ΠΟΛΕΜΟΣ ΔΥΣΗΣ-ΙΡΑΝ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΛΑΘΟΣ

Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν δεν εξέπληξε κανέναν. Το μόνο άγνωστο ήταν ο χρόνος έναρξής της. Κι ενώ ήδη βρίσκεται στην τέταρτη μέρα της και πιστώνεται με την εκτέλεση του ηγέτη του ιρανικού καθεστώτος, Αλί Χαμενεΐ, όλα δείχνουν πως ο αρχικός της στόχος -αν πραγματικά υπήρχε τέτοιος- η ανατροπή με συνοπτικές διαδικασίες του καθεστώτος, δεν έχει επιτευχθεί και δεν είναι ορατός στο άμεσο μέλλον.  Αντιθέτως, έδωσε το φιλί της ζωής σε ένα αυταρχικό καθεστώς που είχε αρχίσει να παραπαίει.

Επίσης, ο πόλεμος έχει εξαπλωθεί σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής και ουδείς μπορεί να προβλέψει τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειές του. Όπως ουδείς μπορεί να προβλέψει αν τα δυο στηρίγματα του Ιράν, η Ρωσία και η Κίνα, θα διατηρήσουν για μακρύ χρονικό διάστημα την τωρινή τους στάση αναμονής ή αν θα αναλάβουν κάποια στιγμή έναν πιο ενεργό ρόλο στήριξης του ιρανικού καθεστώτος και ποιος θα είναι ο αντίχτυπος μιας τέτοιας ενέργειας.

Είναι επίσης η πρώτη φορά από την εποχή του πολέμου της Κορέας που ελληνικές ένοπλες δυνάμεις εμπλέκονται άμεσα σε έναν πόλεμο τα μέτωπα του οποίου βρίσκονται πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα από τα σύνορα της χώρας.

ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΧΑΟΥΣ

Η ιδεολογία του «Μεγάλου Ισραήλ», στα όρια που προσδιορίζει η Γένεσις της Βίβλου, αντιμετωπίζονταν επί δεκαετίες, τόσο εντός όσο κι εκτός της χώρας, ως γραφική. Και, μολονότι οι ανά τον κόσμο υποστηρικτές της γενοκτονίας των Παλαιστινίων εξακολουθούν να ισχυρίζονται πως δεν έχει υπόσταση, το γεγονός ότι ο Αμερικανός  πρεσβευτής στην Ιερουσαλήμ θεωρεί το «Μεγάλο Ισραήλ» «μια καλή ιδέα» αποδεικνύει πως δεν έχουν έτσι τα πράγματα.

Σε κάθε περίπτωση στη λογική του Μεγάλου Ισραήλ εντάσσεται ο στόχος του για τη δημιουργία του απόλυτου χάους γύρω από τα σύνορά του, με ασθενή αλληλοσπαρασσόμενα κρατίδια στα οποία θα κυβερνούν καθεστώτα-μαριονέτες, με ηγέτες τους οποίους θα ανεβάζει και θα κατεβάζει κατά βούληση. 

Πράγμα που θα του επιτρέψει να ικανοποιήσει την ανάγκη του για «ζωτικό χώρο», κοινώς να εκδιώξει όλους τους Παλαιστίνιους αλλά και μεγάλο μέρος των υπολοίπων Αράβων γειτόνων του. 

Τον στόχο αυτό τον πέτυχε στη Συρία όπου,  με τη βοήθεια της Τουρκίας, έχει πλέον προσαρτήσει πρακτικά όλο το νότιο τμήμα της χώρας -οι ισραηλινές δυνάμεις σταθμεύουν μόλις 20 χιλιόμετρα νοτίως της Δαμασκού- κι έχει πάρει τον έλεγχο των υδατικών της αποθεμάτων.

Το ίδιο επιδιώκει -και το έχει σχεδόν επιτύχει- στο Λίβανο φροντίζοντας να υπονομεύει συστηματικά την ενότητα της χώρας από το 1990 και μετά, όταν έλαβε τέλος ο δεκαπενταετής εμφύλιος πόλεμος. 

Και το ίδιο πράγμα επιδιώκει και για το Ιράν. Ο πόλεμος των δώδεκα ημερών του περασμένου καλοκαιριού ήταν μια καλά προετοιμασμένη επί χρόνια επιχείρηση και, σε συνδυασμό με την ανατροπή του καθεστώτος Άσσαντ στη Συρία, πέτυχε αφ' ενός να μειώσει δραματικά -αν και όχι στο βαθμό που επιθυμούσε- τη στρατιωτική ικανότητα της Χεζμπολάχ στο Λίβανο και να εκμηδενίσει την αεράμυνα του Ιράν αφ' ετέρου. 

Η τωρινή επίθεση έχει προφανή στόχο να καταστρέψει το σύνολο των υποδομών του Ιράν και, αποκεφαλίζοντας το καθεστώς, να το ανατρέψει και να φέρει στην εξουσία ένα καθεστώς - μαριονέτα. 

ΟΙ ΗΠΑ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ

Ο προφανής στόχος των ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο είναι να αποστερήσουν από την Κίνα το ιρανικό πετρέλαιο και να την φέρουν σε κατάσταση ενεργειακής ασφυξίας. Επιθυμούν επίσης, μέσα από την αλλαγή του καθεστώτος, να αποκτήσουν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στο Ιράν, πράγμα που θα τους επιτρέψει την πλήρη στρατιωτική περικύκλωση της Κίνας.

Αν τα παραπάνω υπακούουν σε μια λογική εκείνο που φαίνεται να μην έχει λογική είναι η προτίμηση της στρατιωτικής δράσης για την ανατροπή του καθεστώτος, αντί για μια προσέγγιση ανάλογη με αυτή της Βενεζουέλας -το ενδοκαθεστωτικό πραξικόπημα δηλαδή-, η οποία, οφείλουμε να το ομολογήσουμε, πιστώθηκε με επιτυχία. Το ότι ενδεχομένως δεν υπάρχουν στο Ιράν στελέχη του καθεστώτος πρόθυμα να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ θα έπρεπε να είχε προϊδεάσει την αμερικανική κυβέρνηση ότι μια αλλαγή καθεστώτος μόνο εύκολη δεν θα είναι.

Εδώ μπαίνει στην εξίσωση η ανάγκη του προέδρου Τραμπ να προσφέρει στους οπαδούς του MAGA (Make America Great Again),  η συντριπτική πλειονότητα των οποίων είναι το προτεσταντικό, λευκό, ξανθό προλεταριάτο που μισεί τους «αραπάδες» (όρος που περιλαμβάνει οποιονδήποτε δεν είναι ξανθός) γιατί του «παίρνουν τις δουλειές», τις γυναίκες, γιατί «του παίρνουν τις δουλειές» επίσης, τις φιλελεύθερες ελίτ γιατί «κλείνουν τα εργοστάσια», κάποιες σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες που να δικαιώνουν τις προεκλογικές του υποσχέσεις. 

Διότι ούτε καινούριες θέσεις εργασίας έχουν δημιουργηθεί - η απασχόληση βρίσκεται σε πολύ χειρότερο σημείο από την προεδρία Μπάιντεν-  και το επίπεδο της ζωής της φτωχολογιάς έχει υποβαθμιστεί σημαντικά εξ αιτίας των δασμών στα εισαγόμενα προϊόντα που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ. Όμως από την μαζική προσέλευση του λευκού ξανθού προλεταριάτου στις κάλπες του επόμενου Νοεμβρίου εξαρτάται ακόμα και η πολιτική επιβίωση του Τραμπ.

Εντούτοις αν, όπως γίνεται όλο και πιο πιθανό, οι ΗΠΑ εμπλακούν σε χερσαίες στρατιωτικές επιχειρήσεις μακράς διαρκείας τότε ο πρόεδρος Τραμπ θα οδηγηθεί σε εκλογές με τους υποστηρικτές του, στους οποίους είχε υποσχεθεί να μην ξαναεμπλέξει τις ΗΠΑ σε πολεμικές περιπέτειες, κάθε άλλο παρά ευχαριστημένους.

Ένας άλλος εσωτερικός παράγων που φαίνεται ότι επηρεάζει την πολιτική του προέδρου Τραμπ σε θέματα Μέσης Ανατολής είναι η σημαντική επιρροή στους οπαδούς του MAGA των ακραίων Ευαγγελιστών, οι οποίοι πιστεύουν ότι ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα είναι ο Αρμαγεδδών που θα σημάνει την εκ νέου έλευση του Ιησού στη γη.

ΓΙΑΤΙ ΤΩΡΑ Η ΕΠΙΘΕΣΗ;

Από την ανακωχή του περασμένου καλοκαιριού ήταν προφανές ότι οι αντιμαχόμενες πλευρές ετοιμάζονταν πυρετωδώς για τον επόμενο γύρο. Η επιλογή της στιγμής ανταποκρίνεται σίγουρα σε έναν στρατιωτικό υπολογισμό. Το Ιράν  είχε παραγγείλει κατεπειγόντως ευέλικτα αντιαεροπορικά συστήματα, προκειμένου να αντικαταστήσει τις απώλειές του, κόστους άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων  σε Ρωσία και Κίνα και επρόκειτο σύντομα να αρχίσει να παραλαμβάνει κάποια από αυτά. 

Η σκέψη όμως που κυρίως πρυτάνευσε σε Αμερικανούς και Ισραηλινούς μετά από τις πρωτοφανείς διαδηλώσεις του Ιανουαρίου ήταν η πεποίθηση πως το καθεστώς είναι έτοιμο να καταρρεύσει και ότι αρκούσε ο αποκεφαλισμός της ηγεσίας του για να ξεσπάσει μια λαϊκή εξέγερση που θα το ανέτρεπε.

Όμως το ιρανικό καθεστώς έχει ακόμα ισχυρή λαϊκή βάση υποστήριξης, όπως απέδειξαν οι εξ ίσου μαζικές με αυτές των εξεγερμένων αντιδιαδηλώσεις των υποστηρικτών του, αλλά και τα εκατομμύρια των Ιρανών που ξεχύθηκαν στους δρόμους των πόλεων για να θρηνήσουν το θάνατο του Χαμενεΐ.

Επίσης δεν είναι ένα προσωποπαγές καθεστώς, όπως ήταν αυτό του Γκαντάφι στη Λιβύη ή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, η εξαφάνιση των οποίων από το πολιτικό προσκήνιο αρκούσε για να βυθίσει τις δυο χώρες στο απόλυτο χάος. 

Τέλος το Ιράν, ως διάδοχος της περσικής αυτοκρατορίας, έχει μια μακραίωνη Ιστορία και πολιτισμό κι οι Ιρανοί έχουν ένα αναπτυγμένο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας. Ταυτόχρονα διακατέχονται και αυτοί από το αίσθημα του ανάδελφου έθνους που όλοι επιβουλεύονται. 

Για να μην αναφερθούμε φυσικά στο παράλογο του συλλογισμού που θέλει τον πληθυσμό να ξεχύνεται στους δρόμους των πόλεων για ν' ανατρέψει το καθεστώς ενώ αυτές βομβαρδίζονται.

ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ;

Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό, καταστρέφοντας υποδομές και σκοτώνοντας κόσμο, και το Ιράν απαντά με τον τρόπο που ξέρει: εκτοξεύοντας κατά πάντων πυραύλους και drones χαμηλού κόστους και με ικανότητα για περιορισμένες ζημιές, για την αντιμετώπιση των οποίων όμως χρησιμοποιούνται πανάκριβα αντιπυραυλικά συστήματα, υψηλού κόστους και με χρεία μεγάλου χρονικού διαστήματος για την κατασκευή τους.

Ήδη η εφημερίδα Washington Post επισημαίνει -κι ανάγκασε τον Αμερικανό υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, στη σημερινή του συνέντευξη τύπου να δώσει μια μακρά κι ασαφή απάντηση- ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στις επόμενες ημέρες θα βρεθούν αντιμέτωπες με έλλειψη αντιαεροπορικών πυραύλων, πράγμα που θα τις εξαναγκάζει να αξιολογούν ποιες επιθέσεις θα αντιμετωπίζουν και ποιες όχι, με προφανή συνέπεια την αύξηση των απωλειών τους.

Από την πλευρά των Ιρανών ο στόχος είναι σαφής: να διαχυθεί ο πόλεμος στο σύνολο της Μέσης Ανατολής και πέραν αυτής - όπως αποδεικνύουν οι πύραυλοι που χτύπησαν τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου- και να υποχρεώσουν τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς να εμπλακούν σε χερσαίες επιχειρήσεις. Κάτι που, επίσης σήμερα η εκπρόσωπος τύπου του Λευκού Οίκου δεν απέκλεισε.

Επίσης δεν πρέπει να αποκλείσουμε ασύμμετρες επιθέσεις με στόχους σε ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες υποστηρίζουν την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση. Με δεδομένο ότι τόσο η Γερμανία όσο και η Γαλλία φλέγονται από επιθυμία να υποστηρίξουν στρατιωτικά τους Άραβες συμμάχους τους στην περιοχή -κάτι καθεστώτα εξ ίσου ανελεύθερα και μακράν πιο μισογυνικά από τους Ιρανούς μουλάδες, για να μην το ξεχνάμε- δε θα πρέπει να εκπλαγούμε καθόλου αν δούμε τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα σε ευρωπαϊκές χώρες. Άλλωστε οι Ιρανοί, πριν 40 ακριβώς χρόνια, με αφορμή το μπλοκάρισμα από τη Γαλλία περιουσιακών στοιχείων του Ιράν ύψους μερικών δισεκατομμυρίων δολαρίων, σκόρπισαν με επιτυχία τον τρόμο στο Παρίσι. Σε κάθε περίπτωση στο ιρανικό καθεστώς είναι σαφές πως δίνει έναν αγώνα επιβίωσης. Και για το λόγο αυτό θα μετέλθει όλα τα μέσα που πιστεύει πως έχει στη διάθεσή του.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ

Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα παρακολουθούν τα τεκταινόμενα τηρώντας στάση αναμονής. Ναι μεν καταδίκασαν την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση, όμως δεν έδειξαν κάποια ιδιαίτερη ζέση για αντίδραση.

Σε ό,τι αφορά στη Ρωσία η στάση της είναι κατανοητή καθ' όσον είναι μπλεγμένη σε έναν πολυδάπανο και με υψηλές απώλειες πόλεμο στην Ουκρανία. Η εμπλοκή των ΗΠΑ σε ένα άλλο μέτωπο της δίνει την έμπρακτη διαβεβαίωση ότι δεν θα ασχοληθούν, είτε επειδή δεν το επιθυμούν είτε επειδή δεν θα μπορούν, με τον πόλεμο της Ουκρανίας. Επίσης, δεν επιθυμεί να κόψει τις γέφυρες επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, που δημιουργήθηκαν και πάλι μετά από τη δεύτερη εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ.

Σε ό,τι αφορά στην Κίνα τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Σίγουρα ανησυχεί για το ενδεχόμενο να χάσει την πρόσβαση στο ιρανικό πετρέλαιο, όπως συνέβη με αυτό της Βενεζουέλας μετά από την απαγωγή του Μαδούρο. Άλλο τόσο σίγουρο όμως είναι ότι δεν επιθυμεί προς το παρόν να έρθει σε στρατιωτική αντιπαράθεση, έστω και έμμεση, με τις ΗΠΑ.

Επιπροσθέτως, όπως επισημαίνει και ο Ηλίας Φωτίου σε άρθρο του στην ενημερωτική ιστοσελίδα Neostrategy ( Πεκίνο – Μόσχα: Η στρατηγική σιωπή για το Ιράν ) «το “Venezuelan scenario” είναι ο μεγάλος εφιάλτης του Πεκίνου. Γι’ αυτό ακριβώς η Κίνα δεν είναι πλήρως αδιάφορη. Χρησιμοποιεί κάθε μη στρατιωτικό μέσο που έχει, δορυφορικές εικόνες για έγκαιρη προειδοποίηση, διπλωματική κάλυψη στον ΟΗΕ, και φήμες για προμήθεια αντιπλοϊκών πυραύλων, ακριβώς για να διατηρήσει το Ιράν σε θέση επιβίωσης, αλλά όχι σε θέση νίκης».

Κι ο λόγος για τον οποίο δεν επιθυμεί μια ιρανική νίκη είναι ότι προσβλέπει στον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πόρων της χώρας κάτι που θα πετύχει πολύ πιο εύκολα αν από τον πόλεμο επιβιώσει μεν το ιρανικό καθεστώς, αλλά είναι οικονομικά και πολιτικά εξουθενωμένο.

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

Για πρώτη φορά από το 1950 ο ελληνικός στρατός συμμετέχει σε ένα πόλεμο, το μέτωπο του οποίου βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Η πυροβολαρχία πυραύλων Patriot που εδώ και πέντε χρόνια παραχώρησε το ελληνικό Κράτος στη Σαουδική Αραβία βρίσκεται πρακτικά στη δεύτερη γραμμή του μετώπου.

Θεωρητικά οι Έλληνες στρατιωτικοί είχαν μεταβεί στη Σαουδική Αραβία για να εκπαιδεύσουν τους Σαουδάραβες συναδέλφους τους, πλην όμως, η παραμονή των 120 ανδρών της πυροβολαρχίας επί πέντε χρόνια εκεί αφορά καθήκοντα που δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση. Η στοχοποίηση από τους Ιρανούς της πυροβολαρχίας είναι θέμα χρόνου. Κι αυτό σίγουρα δεν θα έχει μόνο διπλωματικές επιπτώσεις.

Ήδη ο γ.γ. του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας έχει καταγγείλει πως κάποιοι από τους πυραύλους που αναχαιτίστηκαν πάνω από την Κύπρο είχαν προορισμό τη νατοϊκή βάση της Σούδας. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ευσταθεί ή όχι ο ισχυρισμός του, όμως, σε κάθε περίπτωση, είναι κάτι που μπορεί ανά πάσα στιγμή να συμβεί. Και το γεγονός ότι η κυβέρνηση μετέφερε μια πυροβολαρχία Patriot εσπευσμένα στην Κάρπαθο, επιβεβαιώνει αυτό το ενδεχόμενο.

Γιάννης Χρυσοβέργης

 ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ - ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΑΜΠ(Α);

Ενώ ακόμα το κύριο ερώτημα παραμένει αναπάντητο, αν δηλαδή η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο ήταν μια άριστα οργανωμένη στρατιωτική επιχείρηση ή ένα ενδοκαθεστωτικό πραξικόπημα, η υποτονική αντίδραση της Ρωσίας γεννά σοβαρές υποψίες ως προς το πραγματικό περιεχόμενο των τηλεφωνικών επαφών του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν τους τελευταίους μήνες και δίνει κάποιες εξηγήσεις για τη στάση του Τραμπ έναντι της Ουκρανίας.

Πέραν αυτού η αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί τον οριστικό ενταφιασμό της επίφασης διεθνούς νομιμότητας που κυριάρχησε από το 1945 μέχρι πρόσφατα και την επιστροφή στον ξετσίπωτο ιμπεριαλισμό του 19ου αιώνα. Μόνο που τώρα απέναντι στη Δύση υπάρχει η Κίνα.

ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ;

Παρά τους αμερικανικούς κομπασμούς, οι οποίοι αναπαράγονται αμάσητοι από τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ, δυο μέρες μετά την απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα.

Το πρώτο αφορά στην «παράξενη» συμπεριφορά της αντιπροέδρου Ντέλσυ Ροντρίγκες  και του υπόλοιπου υπουργικού συμβουλίου.  Η Ροντρίγκες από τη μια κατήγγειλε  την απαγωγή του Μαδούρο και δήλωσε πως ό,τι κι αν συμβεί παραμένει ο νόμιμος πρόεδρος της Βενεζουέλας, από την άλλη όμως κάλεσε το λαό -συνεπικουρούμενη από τον υπουργό Άμυνας της χώρας- να «επανέλθει στις καθημερινές του ασχολίες». Το λιγότερο που θα περίμενε κανείς ως φυσιολογική αντίδραση από τα εναπομείναντα μέλη της κυβέρνησης μιας χώρας που δέχθηκε τέτοια μορφή επίθεσης θα ήταν  η κήρυξη γενικής επιστράτευσης.

Το δεύτερο αφορά στον τρόπο που ο Τραμπ απαξίωσε την αυτοαποκαλούμενη «δημοκρατική» αντιπολίτευση -σε σχέση με πολλούς από τους πολιτικούς της η ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ είναι μετριοπαθής- δηλώνοντας πως η ηγέτιδά της Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία μάλιστα τιμήθηκε φέτος με το Νόμπελ της Ειρήνης, στερείται λαϊκού ερείσματος στη χώρα της. Ισχυρισμός που πετάει στα σκουπίδια τόσο τις καταγγελίες της βενεζουελανής αντιπολίτευσης -οι οποίοι έγιναν δεκτοί από το σύνολο των δυτικών πολιτικών ηγεσιών- περί οργίου νοθείας στις εκλογές του 2024 (άρα με βάση αυτόν τον ισχυρισμό ο Μαδούρο είναι νόμιμος ηγέτης της χώρας) όσο και την επιχειρηματολογία με την οποία απονεμήθηκε στη Ματσάδο το Νόμπελ Ειρήνης.

Το τρίτο αφορά στις ανθρώπινες απώλειες της αμερικανικής επίθεσης. Με βάση τα όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα σκοτώθηκαν 32 σωματοφύλακες του Μαδούρο, ΟΛΟΙ ΚΟΥΒΑΝΟΙ.

Το τέταρτο αφορά στον τρόπο που απευθύνεται ο Τραμπ στη Ροντρίγκες, ο οποίος αφ' ενός την ενθάρρυνε από την πρώτη στιγμή να αναλάβει τα ηνία της χώρας, αφ' ετέρου την απειλεί ότι αν δεν υλοποιήσει τις αμερικανικές αξιώσεις την περιμένει μοίρα χειρότερη από αυτή του Μαδούρο.

