήλων). Σε συνδυασμό δε  με τη μαζική συμπαράσταση των χρηστών των υπηρεσιών της e-Food προς τους εργαζομένους της -δεκάδες χιλιάδες απενεργοποιήσεις της εφαρμογής σε διάστημα μικρότερο των 24 ωρών- συνέβαλε στην πρώτη απεργιακή νίκη εργαζομένων, μετά από τρία χρόνια (η προηγούμενη ήταν η κατάκτηση του δικαιώματος στο συνδικαλισμό των εργαζομένων στην COSCO).

Σημαίνει άραγε αυτό μια αλλαγή στάσης του ΠΑΜΕ απέναντι σε συνδικαλιστικές πρωτοβουλίες και μορφές οργάνωσης που δε χωράνε στα δικά του καλούπια; Κάτι τέτοιο μόνο θετικό θα είναι σε μια εποχή που η ΓΣΕΕ, εντελώς απαξιωμένη, δεν κατορθώνει ούτε συνέδριο να κάνει εδώ και τρία χρόνια.

Το δεύτερο ήταν η ταχύτατη αντίδραση του ΚΚΕ στη ρωσική εισβολή  στην Ουκρανία κι η μαζική συμμετοχή του στις διαδηλώσεις καταγγελίας της.

Το αν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά ή για μια αλλαγή στάσης του αρχαιότερου κόμματος της Αριστεράς απέναντι στις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις είναι κάτι που θα φανεί πολύ σύντομα. Προς το παρόν, μόνο να ευχηθούμε να συμβαίνει το δεύτερο μπορούμε.

ΑΝΤΙΕΞΟΥΣΙΑΣΤΕΣ ΚΙ ΕΞΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ: ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ ΠΟΛΟΣ;

Η γενική απεργία της ΓΣΕΕ στις 6 Απριλίου ενάντια στην ακρίβεια προβλέπονταν να είναι άλλη μια αποτυχημένη απεργία με υποτονικές διαδηλώσεις. Πράγματι, ελάχιστοι εργαζόμενοι απήργησαν και οι διαδηλωτές, 12.000 περίπου, σίγουρα θα μπορούσαν να είναι περισσότεροι.

Η κινητοποίηση του ΠΑΜΕ, που παραδοσιακά αποτελεί τον κύριο πυρήνα των διαδηλωτών, υπήρξε «μια από τα ίδια», περίπου 5.000 διαδηλωτές, θαρρείς και οι ίδιοι οι συνδικαλιστές του δεν είχαν πιστέψει στη δυναμική μιας διαδήλωσης κατά της ακρίβειας.

Εκείνο που ήταν όμως αξιοπρόσεκτο ήταν η μαζικότητα του «τρίτου μπλοκ» -το δεύτερο είναι πάντα της ΓΣΕΕ-, στο οποίο παραδοσιακά συναθροίζονται 1.000-1.500 άτομα της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και του αντιεξουσιαστικού χώρου. 

Στο μπλοκ αυτό στις 6 Απριλίου συμμετείχε ένα πολύχρωμο πλήθος -δεκάδες πρωτοβάθμια σωματεία, φοιτητικοί σύλλογοι, οι παραδοσιακές οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, το μπλοκ του ΜΕΡΑ25 και οι αναρχικές συλλογικότητες- που ξεπερνούσε τις 5.000, νέων κυρίως, ανθρώπων.

Είναι προφανές πως ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων, που δεν συμμερίζονται κατ' ανάγκη τις απόψεις των αντιεξουσιαστών και της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, αλλά και αισθάνονταν ότι δε χωρούσαν με τίποτα στα άλλα δυο μπλοκ, επέλεξε να διαδηλώσει μαζί τους.

Σε αυτό πρέπει να προστεθεί η αξιοσημείωτη δουλειά μυρμηγκιού κάποιων αντιεξουσιαστών στο πλαίσιο της ΣΒΕΟΔ, που έχουν κατορθώσει να κινητοποιήσουν σημαντικό αριθμό από τους σύγχρονους «κολασμένους της γης», τους εργαζόμενους με τα μηχανάκια.

Είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς αν πρόκειται για περιστασιακό γεγονός ή για ένδειξη μιας τάσης, νέων ανθρώπων να αναζητήσουν νέες μορφές οργάνωσης, πέρα από το πλαίσιο των κομμάτων της Αριστεράς.

