ΠΕΡΙ «ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑΣ» ΛΟΓΟΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ

Όλες και όλοι μεγαλώσαμε διαβάζοντας στα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας για το κρυφό σχολειό, την κήρυξη της επανάστασης από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό στις 25 Μαρτίου 1821, τα παιδομαζώματα, τους βίαιους εξισλαμισμούς, τα 400 χρόνια τουρκικής σκλαβιάς κι ένα σωρό παρεμφερή παραμύθια, όπως έχει αποδείξει η ιστορική έρευνα των τελευταίων 50 χρόνων.

Εντούτοις τα παραμύθια αυτά παραμένουν αμετακίνητα από τα σχολικά εγχειρίδια κι όποιος τολμήσει να τα αμφισβητήσει δημόσια βρίσκεται αντιμέτωπος με την κατηγορία της «εθνικής προδοσίας».

ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΗΡΥΞΕ ΣΤΙΣ 25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΛΑΥΡΑΣ Ο ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΡΜΑΝΟΣ.

Πρόκειται για το πιο ακραίο ψεύδος σχετικά με την επανάσταση του 1821. Η εξέγερση είχε ξεσπάσει μέρες πριν, η Καλαμάτα ήταν ήδη τρεις μέρες νωρίτερα στα χέρια των εξεγερμένων, στις 25 Μαρτίου ο Παλαιών Πατρών Γερμανός βρίσκονταν στο Αίγιο κι όχι στην Αγία Λαύρα κι ακόμα είναι αμφίβολο -δεν τεκμαίρεται από καμία ιστορική πηγή της εποχής- το αν έστω έγινε εκείνη την ημέρα κάποια μάζωξη προκρίτων και οπλαρχηγών στο εν λόγω μοναστήρι. 

Η 25η Μαρτίου κηρύχθηκε ως ημέρα έναρξης της επανάστασης με βασιλικό διάταγμα του 1838, με δηλωμένο σκοπό να συμπέσει με τη θρησκευτική γιορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. 

Με το διάταγμα αυτό και την προσθήκη ενός μύθου που έδινε πρωταγωνιστικό ρόλο σ' έναν ανώτερο κληρικό με μικρή, αν όχι μηδενική, συμμετοχή στην επανάσταση το νεοσύστατο ελληνικό Κράτος επιδίωξε να προσδώσει αίγλη στην Ορθόδοξη Εκκλησία που με διάταγμα της Αντιβασιλείας είχε αποσχισθεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο πέντε χρόνια νωρίτερα.

Επίσης, ο μύθος αυτός έρχονταν να καλύψει την απουσία κάποιου πραγματικού γεγονότος -μια διακήρυξη ανεξαρτησίας εν προκειμένω- με ισχυρό συμβολισμό. Ένα τέτοιο πραγματικό γεγονός συνέβη εννέα ολόκληρους μήνες μετά κι ενώ η εξέγερση των Χριστιανών είχε εξαπλωθεί στην Πελοπόννησο και στη Στερεά Ελλάδα, με τη διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου.

ΤΑ 400 ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ

Όσο βέβαιο είναι πως από τις αρχές του 18ου αιώνα και μετά η οθωμανική κυριαρχία είχε γίνει αφόρητη για τους χριστιανικούς πληθυσμούς των Βαλκανίων, άλλο τόσο βέβαιο είναι ότι στην αρχή τα πράγματα δεν ήταν έτσι.

Όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν με συνοπτικές διαδικασίες τη Βαλκανική χερσόνησο στο τελευταίο τέταρτο του 14ου και στο πρώτο μισό του 15ου αιώνα, οι χωρικοί ήταν υποχρεωμένοι να εργάζονται στα κτήματα του χριστιανού πρίγκηπα αμισθί δυο ημέρες την εβδομάδα. Ο Οθωμανός σπαχής που τον αντικατέστησε απαιτούσε αντίστοιχη εργασία μόνο τέσσερις ημέρες το χρόνο. Το γεγονός αυτό καθιστούσε ακόμα και την κατά 30% αυξημένη φορολογία των Χριστιανών και των Εβραίων έναντι αυτής των Μουσουλμάνων πολύ λιγότερο επαχθή από την πρότερη κατάσταση. 

Κι αυτό συνεχίστηκε μέχρι τα μισά του 17ου αιώνα. Από το σημείο εκείνο και μετά αρχίζει μια διαδικασία ολοένα δυσμενέστερης φορολογικής μεταχείρισης των Χριστιανών έναντι των Μουσουλμάνων που στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα έχει γίνει αφόρητη.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το ότι οι πρώτες εξεγέρσεις κατά της οθωμανικής εξουσίας, στα τέλη του 16ου αιώνα γίνονται από Μουσουλμάνους της Μικράς Ασίας, ενώ η πρώτη εξέγερση Χριστιανών, αυτή του Διονυσίου του Σκυλόσοφου 1608-1612 στην Ήπειρο και Θεσσαλία που χρηματοδοτήθηκε από τους Ενετούς, βρήκε ελάχιστη απήχηση στον τοπικό χριστιανικό πληθυσμό.

Ούτε και είναι τυχαίο το ότι οι χριστιανοί της Πελοποννήσου το 1715, μετά από 30 χρόνια Ενετοκρατίας υποδέχθηκαν ως ελευθερωτή τον οθωμανικό στρατό (ενδεικτικό της απελπισίας στην οποία είχε ωθήσει τον τοπικό πληθυσμό η ενετική διακυβέρνηση).

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Τον μύθο αυτό έχει καταρρίψει με εμπεριστατωμένες δημοσιεύσεις η κορυφαία Τουρκολόγος και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Ελισάβετ Ζαχαριάδου (1931-2018). Τόσο στην Οθωμανική αυτοκρατορία, όσο και στη Δύση μέχρι το 19ο αιώνα, η εκπαίδευση των νέων ήταν αυστηρά ιδιωτική υπόθεση και προνόμιο των πολύ πλούσιων.

Αυτό που διαφοροποιεί τη Δύση από την Οθωμανική αυτοκρατορία είναι ότι ενώ στη Δύση τα καθολικά πανεπιστήμια δίδασκαν όλες τις επιστήμες της εποχής, η Μεγάλη του Γένους Σχολή παρέμεινε περιορισμένη στην εκπαίδευση υψηλόβαθμων ορθόδοξων κληρικών ως αποτέλεσμα της στενομυαλιάς του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ανάλογου θρησκευτικού περιεχομένου ήταν και οι μουσουλμανικοί μεντρεσέδες.

Όταν δε στο 19ο αιώνα, ακολουθώντας το αντίστοιχο ρεύμα στη Δύση, αρχίζουν να ιδρύονται χριστιανικά σχολεία στην οθωμανική επικράτεια, από πουθενά δεν προκύπτει ενεργός αντίδραση στην ίδρυσή τους των οθωμανικών αρχών.