Είναι προφανές πως η πρώτη επιλογή των Αμερικανών είναι η επίτευξη των στόχων τους μέσα από τη συνέχεια του υπάρχοντος καθεστώτος. Και, πιθανότατα, η επιλογή τους αυτή υπαγορεύεται από το γεγονός ότι κάποια στελέχη του καθεστώτος τους έχουν δώσει έμπρακτες υποσχέσεις πράγμα που δίνει εξήγηση σε δυο ερωτήματα: στην ευκολία με την οποία διεξήχθη η επιχείρηση απαγωγής του Μαδούρο και στην ακρίβεια των πληροφοριών που είχαν οι αμερικανικές υπηρεσίες για την προεδρική κατοικία αφ' ενός και στο γεγονός ότι τα μόνα θύματα της επιχείρησης ήταν οι Κουβανοί σωματοφύλακές του αφ' ετέρου. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατό θα ακολουθήσει γενική στρατιωτική εισβολή, την οποία -λογικό είναι αυτό- θα επιθυμούσαν να αποφύγουν.

Ενδέχεται επίσης το σημερινό Διευθυντήριο της Βενεζουέλας - η Ντέλσυ Ροντρίγκες, ο αδελφός της που είναι πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης και οι υπουργοί Εσωτερικών και Άμυνας- να αμφιταλαντεύεται ως προς τη στάση που θα κρατήσει έναντι των ΗΠΑ. Ή, αν ισχύει το ενδεχόμενο του ενδοκαθεστωτικού πραξικοπήματος, να χρειάζονται χρόνο προκειμένου να ελέγξουν σημαντικούς μηχανισμούς της εξουσίας οι οποίοι διαφεύγουν του ελέγχου τους.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΠΟΛΙΒΑΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΜΑΔΟΥΡΟ

Η εκλογή του πρώην αξιωματικού των αλεξιπτωτιστών και επίδοξου πραξικοπηματία (το Φεβρουάριο του 1992) Ούγο Τσάβες στην προεδρία της χώρας το 1998 έσπασε την εναλλαγή στην εξουσία μεταξύ των δυο παραδοσιακών κομμάτων, των φιλελεύθερων και των συντηρητικών. Η εκλογή του σε μια αναμέτρηση με ρεκόρ συμμετοχής σήμανε την απαρχή μιας σειράς ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων υπέρ της φτωχολογιάς  και την εθνικοποίηση των κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας. 

Το 2002, σε μια απόπειρα πραξικοπήματος με την υποστήριξη των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών ο Τσάβες απήχθη από τους πραξικοπηματίες, όμως το πραξικόπημα κατέρρευσε καθώς ο λαός ξεχύθηκε στους δρόμους και οι πιστές σε αυτόν στρατιωτικές δυνάμεις τον απελευθέρωσαν με συνοπτικές διαδικασίες. Το 2006 και το 2012 επανεξελέγη με συντριπτικά ποσοστά και μέχρι το θάνατο του, το 2013, παρέμεινε εξαιρετικά λαοφιλής.

Ο διάδοχός του, Νικολάς Μαδούρο, δεν διέθετε το χάρισμα του προκατόχου του. Υπό την ηγεσία του τα φαινόμενα διαφθοράς των κρατικών και κομματικών αξιωματούχων του κόμματος που είχε ιδρύσει ο Τσάβες και ήταν περιθωριακά μέχρι το θάνατό του γιγαντώθηκαν και έγιναν γενικός κανόνας. Οι τιμές των τροφίμων έγιναν απλησίαστες για τους φτωχούς, και η μόνη αντίδραση στη γενική κοινωνική δυσαρέσκεια ήταν η διολίσθηση σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Στις παραμονές της απαγωγής του ο Νικολάς Μαδούρο ήταν ένα πρόσωπο μισητό από τους πάντες στη Βενεζουέλα.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΣΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΞΑΝΑ ΜΕΓΑΛΟΙ

Στο μεταξύ -κι ενώ οι «πρόθυμοι» να δουν και τον τελευταίο Ουκρανό στρατιώτη νεκρό Ευρωπαίοι αλλά, ευτυχώς,  απρόθυμοι, παρά την πολεμική τους υστερία, να εμπλακούν σε πόλεμο με τη Ρωσία, διαβουλεύονται για τις «εγγυήσεις ασφαλείας» που πρέπει να χορηγηθούν στην Ουκρανία, θέμα για το οποίο ουδείς έχει ζητήσει τη γνώμη τους καθώς ο μεν Τραμπ τους σνομπάρει επιδεικτικά ο δε Πούτιν τους χλευάζει δημοσίως- στην Ουκρανία οι ρωσικές δυνάμεις, αργά αλλά σταθερά και εντελώς ανενόχλητες από τις ΗΠΑ, καταλαμβάνουν νέα ουκρανικά εδάφη, πλησιάζοντας προς την επίτευξη, με στρατιωτικά μέσα, των αξιώσεων του Πούτιν. Οι οποίες συνοψίζονται στον απόλυτο έλεγχο  των πλούσιων κοιτασμάτων σπάνιων γαιών που βρίσκονται στις ανατολικές επαρχίες της χώρας.

Όμως τους δυο ηγέτες ενώνει και κάτι άλλο. Τόσο ο Τραμπ όσο κι ο Πούτιν ανήλθαν στην εξουσία και διατηρούνται με την υπόσχεση να ξαναδώσουν στη χώρα τους το «χαμένο μεγαλείο». Κι η ανάκτηση του «χαμένου μεγαλείου» απαιτεί στρατιωτικές νίκες.

Γεγονός που εξηγεί και την εντελώς υποτονική αντίδραση της Ρωσίας στην απαγωγή του, συμμάχου της μέχρι σήμερα, Νικολάς Μαδούρο. Θα ήταν μεγάλο λάθος να θεωρηθεί η υποτονική αυτή αντίδραση ένδειξη αδυναμίας της Ρωσίας. Αντιθέτως, δηλώνει ρητά την ύπαρξη μιας ανομολόγητης δημόσια συμφωνίας. Η Ρωσία αποσύρεται από τα ερείσματά της στο δυτικό ημισφαίριο -σύντομα την τύχη της Βενεζουέλας θα έχει η Κούβα όπως φαίνεται- και σε αντάλλαγμα αποκτά την απόλυτη ελευθερία κινήσεων για πλήρη ανάκτηση του ελέγχου -είτε άμεσου είτε μέσα από κυβερνήσεις μαριονέτες- σε αυτό που θεωρεί ζωτικό της χώρο, κοντολογίς όλες τις χώρες που προήλθαν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

ΤΑ ΑΒΕΒΑΙΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ

Η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο ήρθε σε μια συγκυρία εξαιρετικά δυσμενή για τον Ντόναλντ Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας. Η πολιτική των δασμών σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα δεν έχει δημιουργήσει τις θέσεις εργασίας που υποσχέθηκε στο ξανθό προτεσταντικό προλεταριάτο που, σε συνδυασμό με την εμφανή απέχθεια του κατεστημένου των Δημοκρατικών προς τη φτωχολογιά, του έδωσε τις δυο εκλογικές νίκες. Αντιθέτως έχουν προκαλέσει αύξηση του κόστους των πρώτων υλών και καταναλωτικών προϊόντων, με άμεσο αντίχτυπο στην αγοραστική δύναμη των λαϊκών στρωμάτων.

Επίσης το κυνήγι μαγισσών με θύματα τους μετανάστες έχει οδηγήσει σε απώλεια πολλών δεκάδων, πιθανότατα εκατοντάδων, χιλιάδων εργατικών χεριών στους τομείς ακριβώς που χρειάζονται ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό.

Ήδη στα τέλη του περασμένου χρόνου σε τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις οι υποστηριζόμενοι από τον Τραμπ υποψήφιοι ηττήθηκαν πανηγυρικά, με πιο οδυνηρή για τον Αμερικανό πρόεδρο την εκλογή του Ζοχράν Μαμντάνι στο Δήμο της Νέας Υόρκης. Οι δε δημοσκοπήσεις εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών που θα διεξαχθούν τον προσεχή Νοέμβριο προδιαγράφουν βαριές ήττες για τους Ρεπουμπλικάνους τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία.

Σε αυτό το πλαίσιο καθίσταται σαφές ότι αν το καθεστώς της Βενεζουέλας δεν υποκύψει στις αξιώσεις του Τραμπ η στρατιωτική εισβολή είναι μονόδρομος. Όπως μονόδρομος είναι και μια επέμβαση στην Κούβα και στην Κολομβία. Και στις τρεις περιπτώσεις ο Τραμπ θα μπορέσει εύκολα να ισχυριστεί πως κατήγαγε στρατιωτικές νίκες κι αποκατέστησε την ηγεμονία των ΗΠΑ. Ανεξαρτήτως του αν ο ισχυρισμός θα είναι αληθής ή αν θα οδηγήσει σε μια νέα πολεμική περιπέτεια που μπορεί να έχει τέλος ανάλογο του Βιετνάμ και του Αφγανιστάν. Όμως σε κάθε περίπτωση περίπτωση με αυτή την επιχειρηματολογία θα επιδιώξει να κερδίσει τις ενδιάμεσες εκλογές.

Εκεί που τα πράγματα θα περιπλακούν απρόβλεπτα είναι αν επιχειρήσει να υλοποιήσει και τις εξαγγελίες του για τη Γροιλανδία. Ανεξαρτήτως του αν η Δανία θα μπορέσει να προβάλει κάποια αξιοπρεπή αντίσταση ή όχι, θα πρόκειται για ένα τεκτονικό σεισμό που θα προκαλέσει την κατάρρευση με πάταγο του ΝΑΤΟ. Με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ;

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος δεν έβαλε τέλος στον ιμπεριαλισμό των μεγάλων δυνάμεων , όμως από το 1945 και μετά όλες οι ιμπεριαλιστικές στρατιωτικές επεμβάσεις γίνονταν πάντα με την επίκληση κάποιων κανόνων του διεθνούς δικαίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια μέσα από την ίδρυση του ΟΗΕ, ασχέτως του αν οι ερμηνείες που προβάλλονταν ήταν τραβηγμένες από τα μαλλιά κι ενάντιες σε αυτό που αποκαλείται κοινή λογική.

Επίσης σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις οι επεμβάσεις γίνονταν ύστερα από «πρόσκληση» κάποιας κυβέρνησης μαριονέτας.