Σε κάθε περίπτωση είναι προφανές ότι πολλά πράγματα κινούνται στην ελληνική Αριστερά. Το πόσα από αυτά θα μακροημερεύσουν και πόσα θα είναι εφήμερα δε μπορούμε να το ξέρουμε. Όμως ΚΑΤΙ ΚΙΝΕΙΤΑΙ.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΕΚΤΟΣ ΟΡΙΩΝ

Πέρα από τις κάθε λογής απαιτήσεις πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων των κυβερνώντων από το ΣΥΡΙΖΑ, και την περί προβοκατόρων φιλολογία του τελευταίου, το ασυνήθιστο κύμα βίας που σημαδεύτηκε από είκοσι τουλάχιστον εμπρησμούς στέλνει ένα πολιτικό μήνυμα που όλοι πρέπει να λάβουν: κάθε μέρα περισσότεροι άνθρωποι βγαίνουν εκτός ορίων.

Τα τρία κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού είδαν το μπαράζ αυτό των εμπρηστικών επιθέσεων ως επικοινωνιακό μάνα εξ ουρανού. Και με την έλλειψη μέτρου που τους διακρίνει σε όσα λένε και, το χειρότερο, πράττουν, έσπευσαν, προεξάρχοντος του κυβερνητικού εκπροσώπου να απαιτούν από το ΣΥΡΙΖΑ δηλώσεις μετανοίας με ρυθμό είκοσι - εικοσιπέντε την ημέρα. Σε σημείο που μέχρι κι Αλέκα Παπαρήγα θεώρησε υποχρέωσή της να εγκαταλείψει την πάγια αρχή της που συνοψίζεται στη φράση «από πίττα που δεν τρως μη σε μέλλει κι αν καεί» και αισθάνθηκε την ανάγκη να τους ανακαλέσει στην τάξη.

Ο ΣΥΡΙΖΑ από την πλευρά του αντέδρασε αδικαιολόγητα ενοχικά και με έντονη ενόχληση επιδόθηκε σε μια ασυνήθιστη γι' αυτόν προβοκατορολογία.

Τη συμμετοχή προβοκατόρων και παρακρατικών μηχανισμών σε αυτό το κύμα βίαιων ενεργειών - η σοβαρότερη από τις οποίες δεν ήταν η επίθεση στα κεντρικά γραφεία της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, αλλά οι εμπρηστικές επιθέσεις στα σπίτια του Γιώργου Κεδίκογλου και του Αντώνη Σκυλάκου, καθώς σε αυτές κινδύνεψαν ανθρώπινες ζωές - κανείς δε μπορεί να την αποκλείσει. Είναι γνωστό σε όλους ότι ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται, και στις συνθήκες απόλυτης διάλυσης κάθε συντεταγμένου θεσμικού μηχανισμού η δράση τέτοιων κύκλων πρέπει να θεωρείται βέβαιη. Κι αν την ευθύνη της επίθεσης στα κεντρικά γραφεία της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ αναλάβει η ΣΕΧΤΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ ή η ΟΠΛΑ το ενδεχόμενο αυτό πρέπει να μας απασχολήσει πολύ σοβαρά.

Όμως δεν είναι αυτοί που δίνουν τον τόνο των γεγονότων, η αστυνομική ανάγνωση των οποίων από κυβέρνηση και αντιπολίτευση δεν τους επιτρέπει να κατανοήσουν μια οδυνηρή πραγματικότητα: ότι καθημερινά περισσότεροι άνθρωποι απορρίπτουν το κοινοβουλευτικό θεσμικό πλαίσιο και θέλγονται από την προσφυγή στη βία.     

Ο πρώτος λόγος ενίσχυσης αυτής της τάσης είναι η προκλητική και προσβλητική για κάθε άνθρωπο συμεριφορά των κυβερνήσεων από το 2008 μέχρι σήμερα, με μακράν χειρότερη τη σημερινή. 

Από τη δήλωση Αλογοσκούφη σε πανηγυρικούς τόνους «έπεσε έξω ο προϋπολογισμός» το Μάιο του 2008, μέχρι το «λεφτά υπάρχουν» κι από εκεί στο «τα μέτρα αυτά είναι άδικα, αλλά είναι αναγκαία και θα είναι τα τελευταία», που διατυπώνεται με ύφος εκατό καρδιναλίων κάθε τρίμηνο την τελευταία τριετία οι κυβερνήσεις, με τα λόγια τους και με τα έργα τους, προσβάλλουν καθημερινά τον ελληνικό λαό και δημιουργούν εχθρούς του κοινοβουλευτισμού. 