ΤΟ ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ

Το επίλεκτο στρατιωτικό σώμα των γενιτσάρων συγκροτούνταν από αιχμαλώτους που είχαν αλλαξοπιστήσει και, στον 15ο και 16ο αιώνα, από νεαρά αγόρια 5-8 ετών χριστιανικών οικογενειών. Από το 17ο αιώνα και μέχρι τη διάλυση του σώματος από το σουλτάνο Μαχμούτ Β' το 1826 εισέρχονταν στο σώμα και μουσουλμάνοι, στην αρχή με δωροδοκίες, και από κάποια στιγμή και μετά η εισδοχή  σε αυτό έγινε κληρονομικό δικαίωμα, πράγμα που οδήγησε στην παύση της στρατολόγησης αγοριών χριστιανικών οικογενειών (πλην περιπτώσεων αιχμαλώτων που είχαν αλλαξοπιστήσει). 

Ο λόγος ήταν ότι τα μέλη του σώματος των γενιτσάρων είχαν το προνόμιο της αποκλειστικής άσκησης σειράς επικερδών επαγγελμάτων τεχνιτών στην Κωνσταντινούπολη και προνομιακή, σε σχέση με τους άλλους τεχνίτες, φορολογική μεταχείριση.

Στη διάρκεια των δυο αυτών αιώνων η επιλογή των αγοριών που θα στρατολογούνταν, κάθε πέντε χρόνια στο σώμα των γενιτσάρων γίνονταν με ευθύνη των χριστιανών προκρίτων, οι οποίοι επέλεγαν κυρίως παιδιά φτωχών οικογενειών. 

Ήταν λοιπόν συχνές οι περιπτώσεις που η προσφορά ήταν μεγαλύτερη από τη ζήτηση -η οικογένεια γλύτωνε ένα μερίδιο κεφαλικού φόρου και το παιδί είχε ένα εξασφαλισμένο επαγγελματικό μέλλον- σαφώς όμως είχαν υπάρξει και περιπτώσεις βίαιης απόσπασης παιδιών από τις οικογένειές τους όταν η εθελούσια προσφορά δεν κάλυπτε τη ζήτηση της υψηλής Πύλης.

ΟΙ ΒΙΑΙΟΙ ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΙ

Πρόκειται για έναν ακόμα ανυπόστατο μύθο. Εξισλαμισμοί χριστιανών υπήρξαν σε όλη τη διάρκεια της ύπαρξης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και σε αρκετές περιπτώσεις -Κρήτη και Κύπρος μετά την κατάληψή τους από τους Οθωμανούς- πήραν μαζικό χαρακτήρα.

Σε όλες όμως τις περιπτώσεις επρόκειτο για ενέργειες με κίνητρο την ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση που επιφύλασσε η αυτοκρατορία στους Μουσουλμάνους έναντι των Χριστιανών και γίνονταν μαζικότερες όσο, από το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα και μετά, γίνονταν δυσμενέστερη η φορολογική μεταχείριση των Χριστιανών.

Η μόνη εποχή κατά την οποία υπήρξαν όντως, περιορισμένοι αριθμητικά και τοπικά, βίαιοι εξισλαμισμοί, ήταν στη διάρκεια της βασιλείας του Αμπντουλχαμίντ του 2ου, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ «ΒΑΡΒΑΡΟΥ» ΤΟΥΡΚΟΥ

Το ότι τα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας έχουν τόση σχέση με την ιστορική επιστήμη όση κι η Κοζάνη με τη Λωζάνη δεν είναι δυστυχώς ελληνική πρωτοτυπία. Σε όλες τις χώρες του κόσμου ο ρόλος των σχολικών εγχειριδίων της Ιστορίας είναι να εμπεδώσουν οι μαθητές την εθνική μυθολογία του «προαιώνιου» έθνους και του «μοναδικού» πολιτισμού.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι απολύτως κατανοητή η ύπαρξη των παραπάνω μύθων -και όχι μόνο- στα σχολικά εγχειρίδια του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, καθώς ήταν απαραίτητο αφ' ενός να αιτιολογηθεί η απόσχιση των Χριστιανών του ελλαδικού χώρου από την Οθωμανική αυτοκρατορία, εφ' ετέρου να ενισχυθούν ιδεολογικά οι επεκτατικές βλέψεις του νεοσύστατου Κράτους κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (Μεγάλη Ιδέα).

Η συντήρηση των μύθων αυτών στα σχολικά εγχειρίδια από το 1930 και μετά, οπότε και ενταφιάστηκε επίσημα η Μεγάλη Ιδέα με το Ελληνοτουρκικό Σύμφωνο Φιλίας, θα ήταν εντελώς ακατανόητη αν δεν εντάσσονταν στην αναγκαιότητα της ελληνικής άρχουσας τάξης να δημιουργήσει κοινωνική συναίνεση για το παρανοϊκό -διότι δεν βασίζεται σε κάποιο ευνοϊκό γι' αυτήν συσχετισμό δυνάμεων- της εγχείρημα για αποκλεισμό της Τουρκίας από τον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου. Αλλά για το θέμα αυτό έχουμε μιλήσει σε προηγούμενα σημειώματα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Γιάννης Χρυσοβέργης

 

Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Η αναμενόμενη απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μετατρέψει το Μουσείο της Αγίας Σοφίας σε τέμενος προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων στην Ελλάδα. 

Αμήχανες κάποιες από αυτές, οργισμένες οι πιο πολλές, όλες όμως εκτός τόπου και χρόνου κι όλες ενδεικτικές του ότι η ελληνική πολιτική έναντι της Τουρκίας καθορίζεται από ένα κουβάρι μεταφυσικών φόβων και κρίσεων μεγαλείου.

Οι αντιδράσεις της ελληνικής Κυβέρνησης, των κομμάτων, των «επαϊόντων» γύρω από την Τουρκία, των ΜΜΕ, όλων όσοι διαμορφώνουν την ελληνική εξωτερική πολιτική τέλος πάντων, στην απόφαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τέμενος θα έπρεπε να διέπονται από την απάντηση σε ένα απλό ερώτημα: «Ποια συμφέροντα του ελληνικού Κράτους επηρεάζει και σε τι βαθμό το αν θα είναι μουσείο ή τέμενος η Αγία Σοφία;»

Η μόνη ειλικρινής απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι ότι κανένα συμφέρον δεν θίγεται ούτε στο ελάχιστο. Προς τι λοιπόν η τόση φασαρία από κυβέρνηση κι αντιπολίτευση;

Οι μύθοι της ελληνικής κοινωνίας για την Τουρκία

Για να κατανοήσει κανείς τον παραλογισμό αυτό θα χρειαστεί να κάνει μια αναδρομή της επανάστασης του 1821, της γέννησης του ελληνικού Κράτους, του τρόπου επέκτασής του σε βάρος της οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του ρόλου των τρίτων δυνάμεων σε αυτή τη διαδικασία. 