Η τελευταία φορά που έγινε επίκληση σε κάποιον υπαρκτό λόγο ασφάλειας, πλην όμως συνιστούσε απροκάλυπτη παραβίαση του διεθνούς δικαίου ήταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Έκτοτε το Ισραήλ δολοφονεί δεκάδες χιλιάδες παλαιστινίων επικαλούμενο την ανάγκη του για ζωτικό χώρο -με τον ίδιο ισχυρισμό ο Χίτλερ κατέλαβε πρώτα την Τσεχοσλοβακία και μετά την Πολωνία προκαλώντας τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο- ενώ η κυβέρνηση Τραμπ δηλώνει πλέον ευθέως ότι το δυτικό ημισφαίριο ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΗΠΑ (βλ. την παραπάνω φωτογραφία που έδωσε νωρίτερα στη δημοσιότητα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Όλα αυτά μας οδηγούν με ραγδαίο ρυθμό στην επιστροφή της αποικιοκρατίας του 19ου αιώνα. Με μια μεγάλη διαφορά. Σήμερα, απέναντι στις ΗΠΑ υπάρχει η Κίνα. Που προς το παρόν τηρεί στάση αναμονής και με αργές, υπομονητικές κινήσεις προωθεί τα πιόνια της στη διεθνή σκακιέρα.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΠΕΡΝΑΕΙ Ο ΣΤΡΑΤΟΣ 

Η μαζική αποφυγή της εκπλήρωσης των στρατιωτικών υποχρεώσεων σε όλη την Ευρώπη από τη δεκαετία του '80 και μετά οδήγησε όλες σχεδόν τις δυτικές χώρες -με την εξαίρεση της Ελλάδας, της Κύπρου κι άλλων τεσσάρων χωρών- να καταργήσουν τη στρατιωτική θητεία.

Στη χώρα μας η άρνηση αυτή πήρε κατά κύριο λόγο τη μορφή  του «τρελόχαρτου» και του «ανυπότακτου εξωτερικού».

Κι ενώ η Δύση ετοιμάζεται για μια μακρά κι αβέβαιης έκβασης αντιπαράθεση με την Κίνα -τη Ρωσία πλέον ως δορυφόρο της Κίνας πρέπει να τη θεωρούμε- σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου κι αυξάνει κατακόρυφα τις πολεμικές της δαπάνες, ο Νίκος Δένδιας, μ' ένα θηριώδες, σε αριθμό άρθρων, νομοσχέδιο, φιλοδοξεί ν' αντιμετωπίσει τη «μάστιγα του τρελόχαρτου».

Η ιδεολογία της στρατιωτικής θητείας

Από την εποχή που ο Ζαν-Ζακ Ρουσώ, διατύπωσε, στο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ την άποψη ότι η υπηρεσία στο στρατό είναι ένα σημαντικό καθήκον του πολίτη η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία εξελίχθηκε σε ιδεολογικό πυλώνα του κινήματος του φιλελευθερισμού για περισσότερα από 150 χρόνια. 

Η επιμονή στην αναγκαιότητα της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας βασίζονταν στην -όχι στερούμενη βάσης  για να πούμε την αλήθεια- παραδοχή, ότι ένας στρατός ελεύθερων πολιτών είναι αποτελεσματικότερος ενός στρατού μισθοφόρων, διότι οι μεν ελεύθεροι πολίτες πολεμούν για την προάσπιση της ατομικής και συλλογικής τους ελευθερίας από εξωτερικές επιβουλές, οι δε μισθοφόροι για τα χρήματα, πράγμα που καθιστά τους πρώτους περισσότερο αποφασισμένους να θέσουν τη ζωή τους σε κίνδυνο.

Όμως η παραδοχή αυτή δε λαμβάνει υπ 'οψιν ότι ο ίδιος ο στρατός για να υπάρξει έχει ανάγκη από μια αυστηρή ιεραρχία, από την εκτέλεση χωρίς συζήτηση των εντολών των ανωτέρων ιεραρχικά και την προσφυγή στη βία ως μοναδικό μέσο των διαφορών. Ακόμα, απαιτεί να συνθλιβεί η ατομικότητα του κάθε στρατιώτη υπέρ  της συλλογικότητας, αλλιώς ο στρατιώτης δε θα μπορέσει να εκτελέσει τις απαραίτητες για τη νικηφόρα εξέλιξη μιας μάχης αποστολές αυτοκτονίας.

Δε λαμβάνει επίσης υπ' όψιν της ότι  από τη στιγμή της εισόδου του πολίτη στο στρατόπεδο  και τη μετατροπή του σε στρατιώτη, επιβάλλεται, για την εξυπηρέτηση των αναγκών του στρατού -είναι απαραίτητο για το στρατό ο στρατιώτης να μην έχει τον παραμικρό ενδοιασμό να σκοτώσει τον «εχθρό», αλλιώς θα σκοτωθεί στην πρώτη συμπλοκή- να υποστεί μια καθημερινή πλύση εγκεφάλου για την «ηθική και πολιτισμική ανωτερότητα του έθνους» -όσοι διαφωνείτε με την άποψη αυτή κάντε έναν κόπο να ρίξετε μια ματιά στα στρατιωτικά εμβατήρια και μετά ξανασυζητάμε αυτό το θέμα-.

Ακόμα περισσότερο δε λαμβάνει υπ' όψιν τον εθισμό του πολίτη  σε όλες τις παραπάνω συμπεριφορές και τη μεταφορά τους στην καθημερινή του ζωή, με αποτέλεσμα την ανοχή του στην κρατική αυθαιρεσία, την άρνηση του διαλόγου υπέρ της επιβολής του δικαίου του ισχυροτέρου με δυο λόγια την ανεπαίσθητη απώλεια της ίδιας του της Ελευθερίας.

Η στρατιωτική θητεία κι η Αριστερά

Φούμαρα μας πουλούν οι βασιλιάδες

Ειρήνη ανάμεσά μας, πόλεμος στους Τυράννους

ας κηρύξουμε απεργία στο Στράτο

ας πετάξουμε τα όπλα κι ας λύσουμε ζυγούς

Κι αν επιμένουν οι κανίβαλοι αυτοί να μας κάνουν ήρωες

σύντομα θα μάθουν ότι τις σφαίρες μας 

τις φυλάμε για τους στρατηγούς μας.

Η πέμπτη στροφή της Διεθνούς -η ελληνική μετάφρασή της από τον Κώστα Βάρναλη  περιορίζεται αυστηρά στις δυο πρώτες στροφές, στις οποίες προστίθεται μια τρίτη, δικής του έμπνευσης, που προσπαθεί να συνοψίσει τις επόμενες τέσσερις- για την καθόλου ποιητική μετάφραση της οποίας σας ζητώ ταπεινά συγγνώμη αγαπητές αναγνώστριες κι αγαπητοί αναγνώστες, συνοψίζει την αρχική στάση της Αριστεράς απέναντι στο στρατό, μισθοφορικό ή αποτελούμενο από εφέδρους.

Μια στάση που έμελλε ν' αλλάξει ριζικά μετά από την Οκτωβριανή επανάσταση στη Ρωσία και την εξέγερση στη Γερμανία το 1918, θρυαλλίδα των οποίων αποτέλεσαν οι εξεγέρσεις των εξουθενωμένων από τον μακροχρόνιο πόλεμο φαντάρων.

Έκτοτε η Αριστερά νομιμοποίησε τη στρατιωτική θητεία με δυο ιδεολογήματα: 1) Οι φαντάροι που υπηρετούν τη θητεία τους είναι εφικτό να αρνηθούν να χτυπήσουν τους εξεγερμένους εργάτες και να προκαλέσουν την αποτυχία ενός πραξικοπήματος, οι μισθοφόροι όχι. 2) Μέσα από τη στρατιωτική θητεία μαθαίνουμε τη χρήση των όπλων που θα μας είναι πολύτιμη την ώρα της επανάστασης.

Η Ιστορία έχει αποδείξει πως αμφότερα είναι κενά περιεχομένου. Ως προς το πρώτο και παρά το γεγονός ότι έχουν κατ' επανάληψη, σε περιπτώσεις λαϊκών εξεγέρσεων, υπάρξει περισσότερα ή λιγότερα μεμονομένα περιστατικά κατά οποία στρατιώτες αρνήθηκαν να πυροβολήσουν το πλήθος, ουδέποτε αυτά δεν υπήρξαν τόσο σημαντικά για ν' αποτρέψουν την αιματηρή καταστολή άοπλων εξεγερμένων ή ένα στρατιωτικό πραξικόπημα. Ως προς το δεύτερο, ουδέποτε σοσιαλιστική επανάσταση -ανεξαρτήτως του σε τι κατέληξε- δεν επικράτησε χάρη σε μια «επαναστατική πρωτοπορία» με άρτια γνώση της τέχνης του πολέμου. Η λαϊκή απελπισία της έδωσε τη νίκη.

Νεοφιλελευθερισμός και στρατιωτική θητεία

Ο ακραίος ατομικισμός κι η ακραία απέχθεια σε οτιδήποτε το συλλογικό, αμφότερα πυλώνες της ιδεολογίας του νεοφιλελευθερισμού, δε μπορούσε να αφήσει αλώβητο και το θεσμό της στρατιωτικής θητείας. 

Σε συνδυασμό δε με το ιδεολόγημα ότι τα σύγχρονα οπλικά συστήματα απαιτούν μακρόχρονη εκπαίδευση που δε μπορεί να γίνει στο ασφυκτικό πλαίσιο μιας στρατιωτικής θητείας -το οποίο σε σημαντικό βαθμό καταρρίπτει το ελβετικό μοντέλο στρατιωτικής θητείας- από τις αρχές της δεκαετίας του '90 σταδιακά η συντριπτική πλειονότητα των δυτικών χωρών κατάργησε ή ανέστειλε την εφαρμογή του θεσμού της στρατιωτικής θητείας.

Η «μάστιγα του τρελόχαρτου»

Το τρελόχαρτο ως μέθοδος αποφυγής της στράτευσης ήταν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80 στην Ελλάδα μια απόφαση υψηλού ρίσκου -διαδοχικές εξαντλητικές εξετάσεις από στρατιωτικούς ψυχιάτρους μέχρι να πάρει κανείς το πολυπόθητο Ι5- και με πολύ βαριές συνέπειες στη μετέπειτα ζωή του «τρελού» καθώς δεν είχε δικαίωμα σε άδεια οδήγησης ακόμα και για πατίνι, δεν είχε δικαίωμα να ανοίξει δική του επιχείρηση κι αν άνοιγε μέσω παρένθετου προσώπου ήταν πάντα στο έλεος του τοπικού αστυνομικού διοικητή.

Με την εμφάνιση των πρώτων αντιρρησιών συνείδησης για ιδεολογικούς λόγους, ο προπαγανδιστικός μηχανισμός του στρατιωτικοεκκλησιαστικού κατεστημένου συνέδεσε τα τρελόχαρτα με τη διεκδίκηση για αναγνώριση του δικαιώματος στην άρνηση στράτευσης. Εμβληματικό επ' αυτού ήταν το άρθρο του Πέτρου Ευθυμίου -μετέπειτα υπουργού Παιδείας στη δεύτερη κυβέρνηση Σημίτη- «Οι αντιρρησίες συνείδησης κι ο πονηρός Βαλκάνιος» στο οποίο έμπαιναν αριστοτεχνικά στον κουβά της «λούφας και παραλλαγής» τα τρελόχαρτα, οι ανυπότακτοι του εξωτερικού κι οι αντιρρησίες συνείδησης.