Κι είναι μακράν πιο προσβλητική η σημερινή, διότι την ίδια στιγμή που μειώνει μισθούς και συντάξεις κι αυξάνει εκθετικά τους φόρους σε κάθε άνθρωπο που παράγει προϊόντα ή υπηρεσίες, μειώνει το φόρο στις προσόδους από μεγάλες ακίνητες περιουσίες και καταργεί το φόρο πολυτελείας στα κότερα. 

Η βίαιη μετατόπιση του ΣΥΡΙΖΑ από την ελληνική κοινωνία, η οποία ούτε καν ζήτησε τη γνώμη του, από το χώρο μιας «ελαφράς» - όπως λέμε ελαφρό τραγούδι -  ριζοσπαστικής Αριστεράς στο χώρο της Κεντροαριστεράς έχει κι αυτή τη συμβολή της στη γέννηση οπαδών της βίας.

Αφ' ενός κάποιοι άνθρωποι που κάθονταν σχετικά ήσυχοι στις παρυφές του δεν είχαν το χρόνο - πιθανότατα ούτε και τη διάθεση - να προσαρμοστούν στο νέο ρόλο του κόμματος και βρίσκονται πλέον πολιτικά άστεγοι κι απογοητευμένοι. 

Αφ' ετέρου η εκτόξευση της εκλογικής επιρροής του ΣΥΡΙΖΑ από το 4% στο 27% ήταν τόσο ταχεία που δεν πρόλαβε, ούτε και ήταν εφικτό - εδώ το ΠΑΣΟΚ δυσκολεύτηκε να χωνέψει την ανάλογη εκτόξευση από το 13% στο 25% - να διατυπώσει μια πρόταση που να γεννά ελπίδα σε κοινοβουλευτικό πλαίσιο, ώστε να δημιουργήσει ένα πλειοψηφικό ρεύμα.

 Ο βαθιά αντικοινοβουλευτικός πολιτικός λόγος του ΚΚΕ σε συνδυασμό με την απόλυτη νομιμοφροσύνη του έχει κι αυτός συμμετοχή στην αύξηση των εκτός κοινοβουλευτικών ορίων ανθρώπων. Αν κάποιος πάρει τοις μετρητοίς τα όσα δηλώνουν τα στελέχη του κόμματος, ένα και μόνο ερώτημα θέλει να τους θέσει: «γιατί συμμετέχετε ακόμα στο κοινοβούλιο και δεν έχετε πάρει τα όπλα;» Και είναι προφανές ότι υπάρχουν μέλη του κόμματος - κυρίως νεολαίοι - που θέτουν το ερώτημα αυτό.

Τέλος η ουσιαστική πολιτική αποστασιοποίηση σημαντικού αριθμού αναρχικών από τους μπαχαλάκηδες στην τελευταία διετία, έχει ελευθερώσει  βίαιες ομάδες που κυκλοφορούσαν στις παρυφές του αντιεξουσιαστικού χώρου.

Ανάλογες τάσεις παρατηρούνται και στο χώρο της Δεξιάς. Το πολιτικό ξεβράκωμα του Σαμαρά ευθυς μόλις ανέλαβε την πρωθυπουργία, δημιούργησε έντονη φυγή παραδοσιακών ψηφοφόρων του κόμματος από τα λαϊκά στρώμματα, που στην πλειονότητά τους έχουν στραφεί προς το παρόν στη ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ.

Όμως και το νεοναζιστικό κόμμα δυσκολεύεται να χωνέψει την είσοδό του στο Κοινοβούλιο. Από τη μια δείχνει να έχει πάρει στα σοβαρά τις απειλές Βενιζέλου και, κυρίως την πρόταση του καθηγητή Ν. Αλιβιζάτου για εφαρμογή σε βάρος των μελών του των διατάξεων της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, από την άλλη όμως δυσκολεύεται να συγκρατήσει τα μέλη του που ονειρεύονται πογκρόμ σε βάρος μεταναστών, Εβραίων, ομοφυλλόφιλων και λοιπών μιασμάτων.