Ο προσεκτικός αναγνώστης της Ιστορίας του ελληνικού Κράτους -οποιασδήποτε άλλης πλην των σχολικών εγχειριδίων, ακόμα και αυτής του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου- θα διαπιστώσει ότι ιδρύθηκε ενώ η επανάσταση του 1821 έπνεε τα λοίσθια, με απόφαση των τριών μεγάλων Ευρωπαϊκών δυνάμεων (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία), προτεκτοράτο των οποίων υπήρξε ως το 1862.

Θα διαπιστώσει επίσης ότι η επέκτασή του σε βάρος της οθωμανικής Αυτοκρατορίας ως το 1912,  οφείλονταν πάντα σε αποφάσεις των τριών ευρωπαϊκών δυνάμεων και όχι σε δικές του πολιτικές. Αντιθέτως, τη μία και μοναδική φορά που το Βασίλειο της Ελλάδος αποφάσισε να κηρύξει τον πόλεμο στην οθωμανική Αυτοκρατορία (1897) παρά λίγο να εξαφανιστεί από προσώπου γης αν δεν παρενέβαιναν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις. 

Απόρροια όλων αυτών είναι ένας παράλογος φόβος της Τουρκίας, την οποία οι πάντες, από τον απλό πολίτη μέχρι τους εκάστοτε κυβερνήτες αυτής της χώρας αντιμετωπίζουν με αδικαιολόγητο δέος, το οποίο ενισχύθηκε περισσότερο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και το χαμένο πόλεμο του 1974.

Αντιστοίχως, η  μοναδική φορά που το ελληνικό Κράτος εκμεταλλεύθηκε τη βαθιά εσωτερική -οικονομική, πολιτική, και κοινωνική- κρίση της οθωμανικής Αυτοκρατορίας και, κάνοντας τις «σωστές» συμμαχίες βρέθηκε με την πλευρά των νικητών (1912-1918) δημιούργησε ένα  εξ ίσου αδικαιολόγητο αίσθημα αλαζονείας.

Το ψηφιδωτό των παραλογισμών και των μύθων συμπληρώνεται από αυτόν που θέλει το Αιγαίο να είναι ελληνική θάλασσα, απλά και μόνο επειδή τα κατοικούμενα νησιά του κατοικούνται από Έλληνες, μια πεποίθηση την οποία ούτε το διεθνές δίκαιο συμμερίζεται, ούτε βεβαίως τα λοιπά ενδιαφερόμενα Κράτη (Τουρκία, Ρωσία, ΗΠΑ).

Αυτός ο συνδυασμός δέους αλαζονείας και παραμυθιάσματος, αποτελούν πλέον κομμάτι του γενετικού κώδικα αυτής της κοινωνίας και την οδηγούν σε μια παραμορφωτική εικόνα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Η ελληνική επιθετικότητα έναντι της Τουρκίας

Σε μια εκδήλωση του ΕΛΙΑΜΕΠ, στις αρχές Μαρτίου, για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης τόλμησε να πει ότι εξ ίσου μαξιμαλιστικές σχέσεις με την Τουρκία έχει και η Ελλάδα. 

Ανέφερε δε δυο παραδείγματα: την ελληνική αξίωση για εναέριο χώρο μεγαλύτερο της αιγιαλίτιδας ζώνης της χώρας -που πουθενά στον κόσμο δεν ισχύει- και την ελληνική ερμηνεία του διεθνούς θαλασσίου Δικαίου, βάσει της οποίας η Τουρκία δεν δικαιούται ΑΟΖ στην ανατολική Μεσόγειο.

Η διατύπωση της άποψης αυτής ήταν αρκετή για να του κολλήσει τη ρετσινιά του «προδότη» ή του «μειοδότη». Και φυσικά, στις εναντίον του επιθέσεις πρωτοστάτησαν, εκτός από την επίσημη, πατριδοκάπηλη άκρα δεξιά, και στελέχη της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, και του ΚΙΝΑΛ. Ανάλογες απόψεις επικρατούν δυστυχώς και στην Αριστερά. 

Το ΚΚΕ καταγγέλλει την πατριδοκαπηλία της δεξιάς, την ίδια στιγμή όμως θεωρεί «εθνική μειοδοσία» οποιαδήποτε συζήτηση για από κοινού με την Τουρκία οικονομική εκμετάλλευση του Αιγαίου.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ομνύει στον ελληνοτουρκικό διάλογο, όμως οι προϋποθέσεις που θέτει γεννούν εύλογα ερωτηματικά για το αν έχει συναίσθηση ότι οδηγούν σε ένα διάλογο κουφών.

Μοναδική πολιτική δύναμη με κοινοβουλευτική εκπροσώπηση που διατηρεί μια πιο ψύχραιμη στάση στα ελληνοτουρκικά είναι προς το παρόν το ΜΕΡΑ25, το οποίο σαφώς αποστασιοποιείται από τις πολιτικές πίεσης προς την Τουρκία που υιοθετούν τα υπόλοιπα κόμματα, δεν έχει όμως μέχρι στιγμής αρθρώσει μια εναλλακτική πρόταση.

Ο τουρκικός αναθεωρητισμός... 

Η σημερινή Τουρκία έχει πληθυσμό 80 εκατομμυρίων, έχει μια ισχυρή οικονομία, η οποία ναι μεν είναι σε κρίση, όμως η χώρα δεν είναι στο χείλος του γκρεμού. 

Επίσης, στον περίγυρό της εξελίσσονται μια σειρά από κρίσεις, στις οποίες οι παραδοσιακές μεγάλες δυνάμεις είτε δεν ενδιαφέρονται να επέμβουν αποφασιστικά, είτε δεν έχουν πλέον τα μέσα να το πράξουν.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες θεωρεί -και αυτή θα ήταν η θεώρησή της όποια κι αν ήταν η κυβέρνηση της χώρας- ότι μπορεί να παίξει αποφασιστικό ρόλο στην περιοχή, ο οποίος θα της προσδώσει τα χαρακτηριστικά της περιφερειακής δύναμης.

Αυτός είναι και ο λόγος που, επίσημα πλέον, αξιώνει την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάνης, η οποία, μεταξύ πολλών άλλων,  όρισε τα ελληνοτουρκικά σύνορα το 1923.

Για το λόγο αυτό και δεν πρόκειται με τίποτα να αποδεχτεί ως τετελεσμένα τις συμφωνίες της ελληνικές και της κυπριακής κυβέρνησης με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, που την θέτουν εκτός του παιγνιδιού της εκμετάλλευσης των όποιων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων υπάρχουν στην ανατολική Μεσόγειο. Ακόμα και αν χρειαστεί να κάνει πόλεμο.

...και οι μετέωρες φιλοδοξίες της ελληνικής και ελληνοκυπριακής ελίτ

Από την άλλη η ελληνική και η ελληνοκυπριακή ελίτ δεν κρύβουν τις φιλοδοξίες τους να «κόψουν τα πόδια» της Τουρκίας  αποκλείοντάς την από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων της ανατολικής Μεσογείου.