Ταυτόχρονα και με σκοπό να διατηρηθεί σε όσο το δυνατόν περιθωριακά επίπεδα ο αριθμός των αρνητών στράτευσης για ιδεολογικούς λόγους, διευκολύνθηκε  η απόκτηση ενός Ι5 για ψυχολογικούς λόγους και εξαλείφθηκαν οι συνέπειες στη μετέπειτα ζωή του «τρελού».

Στην Ελλάδα της κυρίαρχης ιδεολογίας που συνοψίζεται στις φράσεις «ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε, κι ό,τι αρπάξει ο κώλος μας» και «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια»  η τακτική αυτή του στρατιωτικοπολιτικού κατεστημένου στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία. Αν εξαιρέσει κανείς τους Μάρτυρες του Ιεχωβά, ο αριθμός των οποίων είναι σταθερός (100-200 άνθρωποι ετησίως) και των οποίων οι αιτήσεις  για εναλλακτική κοινωνική υπηρεσία γίνονται αμέσως δεκτές οι αιτήσεις για εναλλακτική κοινωνική θητεία για ιδεολογικούς λόγους είναι μόλις 4-5  το χρόνο και οι ολικοί αρνητές στράτευσης ποτέ δεν ξεπερνούν τους 10-15.

Η καταπολέμηση της «μάστιγας του τρελόχαρτου»

Κι αφού όλα πήγαιναν μέλι-γάλα κι όλοι -ή σχεδόν όλοι τέλος πάντων- ήταν ευχαριστημένοι τι μύγα τσίμπησε το Δένδια και θέλει να φέρει τα πάνω κάτω;

Την απάντηση στο ερώτημα αυτό δίνει ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος απέδειξε πως  όσο γκαγκάν τεχνολογία κι αν υπάρχει πρωταρχικό ρόλο στην έκβαση ενός πολέμου παίζει ο διαθέσιμος κιμάς για κανόνια.

Για το λόγο αυτό πανικόβλητες οι Δυτικές χώρες, που συνειδητοποιούν ότι βρίσκονται ενώπιον μιας μακράς διάρκειας και αβέβαιης ως προς την έκβαση  σύγκρουσης με την Κίνα σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, επαναφέρουν μαζικά το θεσμό της στρατιωτικής θητείας, προετοιμάζουν -ήδη στη Δανία έχει θεσπιστεί- την υποχρεωτική στράτευση των γυναικών και μεθοδεύουν το δραστικό περιορισμό των δυνατοτήτων αποφυγής της στράτευσης. Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο εντάσσεται το νομοσχέδιο του υπουργείου άμυνας που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες.

Ακριβώς  όμως λόγω της κυριαρχίας της ιδιόμορφης ελληνικής νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας που συνοψίζεται στις δυο φράσεις που προανέφερα παραπάνω, είναι αμφίβολη η επιτυχία του στόχου της «καταπολέμησης της μάστιγας των τρελόχαρτων». Το μόνο βέβαιο είναι ότι θα ανέβουν οι ταρίφες των ψυχολόγων, ψυχιάτρων και άλλων ειδικών. Θα αυξηθούν επίσης οι στρατευμένοι που -με το αζημίωτο κάποιων φυσικά- θα δοκιμάζονται σκληρά στα «δύσκολα σύνορα Χολαργού - Παπάγου».

Επίσης για τον ίδιο λόγο είναι αμφίβολο να υπάρξει σημαντική αύξηση των αρνητών στράτευσης για ιδεολογικούς λόγους. Αντιθέτως, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος το ούτως ή άλλως πολλαπλά τιμωρητικό πλαίσιο της εναλλακτικής κοινωνικής υπηρεσίας να γίνει επαχθέστερο. Όπως υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να γίνουν πολύ βαρύτερες οι ποινικές κυρώσεις για ολικούς αρνητές στράτευσης και ανυπότακτους.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ: Ο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΟΠΟΙΟΣ... ΜΕ ΟΡΟΥΣ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΦΥΣΙΚΑ 

Ενώ η Ελλάδα αποχαιρετάει το Διονύση Σαββόπουλο, τα ΜΜΕ κατακλύζονται, όπως είναι φυσικό, από βιογραφικά άρθρα κι αποσπάσματα από παλαιότερες συνεντεύξεις του που διαπνέονται, στην πλειονότητά τους, από ένα αγιογραφικό πνεύμα.

Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι ο Διονύσης Σαββόπουλος υπήρξε ένας προικισμένος, ιδιοφυής θα έλεγα, τραγουδοποιός κι ένας από τους κύριους εκφραστές των εξεγερμένων νέων των δεκαετιών του '60 και του '70.

Δεν υπάρχει επίσης η παραμικρή αμφιβολία ότι εμβληματικοί καλλιτέχνες που συνεργάστηκαν μαζί του τον αγάπησαν βαθιά.

Υπήρξε επίσης αναμφίβολα ένας πολύ καλός γνώστης των κανόνων του μάρκετινγκ και συνάμα απίστευτα διορατικός, σε σημείο που προέβλεπε την εξέλιξη του κοινού του πριν αυτή να γίνει ορατή δια γυμνού οφθαλμού.

Και θα ήταν πολύ άδικο αν δεν του πιστώναμε μερικά διαμαντάκια της ελληνικής δισκογραφίας. Όμως...

                            Ο δικός μου Σαββόπουλος

...Ο πατέρας μου ο Μπάτης,

ήρθε απ' τη Σμύρνη το '22,

κι έζησε πενήντα χρόνια

σ' ένα κατώι μυστικό...

...Σ' αυτόν τον τόπο όσοι αγαπούνε

τρώνε βρώμικο ψωμί

κι οι πόθοι τους ακολουθούνε

υπόγεια διαδρομή...

Όταν το 1975 πρωτάκουσα αυτούς τους στίχους  από το ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ τραγουδισμένο από τη Σωτηρία Μπέλου με χτύπησε ηλεκτρικό ρεύμα. Ήρθαν αμέσως στο νου μου τα κατεδαφισμένα Κουντουριώτικα, όπου μεγάλωσε η μητέρα μου και στα σοκάκια των οποίων έπαιζα με τους φίλους της πρώιμης παιδικής ηλικίας κι όλοι εκείνοι οι γέροι χωρίς ηλικία που αναπολούσαν τη Μικρασία. 

Λάτρεψα αυτό το τραγούδι, όπως λάτρεψα και  τη θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη και το μακρύ ζεϊμπέκικο για το Νίκο που έμελλε να κυκλοφορήσει το 1979 στη ΡΕΖΕΡΒΑ, και με συγκλόνισαν η Δημοσθένους λέξις και η Θητεία από την υπέροχη ταινία του Παντελή Βούλγαρη Happy Day .

Αγάπησα τους Δεκαπέντε, τη συγκέντρωση της ΕΦΕΕ,  το Βιετνάμ γιε-γιε, την Παράγκα και το σαν τον Καραγκιόζη και τραγούδησα πολλές φορές  το ΚΙΛΕΛΕΡ, τον Άγγελο Εξάγγελο, το τι έπαιξα στο Λαύριο αλλά και τη  Συννεφούλα, τα κορίτσια που πηγαίνουν δυο-δυο και τόσα άλλα.

Τα χρόνια του κονφορμισμού και του συντηρητισμού

Ο Σαββόπουλος που εγώ αγάπησα τελείωσε με τη ΡΕΖΕΡΒΑ. Λίγα χρόνια αργότερα κυκλοφόρησαν τα «Τραπεζάκια έξω» που σηματοδοτούν τη στροφή του προς τον κονφορμισμό. Ο στίχος κι η μουσική στα τραγούδια αυτά, αλλά και σ' όλα όσα έγραψε από τότε και μετά, μου θύμιζε αυτό που λίγα χρόνια αργότερα ο αξέχαστος Λουκιανός Κηλαϊδόνης θα περιέγραφε στις οδηγίες προς νέον συνθέτη.

Πρώτα βρίσκουμε τα λόγια

με μεγάλη προσοχή

αφού κι άλλοι γράφουν χρόνια

κι ίσως τα 'χουνε πει...

Όμως η στροφή αυτή μόνο τυχαία δεν ήταν. Είχε δει έγκαιρα ότι το μεγαλύτερο μέρος του πολυπληθούς του ακροατηρίου είχε αρχίσει να «τακτοποιείται», να κάνει οικογένεια, να «βρίσκει μια δουλίτσα».

Έπειτα ήρθε η στροφή προς τη θρησκεία και η αγάπη του για το πολυτονικό σύστημα γραφής, την εποχή ακριβώς που κάποιοι διανοούμενοι -ου μην αλλά και αδιανόητοι- της Αριστεράς -ή τουλάχιστον ως τέτοιοι μας πλασάρονταν- ανακάλυπταν την «απελευθέρωση» που προσφέρει η Ορθοδοξία.

Ακολούθησαν οι «Κωλοέλληνες» στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '80, ακριβώς την εποχή που το ίδιο ακριβώς μέρος του ακροατηρίου του είχε αρχίσει να σιχαίνεται «τους πλεμπαίους του ΠΑΣΟΚ» -οι οποίοι, σημειωτέον,  είχαν πάψει πλέον να είναι πλεμπαίοι και ξενυχτούσαν καθημερινά στα σκυλάδικα πολυτελείας- προσπερνώντας όμως το γεγονός ότι αν λίγδωσε το άντερό του οφείλονταν σε αυτούς ακριβώς τους «πλεμπαίους».

Την ίδια εποχή  κυκλοφορεί και το «Κούρεμα» για να μας πει πόσο περήφανος ήταν που ο γιος του πήγε φαντάρος -αυτός που υπήρξε ο πρώτος διδάξας του τρελόχαρτου για την αποφυγή της στράτευσης- . Είναι ακριβώς η εποχή που κάποιοι άλλοι -ο Μιχάλης Μαραγκάκης κι ο Θανάσης Μακρής- έκαναν πολυήμερες απεργίες πείνας για την αναγνώριση του δικαιώματος στην άρνηση στράτευσης για λόγους συνείδησης. Έτσι συνέχισε η πορεία του Διονύση Σαββόπουλου μέχρι το τέλος της ζωής του και πήγε χέρι-χέρι με την πολιτική του συντηρητικοποίηση. 

Εδώ οφείλω μια διευκρίνιση. Ποτέ δε με ενόχλησε η πολιτική μετατόπιση των ανθρώπων προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Είχα την τύχη να γνωρίσω ανθρώπους που μετατοπίστηκαν από την Αριστερά προς συντηρητικές θέσεις σεβόμενοι όμως πάντα το παρελθόν τους και καθιστώντας σαφές πως το «τώρα» τους το όφειλαν σε αυτό που υπήρξαν κάποτε.

Εκείνο που πάντα με ενοχλούσε ήταν οι οβιδιακές μεταμορφώσεις των ανθρώπων, οι οποίοι δεν αισθάνονται την παραμικρή ανάγκη να εξηγήσουν πώς από τη μια θέση έφτασαν να υποστηρίζουν το εντελώς αντίθετο.