Η περίπτωση της επίθεσης κατά του Τούρκου Προξένου στην Καβάλα είναι ενδεικτική.  Την επίθεση, σε τοπικό επίπεδο - γιατί σε εθνικό όλοι το έκαναν γαργάρα - κατήγγειλε, εκτός από το ΣΥΡΙΖΑ και τη ΔΗΜΑΡ, και η ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ. Είναι λοιπόν προφανές ότι η τελευταία, για σημαντικό αριθμό των μέχρι χθες υποστηρικτών της, έχει συμβιβαστεί κι είναι πλέον μέρος του κατεστημένου. Πράγμα που ανοίγει το δρόμο στην ενεργοποίηση ακόμα πιο βίαιων ακροδεξιών οργανώσεων.

Το πιο σοβαρό απ' όλα όμως είναι πως οι «απογοητευμένοι» τόσο από την Αριστερά όσο και από τη Δεξιά που αναζητούν καταφύγιο στη βία αυξάνονται και πληθύνονται σε περιβάλλον κατάρρευσης του κοινωνικού ιστού. Γι' αυτό και είναι πολλαπλάσια επικίνδυνοι από τους βομβιστές του ΕΛΑ και τους εκτελεστές της 17Ν ή ακόμα από την παρέα του Νίκου Μιχαλολιάκου στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '70 - μην ξεχνάμε ότι ο αρχηγός της ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ καταδικάστηκε σε 13 μήνες φυλακή για την έκρηξη στον κινηματογράφο ΕΛΛΗ. 

Οι πρώτοι και οι δεύτεροι ήταν μοναχικοί συνεχιστές ενός εμφυλίου πολέμου που είχε λήξει, οι τρίτοι ήταν οι απελπισμένοι ηττημένοι αυτού του εμφυλίου. Όλοι τους όμως έδρασαν σε ένα περιβάλλον οικονομικής άνθισης που δεν τους επέτρεψε να βρουν μιμητές.

Το σημερινό κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο αντιθέτως ευνοεί τη βία. Οι βίαιες ομάδες επομένως έχουν σήμερα τη δυνατότητα να επιβάλουν τη δική τους πολιτική ατζέντα, σπρώχνοντας τη χώρα σε ένα άτυπο εμφύλιο πόλεμο.  Το αν αυτός θα έχει τη μορφή του εμφυλίου στην Ιταλία της δεκαετίας του '70 (που ονομάστηκε από τους νικητές πόλεμος κατά της τρομοκρατίας) ή αν θα πάρει μια ακόμα πιο βίαιη μορφή δε μπορεί κανείς να το προβλέψει. Κι ο μόνος τρόπος για να αποτραπεί είναι μια ριζική αλλαγή οικονομικής πολιτικής, που θα γεννήσει ελπίδα και θα περιθωριοποιήσει τις ομάδες αυτές.  Η οποία δε φαίνεται στον ορίζοντα στο άμεσο μέλλον.

Γιάννης Χρυσοβέργης 

  

Η ΕΛΛΑΔΑ, Η ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΕΙΡΗΝΕΣ ΤΟΥ «ΑΝΑΔΕΛΦΟΥ ΕΘΝΟΥΣ»

Ακόμα και στα χρόνια που «δέναν τα σκυλιά με ευρωπαϊκά λουκάνικα», σημαντική μερίδα Ελλήνων διακρίνονταν για τον ευρωσκεπτικισμό της, χωρίς όμως κανείς να παίρνει το φαινόμενο στα σοβαρά.

Σε συνθήκες διαρκώς οξυνόμενης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης όμως οι σειρήνες του απομονωτισμού θέλγουν επικίνδυνα όλο και περισσότερους συμπολίτες μας.

Και το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται ούτε με ξόρκια ούτε με στρουθοκαμηλισμούς.