Κι επειδή έχουν επίγνωση της στρατιωτικής υπεροχής της Τουρκίας, φρόντισαν να μοιράσουν τα συμβόλαια εξόρυξης σε γαλλικές αμερικανικές και ιταλικές εταιρείες και να προχωρήσουν σε στρατιωτική συνεργασία με την Αίγυπτο και το Ισραήλ δυο χώρες οι σχέσεις των οποίων με την Τουρκία είναι τεταμένες, λόγω του ότι έχει μπει σε χωράφια που θεωρούν «δικά τους».

Η μέχρι στιγμής πρόοδος των συνεργασιών αυτών δεν έχει καταλήξει σε κάτι χειροπιαστό. Πολύ περισσότερο που, στην επίδικη ζώνη, δεν διακυβεύονται μείζονα οικονομικά ή γεωπολιτικά συμφέροντα, ούτε της μιας, ούτε της άλλης.

Και φυσικά, ούτε οι ΗΠΑ, ούτε το ΝΑΤΟ, παρά τη δυσφορία τους για τις πρωτοβουλίες της Τουρκίας, δεν πρόκειται να κινηθούν εναντίον της Τουρκίας. Ουδείς επιθυμεί να χάσει η Ατλαντική Συμμαχία τον δεύτερο σε μέγεθος στρατό της, ο οποίος επιπροσθέτως βρίσκεται στην πρώτη γραμμή σε περίπτωση αντιπαράθεσης με τη Ρωσία.

Ενδεικτική επ' αυτού είναι και η δήλωση, ριν μερικούς μήνες, του τ. πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Ελλάδα Νίκλας Μπερνς: «αν γίνει ελληνοτουρκικός πόλεμος η Ελλάδα θα είναι μόνη της»

Ο «αναπόφευκτος» πόλεμος;

Είναι βέβαιο ότι ουδείς, ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Τουρκία, επιθυμεί έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο. Κι αν ξεσπάσει  θα οφείλεται σε ατύχημα.

Όμως δεν είναι λίγοι αυτοί που, στην Ελλάδα τουλάχιστον, βαυκαλίζονται πως ένας τέτοιος πόλεμος δε θα είναι παραπάνω από ένα θερμό επεισόδιο, το οποίο θα επιτρέψει στις δυο πλευρές να προχωρήσουν  σε αυτό το οποίο ισχυρίζονται ότι αποκηρύσσουν μετά βδελυγμίας: μια εφ' όλης της ύλης ουσιαστική διαπραγμάτευση.

Εντούτοις, προϋπόθεση για να λήξουν όλα με ένα θερμό επεισόδιο είναι να υπάρχουν τρίτες δυνάμεις, με ισχύ και κύρος, που θα επιβάλουν λήξη των εχθροπραξιών (όπως στην περίπτωση των Ιμίων όταν οι ΗΠΑ δεν επέτρεψαν καν την έναρξή τους). 

Όμως οι ΗΠΑ  δεν διαθέτουν τέτοιο κύρος και η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ανίκανη να επωμισθεί ένα τέτοιο ρόλο. Η δε Ρωσία, μόνο όφελος μπορεί να έχει από ένα μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς μεταξύ δυο μελών του ΝΑΤΟ.

Η ελληνική κοινωνία ενώπιον αποφάσεων

Ένας άλλος παράγοντας που συνηγορεί στο ότι ένας πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δύσκολα θα περιοριστεί σε ένα θερμό επεισόδιο είναι ο συσχετισμός δυνάμεων.

Εφ' όσον σε ένα τέτοιο επεισόδιο κερδίσει πλεονέκτημα η Τουρκία, αν αυτό δεν είναι συντριπτικό, η Ελλάδα εύκολα θα εξαναγκαστεί  να συρθεί σε δυσμενείς γι' αυτήν διαπραγματεύσεις.

Αντιθέτως, αν η Ελλάδα κερδίσει ένα τέτοιο πλεονέκτημα η Τουρκία δεν έχει κανένα λόγο να συρθεί σε διαπραγματεύσεις. Έχει πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό, πολυαριθμότερο στρατό, άρα μεγαλύτερες αντοχές  σε ένα μακράς διαρκείας πόλεμο φθοράς.

Οπότε το δίλημμα που τίθεται για την ελληνική κοινωνία είναι απλό και φριχτό: Είναι έτοιμη να θυσιάσει έως και το ένα τρίτο της νεολαίας της σε ένα πόλεμο μακράς διαρκείας, ο οποίος το μόνο που εξασφαλίζει εκ των προτέρων είναι την οικονομική καταστροφή;

Αν όχι, πρέπει να ξεχάσει τα «παραμύθια της γιαγιάς» και να συζητήσει τι είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί με την Τουρκία και τι όχι. 

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Ποτέ, εδώ κι ένα περίπου αιώνα, ο κίνδυνος ενός ελληνοτουρκικού πολέμου δεν ήταν τόσο μεγάλος. Και, μολονότι τόσο στην Αθήνα όσο και στην Άγκυρα ουδείς τον επιθυμεί, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον, εάν ξεσπάσει ένα πράγμα είναι σχεδόν βέβαιο: ότι δεν θα είναι σύντομης διάρκειας.

Η σύλληψη και φυλάκιση των δυο Ελλήνων στρατιωτικών τον περασμένο μήνα αποτέλεσε σημείο καμπής στην κρίση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, που ξέσπασε με αφορμή -και δευτερευόντως αιτία- την απόφαση του Αρείου Πάγου, το Γενάρη του 2017, να μην εκδώσει στην Τουρκία τους οκτώ φερόμενους ως πραξικοπηματίες, που ζήτησαν καταφύγιο στην Ελλάδα.

Αυτό που άλλαξε ήταν η συμπεριφορά της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία εγκατέλειψε την τακτική των χαμηλών τόνων, με αποτέλεσμα μια ολοένα κλιμακούμενη φραστική αντιπαράθεση στο πιο ψηλό πολιτικό επίπεδο, και απάντησε στη σύλληψη των δυο στρατιωτικών με ενίσχυση των μονάδων στην ελληνοτουρκική μεθόριο και συνεχή γυμνάσια.

Το επίπεδο της φραστικής αντιπαράθεσης παραπέμπει σε εποχές που προηγήθηκαν της κορύφωσης προηγούμενων κρίσεων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το 1974, το 1987 και το 1996, ενώ η ένταση στη μεθόριο αυξάνει εκθετικά τον κίνδυνο ενός θερμού επεισοδίου.

Το οποίο θερμό επεισόδιο, ούτε η Αθήνα, ούτε η Άγκυρα επιθυμούν, η κάθε μια για τους δικούς της λόγους. Η μεν Αθήνα, διότι γνωρίζει πως κάτι τέτοιο θα είχε βαρύτατες επιπτώσεις στον ελληνικό - και στον τουρκικό- τουρισμό, ο οποίος είναι στην παρούσα φάση η ατμομηχανή της οικονομίας. Η δε Άγκυρα διότι, με το σκηνικό στη Συρία εντελώς ρευστό -παρά τις πρόσφατες στρατιωτικές της επιτυχίες- έχει σοβαρούς λόγους να μην επιθυμεί την εμπλοκή της σε ένα δεύτερο μέτωπο.