Κι ο Σαββόπουλος υπήρξε ένας από τους μαιτρ των οβιδιακών μεταμορφώσεων με αποκορύφωμα, κάποια στιγμή στη δεκαετία του '90, να αποκηρύξει το άλμπουμ «10 χρόνια Κομμάτια», να αλλοιώσει το στίχο των «δεκαπέντε» και να απαγορέψει την αναπαραγωγή της αρχικής έκδοσης. Ευτυχώς η απαγόρευση αυτή κράτησε πολύ λίγο κι ελάχιστοι πλέον τη θυμούνται μιας και, ως άριστος γνώστης των κανόνων του μάρκετινγκ που ήταν, συνειδητοποίησε ότι δεν υπήρχε λόγος να απεμπολήσει εκείνο το μέρος του κοινού του που δεν είχε υποκύψει στις σειρήνες της κονφορμιστικής συντηρητικοποίησης.

Ο Σαββόπουλος κι η λογοκλοπή

Όπως πολλοί άλλοι τραγουδοποιοί, ο Διονύσης Σαββόπουλος κατηγορήθηκε κατ' επανάληψη για λογοκλοπή.

Η πρώτη φορά ήταν στη διάρκεια της Χούντας όταν τελεσίδικη απόφαση Δικαστηρίου έκρινε ότι οι στίχοι της εμπορικής του επιτυχία «Ντιρλαντά» δεν ήταν  δημοτικό τραγούδι, όπως αυτός ισχυρίζονταν, αλλά είχαν συγκεκριμένο δημιουργό, έναν Καλύμνιο ψαρά.

Βέβαια η απόφαση ήταν σολομώντεια, καθώς δεν του καταλόγιζε πρόθεση κι επίσης είχαμε δικτατορία κι ο Σαββόπουλος ήταν ο εκπρόσωπος των «γιεγιέδων» των νέων με τα μακριά μαλλιά και τα τζιν παντελόνια, τους οποίους η χούντα, αλλά και το σύνολο σχεδόν της κοινωνίας, αντιπαθούσαν σφόδρα, πολύ δε περισσότερο οι, ούτως ή άλλως υπερσυντηρητικοί, δικαστές.

Η επόμενη φορά που κατηγορήθηκε για λογοκλοπή ήταν όταν κυκλοφόρησε το «Άγγελος Εξάγγελος», του οποίου η μουσική κι οι στίχοι ήταν του Μπομπ Ντύλαν. Το θέμα που τακτοποιήθηκε σχετικά σύντομα, καθώς επίσημα ο Σαββόπουλος διεκδίκησε μονάχα την ελληνική διασκευή του στίχου.

Κατηγορήθηκε επίσης για λογοκλοπή στο τραγούδι του «η συννεφούλα». Επ' αυτού ουδείς μπορεί να του δώσει άδικο καθώς  η συλλογή «το Φορτηγό» του Σαββόπουλου κυκλοφόρησε το 1966, ενώ η ιταλική ταινία Il corsaro Nero, με μουσική των αδελφών Ντε Άντζελις, γυρίστηκε δέκα χρόνια αργότερα.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Ο BANKSY, Η ΡΕΖΕΡΒΑ ΚΙ Ο ATAHUALPA YUPANQUI

...Έτσι αφού σκεφτήκανε βρήκαν το πιο σωστό
το BANKSY να τσακώσουνε σα μούτρο αναρχικό
βγήκε λοιπόν σεργιάνι το χαφιεδότσουρμο
αυτοί που αποτελούνε του έθνους τον κορμό

Αχ καϋμένε BANKSY μου την έχεις πια βαμμένη
του έθνους τα λαγωνικά στην έχουνε στημένη*...

Ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων των εξουσιών, «δημοκρατικών» -σχήμα οξύμωρο, καθώς η εξουσία απαιτεί υπακοή, ενώ στη Δημοκρατία ο Δήμος, ο λαός δηλαδή, ανταλλάσσει απόψεις χωρίς περιορισμούς- τε και απολυταρχικών είναι η  βαθιά απέχθειά τους προς τη σάτιρα και το χιούμορ κι αυτή είναι η κόκκινη γραμμή που συνδέει τον BANKSY με τη ΡΕΖΕΡΒΑ του Διονύση Σαββόπουλου και τον μεγάλο τραγουδοποιό από την Αργεντινή Αταουάλπα Γιουπάνκι.

Ο BANKSY ΚΙ Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Το πλέον πρόσφατο έργο του Banksy στους τοίχους των δικαστηρίων του Λονδίνου, που απεικονίζει έναν δικαστή ο οποίος, φορώντας τη στολή του δολοφονεί με το σφυρί του έναν διαδηλωτή, προκάλεσε την ιερή οργή των δικαστών της βρετανικής πρωτεύουσας.

Το έργο ήρθε ως απάντηση στις επανειλημμένες μαζικές συλλήψεις εκατοντάδων, κάθε φορά, διαδηλωτών υπέρ της Παλαιστίνης, πάντα κατόπιν δικαστικής παραγγελίας που απαγόρευε τις συγκεκριμένες διαδηλώσεις, και το μήνυμά του είναι τόσο σαφές, που η όποια ερμηνεία περιττεύει.

Παραπέμπει δε στον «Άνθρωπο του Διαβόλου» (1897) του Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω, θεατρικό έργο στο οποίο ο δικαστής λέει απευθυνόμενος στον επαναστάτη: «Θα σας δικάσουμε αμερόληπτα και θα σας εκτελέσουμε την αυγή».

Παραπέμπει επίσης στις «Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων» (1865) του Λιούις Κάρολ, όπου, κατά τη διάρκεια της δίκης του βαλέ, με την κατηγορία ότι έκλεψε τα μπουρεκάκια της Βασίλισσας (ντάμα καρώ αν θυμάμαι καλά) ο δικαστής ρωτάει: «Θα γίνει πρώτα η δίκη και μετά η εκτέλεση, ή πρώτα η εκτέλεση και μετά η δίκη;». Και τότε πετιέται η βασίλισσα και φωνάζει ωρυόμενη: «Όχι, όχι, πρώτα η εκτέλεση και μετά η δίκη!»**. 

Πέρα από την κάλυψη του έργου, με το πρόσχημα της φθοράς διατηρητέου κτηρίου, η αστυνομία ξεκίνησε άμεσα έρευνες για την αποκάλυψη της ταυτότητας του BANKSY, προκειμένου να συλληφθεί και να οδηγηθεί στη «Δικαιοσύνη». Μάλιστα, πηγές της Αστυνομίας διέρρεαν, σύμφωνα με κάποια δημοσιεύματα, ότι «ο BANKSY διέπραξε κάποια λάθη που πιθανότατα θα οδηγήσουν στην αποκάλυψη της ταυτότητάς του» (κάτι σας θυμίζει αυτό, έτσι δεν είναι;)

Ο ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΚΡΥ ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΙΚΟ

Πέντε χρόνια μετά το φονικό στη ΝΕΡΑΪΔΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, αρχές του 1973, όπου ο Νίκος Κοεμτζής έσφαξε τρία άτομα (έναν αστυφύλακα, ένα χωροφύλακα κι έναν φίλο τους) και τραυμάτισε άλλα έξι, ο Διονύσης Σαββόπουλος κυκλοφόρησε το άλμπουμ ΡΕΖΕΡΒΑ, στο οποίο περιέχονταν μια δεκαπεντάλεπτη μπαλάντα, ΤΟ ΜΑΚΡΥ ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΝΙΚΟ, μέσα από την οποία αφηγούνταν τη ζωή του Νίκου Κοεμτζή.

Ως ιδέα δεν ήταν πρωτότυπη, εντάσσονταν στην πάγια τακτική του Σαββόπουλου εκείνη την εποχή να μιμείται τις ιδέες του Μπομπ Ντύλαν -όταν φυσικά δεν έκλεβε τους στίχους του-, ο οποίος, τρία χρόνια νωρίτερα είχε γράψει τη μπαλάντα HURRYCANE, με αφορμή την καταδίκη του Αφροαμερικανού πυγμάχου Ρούμπιν Κάρτερ, με εμφανώς παραποιημένα στοιχεία και ψευδείς μαρτυρίες, για μια τριπλή δολοφονία, το 1966.

Εντούτοις ο στίχος ήταν εξαιρετικός κι αναδείκνυε με μοναδικό τρόπο τα μονοπάτια της απελπισίας των ηττημένων του Εμφυλίου, πράγμα αρκετά δυσκολοχώνευτο. Εκεί όμως που η «Δικαιοσύνη» κατελήφθη από «ιερή οργή» κι απαγόρεψε την κυκλοφορία του άλμπουμ ήταν ο στίχος «οι δικαστές ήτανε μέσα, μα η Δικαιοσύνη ήταν απ' έξω».

Ο δίσκος κυκλοφόρησε τελικά χωρίς τον επίμαχο στίχο και, προς τιμήν του, ο Σαββόπουλος, στη θέση του λογοκριμένου στίχου επέβαλε ν' ακούγεται το στρίγκλισμα της βελόνας του πικάπ όταν σέρνεται πάνω στο βινύλιο.

Ο ATAHUALPA YUPANQUI ΚΙ ΟΙ ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΠΟΡΙΕΣ ΤΟΥ

Στο τραγούδι του preguntitas sobre Dios (ερωτήματα περί Θεού), της υπέρτατης αρχής απονομής Δικαιοσύνης για όλες ανεξαιρέτως τις θρησκείες, το 1974, ο μεγάλος Αργεντινός τραγουδοποιός Αταουάλπα Γιουπάνκι αναρωτιέται:

«Νοιάζεται ο Θεός για τους φτωχούς;

ίσως ναι, ίσως κι όχι.

Όμως είναι σίγουρο πως τρώει

στο τραπέζι του αφέντη.»

Για τις απορίες του αυτές και για το γεγονός ότι επί πολλά χρόνια υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Αργεντινής φυλακίστηκε αρκετές φορές. Σε μια από τις «συνήθεις» ανακρίσεις, οι ανακριτές του σακάτεψαν το δεξί χέρι για να μη μπορέσει να ξαναπιάσει την κιθάρα του. Όπως αφηγούνταν όμως ο ίδιος «δεν είχαν προσέξει πως είμαι αριστερόχειρας».

Γιάννης Χρυσοβέργης

*Ελπίζω ότι ο εξαίρετος τραγουδοποιός Θανάσης Παπακωνσταντίνου, που έγραψε τους στίχους του ΜΑΥΡΟΥ ΓΑΤΟΥ (ερμηνεία Βασίλη Παπακωνσταντίνου), δε θα μου θυμώσει αν μάθει ότι στη θέση του μαύρου γάτου έβαλα τον BANKSY. 