Η  δημοσκόπηση της Metron Analysis που δημοσιεύτηκε στο τέλος της περασμένης εβδομάδας στην ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ περιείχε κάποια ανησυχητικά ποιοτικά στοιχεία. Το 63% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι «τα μεγάλα προβλήματα της χώρας μπορούν να αντιμετωπιστούν καλύτερα στο πλαίσιο του εθνικού κράτους», έναντι μόλις 34% που προτιμούν το πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  

Στην ίδια δημοσκόπηση, το 78% των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μας έχει βοηθήσει ελάχιστα έως καθόλου, ενώ σε ποσοστό 68% πιστεύουν ότι το Μνημόνιο Νο3 δεν έπρεπε να έχει ψηφιστεί από τη Βουλή. Όλα αυτά παρά το γεγονός ότι 57% των ερωτηθέντων εκτιμούν πως, τόσο η προσωπική τους οικονομική κατάσταση όσο και του συνόλου της χώρας θα χειροτερέψει σε περίπτωση επιστροφής στη δραχμή. Και το ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι οι παραπάνω απόψεις είναι πλειοψηφικές μεταξύ των ψηφοφόρων όλων ανεξαιρέτως των κομμάτων.

Εύλογη ήταν η αμηχανία του συνόλου των κομμάτων - πλην του ΚΚΕ - που, στο φύλλο της ίδιας εφημερίδας της περασμένης Δευτέρας κλήθηκαν να σχολιάσουν τα παραπάνω δημοσκοπικά ευρήματα.

Και τούτο γιατί, αν κανείς εξαιρέσει το ΚΚΕ, τη ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ και, πιθανότατα, τους ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ, το σύνολο των υπολοίπων πολιτικών κομμάτων χαράζουν την όποια πολιτική στρατηγική τους σε ένα αυστηρά ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Είναι γεγονός ότι οι σχέσεις της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη, από καταβολής ελληνικού Κράτους, ουδέποτε υπήρξαν εύκολες. 

Πολλές ιστορικές εξηγήσεις υπάρχουν γι αυτό, γεγονός όμως είναι ότι στην εθνική μας μυθολογία, το νεοελληνικό Κράτος ιδρύθηκε ενάντια στη λυσσαλέα αντίδραση των Ευρωπαίων - μια αναδήφιση των σχολικών εγχειριδίων θα είναι εξόχως διαφωτιστική - κι ας οφείλει την ύπαρξή του στην, κάτω από μη εξακριβωμένες πλήρως συνθήκες, καταστροφή του Αιγυπτιακού στόλου στο Ναυαρίνο από ένα στολίσκο βρετανικών, γαλλικών και ρωσικών πολεμικών πλοίων.

Κι ας είχε προηγηθεί της ναυμαχίας αυτής ένα χωρίς προηγούμενο φιλελληνικό κίνημα στη Δύση που, όχι μόνο επηρρέασε καθοριστικά τις επιλογές των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, όχι μόνο χορήγησε στο νεοσυσταθέν Κράτος μια έτοιμη εθνική ιδεολογία και μια επίσημη γλώσσα, αλλά μερικές χιλιάδες φιλελλήνων άφησαν τα κοκκαλάκια τους πολεμώντας τον οθωμανικό στρατό, για την «Ελλάδα ρε γαμώ το» .

Η Μικρασιατική Καταστροφή δεν οφείλεται στην αφροσύνη της αντιβενιζελικής συμμαχίας η οποία, αφού κέρδισε τις εκλογές του 1920 με σύνθημα την ειρήνευση, ξεκίνησε εκστρατεία στα βάθη της Ανατολίας, αλλά στην «προδοσία» των Αγγλογάλλων. Και πάει λέγοντας.

Ακόμα και στα τέλη της δεκαετίας του '90, όταν η απασχόληση στην Ελλάδα στηρίζονταν δραστικά από ευρωπαϊκά προγράμματα που εξασφάλιζαν μεγάλα κέρδη σε χιλιάδες μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αξιοπρεπές μεροκάματο σε δεκάδες ίσως και περισσότερους των 100.000 απόφοιτους πανεπιστημίων, όταν το 95% των Ελλήνων αξίωνε από την κυβέρνηση Σημίτη την ένταξη της χώρας στην Ευρωζώνη, δεν ήταν λίγοι αυτοί που έβριζαν τους «Κουτόφραγκους».

Με τη διαφορά ότι οι τότε «ευρωσκεπτικιστές», ήταν μπουκωμένοι ως τ' αυτιά (όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά) και, μεταξύ βορβορυγμού και πορδής, έλεγαν και καμιά... «εξυπνάδα» για να περνάει η ώρα».