Το γεγονός όμως ότι ουδείς επιθυμεί ένα θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο, ως μέσο για την προώθηση των πολιτικών του επιλογών, δε συμβαίνει ότι δε μπορεί αυτό να συμβεί από ατύχημα.

Μόνο που σε αυτή την περίπτωση, κανένας από τους άτυπους διμερείς μηχανισμούς διαχείρισης τέτοιων κρίσεων -διότι τέτοιου είδους «ατυχήματα» συνέβησαν στην ήρεμη περίοδο 2000-2017- δε θα είναι σε θέση να αποκλιμακώσει την ένταση στη γένεσή της.

Επιπλέον, κανένας από τους παράγοντες οι οποίοι στις προηγούμενες κρίσεις επενέβησαν πυροσβεστικά και απέτρεψαν την εξέλιξή τους σε γενικευμένη πολεμική σύρραξη δεν είναι σε θέση να παρέμβει.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση -στην υποθετική και εξόχως απίθανη περίπτωση που θα ενδιαφέρονταν να αποτρέψει ένα ελληνοτουρκικό πόλεμο- δεν έχει καμιά δυνατότητα παρέμβασης καθώς, εδώ και χρόνια, έχει καταστήσει στην Τουρκία σαφές ότι δεν υπάρχει γι' αυτήν «ευρωπαϊκή προοπτική». Επιπλέον οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Γερμανία βρίσκονται στο χειρότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών, ενώ οι γαλλοτουρκικές σχέσεις δοκιμάζονται στη Συρία, όπου οι βλέψεις των δυο χωρών είναι εκ διαμέτρου αντίθετες.

Η ανοιχτή αντιπαράθεση των ΗΠΑ με την Τουρκία στη Συρία, στερεί επίσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε δυνατότητα αποτρεπτικής παρέμβασης, ανάλογης με αυτή του προέδρου Κλίντον, που απέτρεψε το 1996 έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο.

Η αδυναμία των ΗΠΑ και των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών να παρέμβουν πυροσβεστικά στην ελληνοτουρκική κρίση, καθιστά και το ΝΑΤΟ, εκ των πραγμάτων, ανίσχυρο για οποιαδήποτε παρέμβαση, ενώ η Ρωσία δεν΄έχει το παραμικρό συμφέρον να αποτρέψει μια πολεμική σύρραξη η οποία θα κάνει τους δυτικούς αντιπάλους της άνω-κάτω και θα της επιτρέψει να προωθήσει τα δικά της σχέδια απρόσκοπτα.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ένα τυχαίο ατυχές περιστατικό μπορεί να γίνει το έναυσμα ενός γενικευμένου ελληνοτουρκικού πολέμου, ο οποίος σε μια και μόνη περίπτωση -που δεν είναι και ιδιαίτερα πιθανή- θα είναι σύντομος: αν καταρρεύσει με συνοπτικές διαδικασίες ο ελληνικός στρατός.

Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση οι δυο χώρες θα εμπλακούν σε ένα μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς. Στο -επίσης ελάχιστα πιθανό- ενδεχόμενο που ο ελληνικός στρατός «παίρνει την Πόλη και την Αγιά Σοφιά» η Τουρκία δεν υπάρχει περίπτωση να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μιας και διαθέτει πολύ περισσότερο κιμά για κανόνια από την Ελλάδα. Τέλος, σε όλες τις ενδιάμεσες -και πιθανότερες- εκδοχές όπου κανένας από τους δυο στρατούς δεν θα κατορθώνει να επιτύχει ένα στρατηγικό πλεονέκτημα, οι δυο κυβερνήσεις θα παραμένουν δέσμιες της χίμαιρας της «νίκης».

Διότι οι αιτίες της κρίσης είναι πολύ πιο βαθιές από το «ινάτι του Ερντογάν» για τους οκτώ στρατιωτικούς, αν και η εν λόγω υπόθεση σαφώς και έπαιξε το ρόλο της, από τη στιγμή που ο Τούρκος πρόεδρος τη θεώρησε «προσωπική προσβολή».

Με όχημα την ισχυρή ανάπτυξη της οικονομίας, που από την άνοδο του Ερντογάν στην εξουσία τρέχει με ρυθμούς 4%-7% ετησίως, ο Τούρκος πρόεδρος θέλησε να ξανακάνει την Τουρκία αυτό που ήταν μέχρι το τέλος του Α' Παγκόσμιου Πολέμου: μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη. 

Στόχο που, με εξαίρεση το Κουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών και κάποιες περιθωριακές δυνάμεις της τουρκικής Αριστεράς, αποδέχεται όλο το πολιτικό σύστημα της χώρας. 

Σε αυτό το πλαίσιο εγκαινιάστηκε μια πολιτική άμεσης παρέμβασης στη Μέση Ανατολή, με στόχο να καταστεί η Τουρκία ηγέτιδα του σουνιτικού ισλάμ, κάτι που την έφερε σε ευθεία σύγκρουση με την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία.

Σε αυτό το πλαίσιο επίσης είναι «αδιανόητο» να υπάρχουν ενεργειακές οδοί στην Ανατολική Μεσόγειο που θα παρακάμπτουν την Τουρκία. 

Σε θεσμικό και συμβολικό επίπεδο δε επιβάλλεται η αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάνης, η οποία καθορίζει τα σύνορα της Τουρκίας από το 1923 και μετά.

Από το 2013 και μετά η Ελλάδα και η Κύπρος ασκούν από την πλευρά τους μια επιθετική ενεργειακή πολιτική, η οποία αποκόπτει την Τουρκία από τα εκτιμώμενα ως πλούσια κοιτάσματα φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου και σχεδιάζουν, μαζί με το Ισραήλ και την Αίγυπτο, οδούς μεταφοράς του αερίου οι οποίες -ενάντια σε κάθε οικονομική λογική-παρακάμπτουν την Τουρκία.

Τα σχέδια αυτά  η Τουρκία τα εκλαμβάνει ως απόπειρες περικύκλωσής της και γι' αυτό είναι αποφασισμένη -και υποχρεωμένη αν θέλει να τα αποτρέψει- να αντιδράσει δυναμικά, πράγμα που καθιστά αναγκαστική τη σύγκρουσή της, στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον, με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Το εκρηκτικό σκηνικό ολοκληρώνεται από την «εικόνα του άλλου» στο συλλογικό ασυνείδητο των εμπλεκόμενων λαών. Κι όπως στο συλλογικό ασυνείδητο των Ελλήνων ο Τούρκος είναι η προσωποποίηση του «κακού δράκου», έτσι και στο συλλογικό ασυνείδητο των Τούρκων ο Έλληνας είναι «το όργανο της Δύσης στα σκοτεινά σχέδια που απεργάζεται κατά της Τουρκίας».