Ως προς το πώς και το τραγούδι αυτό δεν είχε τη μοίρα του ΜΑΚΡΙΟΥ ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟΥ ΓΙΑΑ ΤΟ ΝΙΚΟ, η απάντηση είναι πως το 1984 ήταν ακόμα «το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση κι ο Λαός στην Εξουσία» και, μολονότι το σύνθημα δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, τα πρώτα 2-3 χρόνια της διακυβέρνησης από το ΠΑΣΟΚ υπήρξαν πολύ πυκνά σε ρηξικέλευθες μεταρρυθμίσεις τις οποίες για να ξηλώσει εντελώς η μαφιοκρατία -όρος ευρύτερος από τον εύστοχο(;) «λούμπεν μεγαλοαστική τάξη» (ΛΜΑΤ) της μακαρίτισσας  17 ΝΟΕΜΒΡΗ, καθώς περιλαμβάνει και τα πολυπληθή μεσοαστικά δουλικά της- χρειάστηκε σαράντα(40) ολόκληρα χρόνια. 

Και βεβαίως γνωρίζω πως η άποψή μου αυτή προκαλεί ιερή φρίκη σε διάφορους παροικούντες στο ΚΚΕ εσ. της εποχής εκείνης, όμως τα σημεία επαφής τους με την ελληνική κοινωνία ήταν -και δυστυχώς είναι ακόμα- τόσα όσα αυτά της Λωζάνης με την Κοζάνη. Άσε που οι πιο έντιμοι από αυτούς είτε έχουν πάει σπίτι τους είτε περιφέρονται σε διάφορα οικολογικά γκρουπούσκουλα ενώ οι υπόλοιποι έχουν γίνει σφογγοκωλάριοι του Κυριακούλη.

** Η περιγραφή βασίζεται στην ελληνική μετάφραση που διάβασα όταν ήμουν μαθητής της Α' Δημοτικού. Κι ο «διάλογος» της βασίλισσας με το δικαστή - βοήθησε και το γεγονός ότι ήταν μέρες της Αποστασίας κι η Ελλάδα δονούνταν από αντιμοναρχικά συνθήματα, μαζί κι η οικογένειά μου- μου έμεινε ανεξίτηλα χαραγμένος στη μνήμη. Ελπίζω να ήταν καλή η μετάφραση.

ΟΙ ΛΑΪΚΕΣ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ, ΟΙ «ΠΡΟΒΟΚΑΤΣΙΕΣ» ΚΙ Η ΒΙΑ

Η αδιαμφισβήτητη δράση μικρής ομάδας μπαχαλάκηδων και οργανωμένων προβοκατόρων -υπάρχει πλήθος σχετικών μαρτυριών- στο ξεκίνημα των επεισοδίων στις σημερινές μεγαλειώδεις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις για τα Τέμπη δεν αρκούν από μόνες τους για να εξηγήσουν την έκταση και τη διάρκεια των συγκρούσεων διαδηλωτών και αστυνομίας.

 Δεν έχει υπάρξει διαδήλωση στα τελευταία 50 χρόνια στη διάρκεια της οποίας -ή και μετά το τέλος της- να μην ξέσπασαν επεισόδια, άλλοτε περιορισμένα κι άλλοτε εκτεταμένα,  μεταξύ της Αστυνομίας και μέρους των διαδηλωτών. Κάθε φορά τα κόμματα και τα ΜΜΕ της Αριστεράς καταγγέλλουν μονότονα -στις περιπτώσεις που η αστυνομική βία δεν υπήρξε απρόκλητη- τη δράση οργανωμένων προβοκατόρων. Έχουν όμως πάντα έτσι τα πράγματα; 

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΠΡΟΒΟΚΑΤΟΡΩΝ ΚΙ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ

Η δράση οργανωμένων προβοκατόρων της Αστυνομίας είναι παγκοσμίως ένας απαραίτητος μηχανισμός ηθικής απονομιμοποίησης των όποιων διαδηλωτών και νομιμοποίησης της βίαιης αστυνομικής καταστολής τους. Προϋπόθεση της επιτυχίας του εγχειρήματος είναι η ύπαρξη ηλιθίων ή (και) πρόθυμων ή (και) αργυρώνητων δημοσιογράφων οι οποίοι θα αναπαραγάγουν την κρατική προπαγάνδα και θα τρομοκρατήσουν τους κάθε λογής «έντιμους ανθρώπους κυρ-Παντελήδες».

Ειδικά στην Ελλάδα η προσφυγή της Αστυνομίας στις «υπηρεσίες» των «οργισμένων διαδηλωτών» -μπαχαλάκηδες συνηθίζουμε να τους αποκαλούμε- έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ, καθώς δεν υπάρχει διαδήλωση που να μην τους έχει χρησιμοποιήσει.

Σήμερα, για παράδειγμα, υπάρχει πλήθος βίντεο που δείχνουν ομάδες  μασκοφορεμένων να σπάνε μάρμαρα στο Σύνταγμα υπό το απαθές βλέμμα των ανδρών των ΜΑΤ ένα ολόκληρο εικοσάλεπτο πριν αρχίσουν τα πρώτα επεισόδια. Ακόμα πιο ακραίο όμως ήταν το περιστατικό που κατέγραψε η κάμερα του MEGA το 2008, όταν ξεχείλιζε η οργή της νεολαίας για τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Ομάδα ανδρών με καλυμμένα χαρακτηριστικά και κράνη διασταυρώνεται με διμοιρία των ΜΑΤ. Ο πρώτος από αυτούς δείχνει μια ταυτότητα στο διοικητή της διμοιρίας, τα ΜΑΤ τους αφήνουν να περάσουν και στη συνέχεια αυτοί αρχίζουν να επιδίδονται σε λεηλασίες καταστημάτων.

ΟΙ «ΜΠΑΧΑΛΑΚΗΔΕΣ»

Δίπλα στους οργανωμένους προβοκάτορες υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει πάντα μια μικρή ομάδα νέων ανθρώπων για τους οποίους, το να συγκρουστούν με την Αστυνομία συνιστά λόγο ύπαρξης. Οι διαφορές στη συμπεριφορά τους και στη σκέψη τους από τους χουλιγκάνους των ομάδων είναι εξαιρετικά δυσδιάκριτες. Ο τρόπος δράσης τους είναι επίσης συγκεκριμένος: πάντα, προς το τέλος της διαδήλωσης, θα πετάξουν μερικές βόμβες μολότοφ στους αστυνομικούς, και θα παίξουν μαζί τους ένα κυνηγητό διάρκειας μιας-δυο -το πολύ- ωρών, που θα ολοκληρωθεί στα Εξάρχεια, όπου και θα λάβει τέλος η «σεμνή τελετή». Ο απολογισμός είναι κι αυτός δεδομένος: πέντε-έξι κάδοι σκουπιδιών καμένοι, ευρεία κατανάλωση από πλευράς αστυνομίας χημικών και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης -να ανανεώνεται το στοκ και να πέφτουν οι μίζες στους προμηθευτές-, άντε και τέσσερις-πέντε συλλήψεις.

Κι όλοι μένουν ευχαριστημένοι: τα καλόπαιδα επειδή έκαναν την επανάσταση κατά του μπαμπά τους, οι αστυνομικοί που «ξεμούδιασαν» κι οι εμπλεκόμενοι στις προμήθειες υλικού καταστολής διαδηλώσεων για τις προμήθειές τους.

ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΜΟΝΟ ΑΥΤΟ;

Η έκταση και η διάρκεια των σημερινών επεισοδίων δε μπορεί να εξηγηθεί ούτε από τις ολιγάριθμες καλά οργανωμένες ομάδες προβοκατόρων, ούτε από τους 100-150 μπαχαλάκηδες. Ναι μεν οι συγκεκριμένοι έδωσαν το εναρκτήριο λάκτισμα  των επεισοδίων, όμως οι άνθρωποι που στη συνέχεια επέλεξαν τη σύγκρουση με την Αστυνομία αντί της φυγής ήταν πολύ περισσότεροι. Ανέρχονταν σε κάποιες χιλιάδες άτομα.

Δεν έχω μπορέσει να κατανοήσω με βεβαιότητα αν αυτή η εμμονή όλα αυτά τα χρόνια του μεγαλύτερου μέρους -για να μη χρησιμοποιήσω τον προβοκατόρικο όρο «της νομιμόφρονος»- Αριστεράς και του συνόλου των λίγων αντιπολιτευόμενων ΜΜΕ στις ιστορίες με προβοκάτορες οφείλεται στη δυσφορία της που ένα μέρος των διαδηλωτών της χάλασε το αφήγημα -και, κατά συνέπεια, στην προσφυγή της στο ίδιο προπαγανδιστικό εργαλείο που χρησιμοποιούν οι κυβερνώντες για την απονομιμοποίηση των ατάκτων- ή αν οφείλεται στην αδυναμία της να επικοινωνήσει με την κοινωνία και να κατανοήσει πώς αυτή αντιδρά.

Σε κάθε περίπτωση,  η έκταση των σημερινών επεισοδίων -από τα Προπύλαια ως τις Στήλες του Ολυμπίου Διός και ως την πλατεία Κολωνακίου και τον Ευαγγελισμό- και η διάρκειά τους -πάνω από δυο ώρες- υποδηλώνει πως ένας σημαντικός αριθμός διαδηλωτών ήταν αποφασισμένοι αν χτυπήσει η Αστυνομία να αντισταθούν.

Γι αυτό και οι αναφορές ΜΜΕ και κομμάτων της Αριστεράς σε «αλήτες που αμαύρωσαν την εικόνα» των διαδηλώσεων αν δεν είναι υποκριτικές αποδεικνύουν αδυναμία κατανόησης των αντιδράσεων μέρους της κοινωνίας.

Τα όσα συνέβησαν σήμερα έχουν ξανασυμβεί. Συνέβησαν το 2021, μεσούσης της καραντίνας λόγω κορωνοϊού, όταν 15.000 άνθρωποι, εξοργισμένοι από την κακοποίηση μιας μωρομάνας από αστυνομικούς στη Νέα Σμύρνη, συγκρούονταν επί ώρες με την Αστυνομία. Συνέβησαν το Φλέβάρη του 2012, τη νύχτα που η Βουλή ψήφιζε το δεύτερο μνημόνιο κι η Αστυνομία χτύπησε απρόκλητα τη διαδήλωση διαμαρτυρίας πριν καν αυτή αρχίσει. Συνέβη και διήρκεσε σχεδόν ένα μήνα, όταν δολοφονήθηκε ο Αλέξης Γρηγορόπουλος, για ν' αναφερθούμε μονάχα στα πιο πρόσφατα περιστατικά μαζικής αντιπαράθεσης πολιτών με την Αστυνομία.

ΓΙΑΤΙ ΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ;

Πολλές απαντήσεις μπορεί να δώσει κανείς στο ερώτημα αυτό. Προσωπικά θα προτιμήσω να εστιάσω σε δυο παράγοντες που λειτουργούν συμπληρωματικά.