Οι τωρινοί ευρωσκεπτικιστές, μπορεί να επηρεάζονται σοβαρά από την εθνική μας μυθολογία, όμως καθοριστικό ρόλο στην αντιευρωπαϊκή και απομονωτική τους τοποθέτηση παίζει η σημερινή οικονομική τους κατάσταση. Για του λόγου το αληθές, στις παραμονές του πρώτου Μνημονίου, το 64% των ερωτηθέντων πίστευε ότι τα προβλήματα της χώρας θα λυθούν καλύτερα στο πλαίσιο της ΕΕ, έναντι μόνο 32% όσων επέλεγαν το εθνικό πλαίσιο.

Είναι προφανές ότι, σε συνθήκες συνεχώς οξυνόμενης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, ο ελληνικός λαός στρέφεται προς, ακόμα ένα διαζύγιο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είναι προφανές ότι, σε αυτές τις συνθήκες, το ιδεολόγημα των κυβερνώντων «εμείς ή η δραχμή» στρέφεται εναντίον τους με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που το «λεφτά υπάρχουν» έθαψε πολιτικά το Γιώργο Παπανδρέου, δυο μόλις χρόνια αφ' ότου του είχε χαρίσει μια σαρωτική εκλογική νίκη. 

Σε σημείο που δεν έχουν καν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν αυτό το γοργά εξαπλούμενο κύμα ευρωσκεπτικισμού προκειμένου να πετύχουν παραχωρήσεις από τους εκπροσώπους των δανειστών.

Εξ ίσου προφανές είναι όμως και το πολιτικό αδιέξοδο του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος χαράζει πολιτική στρατηγική αποκλειστικά σε ευρωπαϊκό πλαίσιο και βασιζόμενος στη λανθασμένη - έχουμε αναφερθεί πολλές φορές σε αυτό - εκτίμηση ότι «κανείς δε θα διακινδυνεύσει να τιναχτεί στον αέρα η ΕΕ, μόνο και μόνο επειδή το κόστος αυτού του γεγονότος θα είναι ανυπολόγιστο». 

Και βεβαίως, εφ' όσον ο Αλέξης Τσίπρας και οι συνεργάτες του δικαιωθούν στην πράξη, ο ευρωσκεπτικισμός, αργά αλλά σταθερά, θα χάσει έδαφος. «Θα προκάμουν όμως»;

Το πρόβλημα όμως συνίσταται στο ότι, οι ίδιοι άνθρωποι που προτίθενται να ψηφίσουν ΣΥΡΙΖΑ, θα αξιώσουν από το κόμμα αυτό μια πιο «εθνικά υπερήφανη» και λιγότερο «ευρωπαϊκή» προσέγγιση. Κι αν δεν το πράξει, θα στραφούν προς κάποιο άλλο κόμμα, όχι κατ' ανάγκη σε κάποιον από τους «εργολάβους του αντιευρωπαϊσμου» (δηλ. ΚΚΕ - ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ). Κι αν δεν υπάρξει τέτοιο πολιτικό κόμμα, δεν αποκλείεται, σε συνθήκες χάους, το ρόλο αυτό να αναλάβουν να παίξουν κάποιοι στρατιωτικοί.

Μπορεί αυτό το ταχέως εξαπλούμενο κύμα αντιευρωπαΪσμού να ανακοπεί;  Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δε βρίσκεται δυστυχώς μόνο στην Ελλάδα. Βρίσκεται ταυτόχρονα στις 27 πρωτεύουσες των Κρατών-μελών. Που με τις αποφάσεις τους, θα χτίσουν μια δικτατορία της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών ή μια Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Ευρώπης. Το κακό είναι ότι τέτοιες αποφάσεις δεν παίρνονται στα γρήγορα. Οι άνθρωποι όμως στην Ελλάδα - και σύντομα κι αλλού - δείχνουν να έχουν χάσει την υπομονή τους.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Υ.Γ.  Το προηγούμενο άρθρο μου για τους 27 Μαυρογυαλούρους  και την Ψωροκώσταινα είχε προκαλέσει την οργίλη αντίδραση αξιοσέβαστου συνομιλητή μου στο Facebook, ο οποίος μου καταλόγησε μπουρδολογίες και παραλογισμό. Μακάρι να έχει δίκιο. Γιατί τα δημοσκοπικά δείγματα της Metron Analysis δείχνουν πως οφείλουμε αν ανησυχούμε και, κυρίως, σε επίπεδο πολιτικών κομμάτων, να χτίσουμε έναν πειστικό πολιτικό αντίλογο στον ευρωσκεπτικισμό.