Και, με δεδομένο ότι οι φωνές της λογικής, τόσο στο πλαίσιο του πολιτικού συστήματος των δυο χωρών, όσο και εκτός αυτού, είναι πολύ λίγες αριθμητικά και περιθωριοποιημένες, το έργο της προπαγάνδας των εμπόρων του πολέμου γίνεται απείρως ευκολότερο.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Η ΕΝΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΑΙ ΟΙ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ

Εν μέσω κλιμακούμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία επιλέγει την όξυνση στην Κύπρο, προκαλώντας έκδηλη ανησυχία σε ελληνική και κυπριακή κυβέρνηση.
Οι οποίες  αιφνιδιασμένες  αντιδρούν με τρόπο που δείχνει απουσία στόχων και στρατηγικής έναντι της Τουρκίας.

Η τουρκική βίαιη αντίδραση στην έναρξη των ερευνών της κυπριακής κυβέρνησης για υδρογονάνθρακες έπιασε στον ύπνο  τόσο την ελληνική όσο και την κυπριακή πλευρά.
Οι μέχρι τώρα αντιδράσεις των δυο κυβερνήσεων αποδεικνύουν ότι, σε μια περίοδο όπου τα δεδομένα μεταβάλλονται καθημερινά, η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση είχαν βασίσει τη στρατηγική τους σε μια σειρά από λανθασμένες ή υπερεκτιμημένες παραδοχές και στην υποτίμηση της σημασίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Η πρώτη από αυτές ήταν πως αρκούσε η ανάθεση των ερευνών για τα κοιτάσματα των υδρογονανθράκων σε ισραηλινά και αμερικανικά συμφέροντα για την αποτροπή μιας βίαιης τουρκικής αντίδρασης.
Η δεύτερη αφορούσε στην πεποίθηση ότι, από τη στιγμή που τα κυπριακά κοιτάσματα υδρογονανθράκων, έμελλε να συνεισφέρουν σημαντικά  - πράγμα το οποίο μέχρι τώρα μάλλον δεν έχει αποδειχθεί με τρόπο μη αποδεχόμενο αμφισβήτηση - στην ενεργειακή ανεξαρτητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη Ρωσία, τυχόν παρεμπόδιση της εκμετάλλευσής τους από την Τουρκία θα προκαλούσε την άμεση και έντονη αντίδραση σύσσωμης της Δύσης.
Με αυτές τις δυο παραδοχές η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση πορεύτηκαν σε πλήρη μακαριότητα εδώ και δυο σχεδόν χρόνια, αγνοώντας προκλητικά όλες τις ενδείξεις.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έλαβε υπ' όψιν της ότι η κατηγορηματική άρνηση των ΗΠΑ να δεχτούν την μονομερή ανακήρυξη ελληνικής ΑΟΖ στο Αιγαίο - η οποία μάλιστα εκδηλώθηκε με τη μορφή «προειδοποίησης» του Αμερικανού υφυπουργού εξωτερικών προς τον Αλέξη Τσίπρα, στη διάρκεια εθιμοτυπικής τους συνάντησης, ότι «τυχόν μονομερής ανακήρυξη ελληνικής ΑΟΖ στο Αιγαίο θα προκαλέσει τη βίαιη αντίδραση της Τουρκίας» - θα μπορούσε να σημαίνει επίσης και την απροθυμία τους να ασκήσουν πίεση στην Τουρκία σε περίπτωση ανάλογης κρίσης στην Κύπρο.
Ακόμα η ελληνική, αλλά και οι κυπριακές κυβερνήσεις των Χριστόφια - Αναστασιάδη, υιοθέτησαν μια στατική άποψη για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, που τις ήθελε «ψυχρές» λόγω της  «κρίσης των Τουρκοϊσραηλινών σχέσεων». 
Το ότι οι Αμερικανοί δεν χαίρονται για την πολιτική ανεξαρτησία του Ερντογάν δε χωράει αμφιβολία. Όμως από αυτό μέχρι το σημείο να μη βλέπει κανείς ότι ο Ερντογάν όλα αυτά τα χρόνια - με εξαίρεση της άρνησή του, το 2003,  να επιτρέψει τη διέλευση αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων από τη χώρα του για να επιτεθούν στο Ιράκ από βορρά - ουδέποτε έχει συγκρουσθεί με τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή, υπάρχει τεράστια απόσταση. Και είναι απορίας άξιο το γιατί, τόσο η ελληνική, όσο και οι κυπριακές κυβερνήσεις, βαυκαλίζονταν όλο αυτό το διάστημα με την πεποίθηση ότι «αν οι Τούρκοι κάνουν τους άγριους θα βρουν μπροστά τους το Ισραήλ και τις ΗΠΑ».
Πολύ χειρότερα δε, αγνόησαν προκλητικά την καταιγιστική κλιμάκωση της κρίσης στη Συρία και στο Ιράκ, με όλες τις ανακατατάξεις που αυτή θα μπορούσε να επιφέρει στη στρατηγική σημασία της μιας ή της άλλης χώρας.
Βρέθηκαν έτσι αμφότερες χωρίς ξεκάθαρη τακτική - για στρατηγική ούτε λόγος να γίνεται - απέναντι στην αποστολή του ερευνητικού σκάφους Barbaros, με τη συνοδεία πλοίων του στόλου στην κυπριακή ΑΟΖ. Τρέμουν ένα θερμό επεισόδιο, διότι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται πως αυτό, αφ' ενός δεν είναι απίθανο, αφ' ετέρου υπάρχει κίνδυνος ουδείς να το αποτρέψει, αν και ουδείς στη Δύση το επιθυμεί. Και βεβαίως, με δεδομένη την οικονομική κατάσταση Ελλάδας και Κύπρου, η πολιτική έκβαση ενός θερμού επεισοδίου είναι προδιαγεγραμμένη.
Η θέση Ελλάδας και Κύπρου υπό αυτές τις συνθήκες είναι δεινή. Η αντίδραση του νέου γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ στις εκκλήσεις Βενιζέλου για «κατανόηση των ελληνικών θέσεων», μιας και η Ελλάδα «ακόμα και σε συνθήκες κρίσης δαπανά για την άμυνα πολύ παραπάνω από το 2% που ζητά από τα κράτη μέλη η Συμμαχία», ήταν μια παραίνεση  «προς όλα τα μέρη να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση, διότι η Συμμαχία πρέπει να αντιμετωπίσει εξωτερικές απειλές, τη Ρωσία και το Ισλαμικό Κράτος, και πρέπει να είναι ενωμένη».
Στο ίδιο κλίμα, αν και πιο διπλωματικές, ήταν οι αντιδράσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ στις ελληνικές και κυπριακές εκκλήσεις για πιέσεις προς την Τουρκία.
Σε αυτό το πλαίσιο γίνεται σαφές πως το δίλημμα που τίθεται για την ελληνική και την κυπριακή κυβέρνηση είναι αν θα υποχωρήσουν για να μη γίνει θερμό επεισόδιο ή αφότου γίνει θερμό επεισόδιο.
Είναι επίσης σαφές ότι τα περιβόητα κοιτάσματα της κυπριακής ΑΟΖ κινδυνεύουν να γίνουν από εργαλείο πίεσης προς την Τουρκία θηλειά στο λαιμό της ελληνικής και της κυπριακής κυβέρνησης (Βλ. ΚΥΠΡΙΑΚΟ: ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ΧΑΜΗΛΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΟΥΣ)
Σε αυτό ακριβώς το κλίμα και με την Τουρκία να θέτει ευθέως ζήτημα «είτε συνεκμετάλλευσης των κοιτασμάτων από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, είτε θεσμοθέτηση της διχοτόμησης του νησιού», Ελλάδα και Κύπρος καλούνται να προσδιορίσουν ποιο είναι το αποδεκτό όριο απωλειών και τι ακριβώς ανταλλάγματα, ποσοτικά και ποιοτικά, επιθυμούν, στη διαπραγμάτευση για το μέλλον της Κύπρου.
Καλό θα ήταν δε, με δεδομένο ότι η όποια λύση θα είναι πολύ χειρότερη για τους Ελληνοκύπριους από το Σχέδιο Ανάν, που μετά βδελυγμίας απέρριψαν πριν από δέκα χρόνια, να αρχίσει η συζήτηση μήπως η διχοτόμηση με κάποιους όρους, οι οποίοι πρέπει να προσδιοριστούν, είναι μια πιο αποδεκτή λύση.
Βεβαίως, στην περίπτωση της διχοτόμησης οι μεγάλοι χαμένοι θα είναι οι Τουρκοκύπριοι, μιας και, ανεπαισθήτως και παραδόξως, η Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (που εμείς οι Έλληνες αποκαλούμε «ψευδοκράτος») έχει κατακτήσει περισσότερη και ποιοτικότερη Δημοκρατία από την Τουρκία. Αυτό όμως είναι άλλου παππά Ευαγγέλιο. Και το χειρότερο, μη εκμεταλλεύσιμο από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Η «περήφανη απόρριψη» του Σχεδίου Ανάν έχει αφήσει κι εδώ το αποτύπωμά της.