Ο πρώτος, πέραν πάσης αμφιβολίας, είναι η εδραιωμένη πεποίθηση στην κοινωνία ότι η Δικαιοσύνη εργάζεται συνειδητά για τη συγκάλυψη των ευθυνών των υπαιτίων του εγκλήματος των Τεμπών. Κι αν πρέπει να αναζητηθούν οι υπαίτιοι της δημιουργίας αυτής της πεποίθησης αυτοί είναι η Εισαγγελέας και η Πρόεδρος του Αρείου Πάγου καθώς κι ο αρμόδιος ανακριτής. Όπως επισήμαινα και στο άρθρο Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ* είναι η πρώτη φορά από τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη που η ηγεσία της Δικαιοσύνης παρεμβαίνει τόσο απροσχημάτιστα υπέρ της συγκάλυψης των ευθυνών των υπαιτίων του εγκλήματος. Και με τη στάση τους αυτή λένε στους πολίτες πως ο μόνος δρόμος για να βρουν το δίκιο τους είναι η αυτοδικία.

Ο δεύτερος είναι η πρωτοφανής αδυναμία των πολιτικών κομμάτων της αντιπολίτευσης και, κυρίως, της Αριστεράς να προσφέρουν στους πολίτες μια προοπτική αποτελεσματικής μη βίαιης αντίστασης στην κρατική βία. Κι αυτό που είναι ακόμα χειρότερο είναι η άρνησή τους να αναγνωρίσουν αυτή τους την αδυναμία και να προσπαθήσουν να βρουν λύσεις. Κι επειδή αρνούνται να αναγνωρίσουν το πρόβλημα η θεοποίηση των προβοκατόρων γίνεται γι αυτούς μια κάποια λύση.

Επ' αυτού πάντως θα ήταν λάθος να μην αναγνωρίσουμε και τη γέννηση από τα κάτω μιας κουλτούρας μη βίαιης αντίστασης. Για πρώτη φορά, μετά την έναρξη των επεισοδίων, διαδηλωτές που ήδη είχαν αποχωρήσει από τη διαδήλωση επέστρεψαν στην πλατεία Συντάγματος με τα χέρια ψηλά και παρέμειναν εκεί για ώρες . Κι όταν τα ΜΑΤ τους έδιωξαν βίαια αυτοί επέστρεψαν, κι όταν τους ξαναέδιωξαν αυτοί επέστρεψαν και πάλι και παρέμειναν στο Σύνταγμα αξιώνοντας την παραίτηση της κυβέρνησης κι αποκαλώντας το Μητσοτάκη δολοφόνο ως τις 07.00 μ.μ.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Υ.Γ. Δεν θέλησα να γράψω για τις πολιτικές συνέπειες των μεγαλειωδών σημερινών διαδηλώσεων για πολλούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι οι αναλύσεις που ως τώρα διάβασα μου φάνηκαν επαρκείς. Ο δεύτερος είναι ότι ποτέ δε μου άρεσε να κομίζω γλαύκα εις Αθήνας. Ο λόγος μου άτακτος είναι κι ασχολείται με θέματα που τους άλλους δεν απασχολούν.

Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ* 

«...Μα πώς να αποδώσεις Δικαιοσύνη όταν δεν ξέρεις τι θέλουν (οι ταγοί της εξουσίας)...»

Μπέρτολτ Μπρεχτ, Τρόμος και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ

Η σκηνή του απελπισμένου δικαστή που, είτε απαλλάξει, είτε καταδικάσει την επόμενη μέρα έναν Εβραίο θα κληθεί να δώσει  εξηγήσεις σε κάποια -διαφορετικά κατά περίπτωση- υψηλόβαθμα στελέχη του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος της Γερμανίας, από την εκπληκτική παράσταση που, στα μέσα της δεκαετίας του '70 είχε ανεβάσει το Θέατρο Τέχνης, μου ήρθε και πάλι στο μυαλό καθώς διάβαζα, αφ' ενός τις αντιδράσεις της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κυρίας Κλάπα σε μια τεκμηριωμένη κριτική της Κυρίας (με κεφαλαίο Κ) Καρυστιανού προς τον ανακριτή της υπόθεσης Σωτήρη Μπακαΐμη και, αφ' ετέρου, την ακόμα πιο προκλητική παραγγελία της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου για διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής εξέτασης, για το ενδεχόμενο να έχουν τελεστεί αυτεπαγγέλτως διωκόμενα αδικήματα στο πλαίσιο αναρτήσεων στις οποίες επικρίνεται ο ανακριτής.

Απαντώντας, χωρίς φυσικά να την αναφέρει ονομαστικά, στην ανάρτηση της Κυρίας Καρυστιανού με τίτλο κ. ΑΝΑΚΡΙΤΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΝΑ ΜΠΑΖΩΝΕΤΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ  η πρόεδρος του Αρείου Πάγου τονίζει ότι «...η διαφωνία όμως σε νομική προσέγγιση και ερμηνεία δε μπορεί να εκφραστεί από οποιονδήποτε και οποιονδήποτε λόγο με λοιδορία, υποτιμητικές εκφράσεις, προσβολή και καθύβριση, των θεσμών και των κανόνων...».

Ακόμα πιο επιθετική η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου στην παραγγελία της για διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής εξέτασης κάνει λόγο για αυτόκλητους «υποκριτές προστάτες των θεσμών, που δεν ορρωδούν προ ουδενός, προκειμένου να υπηρετήσουν ταπεινά παντός είδους συμφέροντα...Καθυβρίζουν και λοιδορούν τους θεσμούς και όσους τους εκπροσωπούν, στοχοποιώντας τους τελευταίους με αναρτήσεις σαν την ακόλουθη, που κατ’ ελάχιστο διεγείρουν μέσω του διαδικτύου σε διάπραξη εγκλημάτων, βιαιοπραγιών κλπ κατά των ανωτέρω προσώπων και επιχειρούν με τον τρόπο αυτό γενικότερα αθέμιτη επιρροή σε δικαστικούς λειτουργούς, κατά παράβαση του Ποινικού Νόμου». (το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου μπορείτε να το διαβάσετε στο News247.gr )

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΥΠΗΡΕΤΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Βεβαίως η αφορμή -ή μήπως το πρόσχημα;- για την παρέμβαση αυτή της κυρίας Αδειλίνη ήταν μια όντως υβριστική ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα για τον ανακριτή του εγκλήματος των Τεμπών. 

Το γεγονός όμως ότι τόσο η Πρόεδρος όσο και η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου αποφάσισαν να ενδιαφερθούν για τις εκκλήσεις σε αυτοδικία μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης -θαρρείς και η επίμαχη ανάρτηση για την οποία ζητήθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση είναι η μόνη ή η πλέον επιθετική στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης-  αμέσως μετά από την αιχμηρή κριτική της Κυρίας Καρυστιανού στον ανακριτή του εγκλήματος των Τεμπών μόνο τυχαίο δεν είναι.

Συνιστά ευθεία απειλή προς τους συγγενείς των θυμάτων ότι αν δεν «συμμορφωθούν προς τα υποδείξεις» -η κυρία Αδειλίνη για παράδειγμα τους έχει προτρέψει να πάνε σε κανένα παππά να τους διαβάσει- «μπορεί να βρουν το μπελά τους».

Όπως δεν είναι τυχαίο ότι λίγες μόλις μέρες πριν, ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Αχιλλέας Ζήσης, ο οποίος προΐστατο της δικαστικής διερεύνησης του σκανδάλου των τηλεφωνικών υποκλοπών αποφάσισε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο, κάνοντας δεκτούς τους ισχυρισμούς του εγκαλούμενου Αιμίλιου Κοσμίδη, προπληρωμένη κάρτα του οποίου χρησιμοποιήθηκε για την αποστολή «μολυσμένων» με το λογισμικό παρακολούθησης Predator μηνύματα σε δεκάδες πολιτών  -αναμεσά τους ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης κι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ- ότι δήθεν την κάρτα αυτή τη χρησιμοποίησε τρίτο πρόσωπο εν αγνοία του. Κι αυτό παρά την ύπαρξη εγγράφου της ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ σύμφωνα με το οποίο μόνο ο Αιμίλιος Κοσμίδης μπορούσε να ενεργοποιήσει την επίμαχη κάρτα.

Δεδομένου ότι στην Ελλάδα η ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων επιλέγεται από την εκάστοτε κυβέρνηση, η από μέρους τους στάση ευμενούς ουδετερότητας προς την κυβέρνηση  -παρά το γεγονός ότι παραβιάζει βάναυσα έναν από τους πυλώνες της κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, αυτόν της διάκρισης των εξουσιών- ήταν συνηθισμένη.

Όμως για να βρούμε τόσο απροσχημάτιστη συσστράτευση της ηγεσίας της Δικαιοσύνης με την κυβέρνηση -και για την ακρίβεια με το Παρακράτος- πρέπει να γυρίσουμε 60 ολόκληρα χρόνια πίσω, στην εποχή του διαβόητου Κωνσταντίνου Κόλλια, γνωστού για την απόπειρα κουκουλώματος της δολοφονίας Λαμπράκη και πρώτου πρωθυπουργού της Χούντας.

Σε αυτές λοιπόν τις συνθήκες ο αγώνας για να μη συγκαλυφθεί το έγκλημα των Τεμπών, να δικαστούν και να καταδικαστούν τόσο οι υπαίτιοί του όσο και αυτοί που δυο χρόνια τώρα προσπαθούν να το συγκαλύψουν, γίνεται αγώνας ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ της όποιας κολοβής Δημοκρατίας.

Προσωπικά δεν τρέφω αυταπάτες. Είμαι βέβαιος πως μεγάλος αριθμός δικαστών -πολύ φοβούμαι ότι πρόκειται για την πλειοψηφία- ευχαρίστως θα προσάρμοζαν τις αποφάσεις τους στις βουλές της πολιτικής εξουσίας (αρκεί αυτή να είναι της Δεξιάς του Κυρίου, όπως έλεγε ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, που στη διάρκεια της Χούντας «μελετούσε» και δεν ήξερε ότι παραβιάζονταν ανθρώπινα δικαιώματα).

Όμως μέχρι τώρα αυτό , επίσημα τουλάχιστον, ήταν επίμεμπτο. Και πάντα φρόντιζαν να τηρούν τα προσχήματα. Είναι η πρώτη φορά που η ηγεσία της Δικαιοσύνης, εντελώς απροσχημάτιστα και χωρίς κανένα κόμπλεξ μετατρέπει εαυτήν σε θεραπαινίδα της κυβέρνησης.

Αν επιτρέψουμε να συνεχιστεί αυτός ο κατήφορος η μέρα που και πάλι οι δικαστές θα αναφωνούν «πώς να αποδώσεις δικαιοσύνη όταν δεν ξέρεις τι θέλουν;», δεν είναι μακριά. Όμως τη μέρα εκείνη θα επικρατεί και πάλι ΤΡΟΜΟΣ ΚΑΙ ΑΘΛΙΟΤΗΤΑ.

Γιάννης Χρυσοβέργης

*Το κείμενο αυτό είναι ανάπτυξη μιας ανάρτησης που έκανα σήμερα το πρωί, εν θερμώ, στο  Facebook