Γιάννης Χρυσοβέργης

27 ΜΑΥΡΟΓΥΑΛΟΥΡΟΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΨΩΡΟΚΩΣΤΑΙΝΑ

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές συνεχίζονται οι πυρετώδεις διαβουλεύσεις μεταξύ Γερμανίας και ΔΝΤ για μια συμφωνία ως προς τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους.

Μια αντιπαράθεση που φαινομενικά έχει φθάσει στα όρια του παραλογισμού, στην πραγματικότητα όμως υποκρύπτει την απώλεια της υπομονής όλου του κόσμου απέναντι στη συλλογική ανευθυνότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το πρόβλημα είναι πως με τέτοια μυαλά η Ευρωπαϊκή Ένωση δε θα πάει μακριά. Και πρέπει στην Ελλάδα να ανοίξει μια συζήτηση για το πώς θα πορευτεί όχι εκτός, αλλά χωρίς την ΕΕ.

 Η στάση της Κριστίν Λαγκάρντ τις τελευταίες εβδομάδες επιβεβαίωσε αυτό που κάποιοι είχαν αρχίσει να υποψιάζονται από τις αρχές Σεπτεμβρίου, βλέποντας τον εκπρόσωπο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στην Τρόικα να κάνει ό,τι περνάει από το χέρει του για να τορπιλίσει τις συνομιλίες με την κυβέρνηση: ότι η συμπεριφορά του υπαγορεύονταν από λόγους κατά πολύ σοβαρότερους από την Ελλάδα.

Οι σοβαρότεροι λόγοι είναι ο εξής ένας: τόσο οι ΗΠΑ, όσο και η ομάδα του BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και, εσχάτως και Νότια Αφρική) απαιτούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να δείξει σοβαρότητα στα του οίκου της.

Οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή τη σύγκλιση απόψεων είναι διαφορετικοί για την κάθε μια από αυτές τις χώρες. Όλοι όμως αγωνιούν για την αποκατάσταση της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας στην ΕυρωπαΪκή Ένωση.

Όλοι τρομάζουν από το γεγονός ότι οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης άφησαν τη χρεοκοπία μιας χώρας που παράγει μόλις το 2% του ΑΕΠ της ΕΕ, να μεταδωθεί στο σύνολο του Ευρωπαϊκού Νότου και να απειλεί τη συνοχή της ΕΕ.

Όλοι τρομάζουν από το ότι οι 27 αδυνατούν εδώ και δυο χρόνια να συμφωνήσουν για τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ. Τόσο το 2011 όσο και το 2012 επαναλήφθηκε ο προϋπολογισμός του 2010, ελλείψει συμφωνίας μεταξύ  Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Και μόλις στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, η Σύνοδος Κορυφής, δεν κατόρθωσε να συμφωνήσει στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την εξαετία 2014 - 2020.

«Έτσι έχει προχωρήσει μέχρι τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση», είναι ο αντίλογος και θα ήταν εύλογος, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια δεν καλούνταν να λάβει αποφάσεις υπό την πίεση της σοβαρότερης οικονομικής κρίσης από το 1929.

Και σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, κατά την οποία οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης θα έπρεπε να κινητοποιήσουν όλη τη δύναμη της πειθούς που διέθεταν για πάρουν αποφάσεις που θα ενίσχυαν την Ευρωπαϊκή συνοχή, αυτές, όχι μόνο είναι έρμαια του διαρκώς εντεινόμενου ευρωσκεπτικισμού στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, αλλά, ακόμα χειρότερα, στηρίζονται σε αυτόν προκειμένου να ικανοποιήσουν βραχυπρόθεσμες μικροκομματικές σκοπιμότητες. Κοντολογής, σε μια εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανάγκη από ηγέτες της εμβέλειας των οραματιστών της, βρέθηκε με 27 Μαυρογυαλούρους.

Πολλά θα μπορούσαν - και πρέπει - να γραφτούν για το πώς έχουμε φτάσει ως εκεί. Όμως επιβάλλεται να αρχίσει στην Ελλάδα μια συζήτηση για το μέλλον αυτής της κοινωνίας στο ενδεχόμενο κατάρρευσης της ΕΕ. Γιατί, κακά τα ψέμματα, σε περίπτωση που κάτι τέτοιο συμβεί, τρεις είναι οι επιλογές της ελληνικής κοινωνίας: να μπει στη ζώνη επιρροής της Τουρκίας, να μπει στη ζώνη επιρροής της Ρωσίας ή να μπει στη ζώνη επιρροής των ΗΠΑ.

Από τις τρεις αυτές επιλογές λιγότερο επώδυνη είναι σαφώς η ζώνη επιρροής των ΗΠΑ. Διότι, ναι μεν η οθωμανική κυριαρχία στον ελλαδικό χώρο ήταν πολύ λιγότερο επαχθής από όσο θέλει να την παρουσιάσει η εθνική μυθολογία - ιδίως τους πρώτους δυόμισι αιώνες - όμως η ύπαρξη του ελληνικού έθνους είναι ταυτισμένη με την αντιπαράθεση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη διάδοχό της Τουρκική Δημοκρατία. Πράγμα που καθιστά την εθελούσια ένταξη στην τουρκική ζώνη επιρροής ανέφικτη.

Η ένταξη στη ρωσική ζώνη επιρροής δεν μπορεί να επισυμβεί χωρίς τη βίαιη αντίδραση του ΝΑΤΟ.  Το οποίο με τίποτα δε θα δεχόταν να αποκοπεί αμαχητί από την ανατολική του πτέρυγα (Τουρκία και Ισραήλ). Κάτι που γνωρίζει πολύ καλά και η Ρωσία, η οποία, λαμβάνοντας υπ' όψιν πως ενδεχόμενη αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ στο Αιγαίο θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την πρόσβασή της στη Μεσόγειο, θα αποφύγει να στηρίξει αποφασιστικά ενδεχόμενο τέτοιο αίτημα της ελληνικής κοινωνίας. Απλώς θα εκμεταλλευτεί στο έπακρο την αναταραχή που κάτι τέτοιο θα προκαλούσε στο ΝΑΤΟ, εφαρμόζοντας τις παλιές δοκιμασμένες συνταγές από την εποχή των Ορλωφικών.

Απομένει η ένταξη στη ζώνη επιρροής των ΗΠΑ, που όμως κι αυτή εγείρει ερωτηματικά για το αν και κατά πόσο οι τελευταίες είναι στην παρούσα φάση σε θέση να δημιουργήσουν ζώνη αμιγώς αμερικανικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Όνειρα θερινής νυκτός ενός αμετανόητου αντιευρωπαϊστή; Μακάρι να επρόκειτο γι αυτό. Φόβοι ενός αλαφροΐσκιωτου; Και πάλι μακάρι. Είναι αλήθεια ότι πρέπει να είναι κανείς διεστραμμένος για να εύχεται τέτοιες εξελίξεις. Δυστυχώς όμως τα πράγματα μας υποχρεώνουν να αρχίσουμε να τις σκεφτόμαστε. Όχι για να τις προκαλέσουμε. Αλλά για να τις αντιμετωπίσουμε όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται ως συντεταγμένη κοινωνία.

Γιάννης Χρυσοβέργης  

Η ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΪΣΡΑΗΛΙΝΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η ξαφνική όξυνση της κρίσης στις σχέσεις Τουρκίας - Ισραήλ, προκαλεί ρίγη αγαλίασης στους εξ επαγγέλματος Τουρκοφάγους της «ανάδελφης» αυτής χώρας, που ονειρεύονται τη στρατιωτική ταπείνωση των «Τουρκαλάδων»... από τον ισραηλινό στρατό φυσικά. Τα πράγματα όμως είναι πολύ πιο περίπλοκα και τόσο τα ρίγη ενθουσιασμού των «Τουρκοφάγων» όσο κι ο πανικός με τον οποίο αντιδρά η ελληνική κυβέρνηση δε δικαιολογούνται. 

Η κρίση στις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις ούτε πρόσφατη είναι, ούτε και ξεκίνησε στις 31 Μαΐου 2010, με τη φονική επίθεση των Ισραηλινών καταδρομέων στο πλοίο Mavi Marmara, που μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στην αποκλεισμένη Γάζα.
Από την πρώτη στιγμή της ανάληψης της Πρωθυπουργίας ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατέστησε σαφές ότι προτίθεται να διαφοροποιηθεί από την πάγια πολιτική του στρατιωτικού κατεστημένου, που ασκούσε περιφερειακή εξωτερική πολιτική ως χωροφύλακας των αμερικανονατοΪκών συμφερόντων. Και η πρώτη διαφοροποίηση ήρθε όταν αρνήθηκε να επιτρέψει τη μεταφορά χερσαίων δυνάμεων των ΗΠΑ κατά την εισβολή στο Ιράκ, το 2003. Απόφαση που υπαγορεύονταν από το πολιτικό όραμα του Ερντογάν να ξαναδώσει στην Τουρκία την αίγλη και την πολιτική επιρροή που είχε στην Ανατολική Μεσόγειο η Οθωμανική αυτοκρατορία μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα. Όραμα που, για πρώτη φορά είχε διατυπώσει - ή μάλλον ψελλίσει - ο Τουργκούτ Οζάλ, που όμως πέθανε κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες (η οικογένειά του ποτέ δε δέχθηκε την επίσημε εκδοχή περί ανακοπής καρδιάς).
Το όραμα αυτό ενστερνίστηκε από την πρώτη στιγμή η νέα αστική τάξη, που έχει αποκτήσει πλούτο χάρη στον τουρισμό και την ελεφρά βιομηχανία και η οποία είδε σε αυτό, την ευκαιρία που εδώ και δεκαετίες κλωτσάει το Ισραήλ: να κατακλύσει με τα προϊόντα της τις αραβικές αγορές. 
Ο στόχος αυτός προϋπέθετε να κερδίσει η Τουρκία τις καρδιές των αραβικών κοινωνιών. Εξ ου και η σθεναρή άρνηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του Κόμματος της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης (ΑΚΡ) να επιτρέψει τη διέλευση αμερικανικών δυνάμεων κατά την εισβολή στο Ιράκ.
Για τον ίδιο λόγο, σε μια εποχή που κανείς δεν ασχολούνταν με τους Παλαιστίνους, το ΑΚΡ και ο Ερντογάν προσωπικά, αγκάλιασαν την υπόθεση των Παλαιστινίων, μη διστάζοντας να τινάξουν στον αέρα τη στρατιωτική συνεργασία δεκαετιών με το Ισραήλ. 
Όσο κι αν αυτό φαίνεται περίεργο, η πολιτική αυτή δε συγκρούεται με την αμερικανική πολιτική στην περιοχή. Γνωρίζοντας ο Πρόεδρος Ομπάμα ότι δε μπορεί  - ή δεν επιθυμεί - να ασκήσει στο Ισραήλ εξ ίσου ισχυρές πιέσεις με αυτές που είχε ασκήσει στη δεκαετία του '70 ο Πρόεδρος Κάρτερ προκειμένου να πετύχει την Ισραηλοαιγυπτιακή συνθήκη ειρήνης, αλλα και επιθυμώντάς να διατηρήσει ένα δίαυλο επικοινωνίας με τις ευρισκόμενες σε αναβρασμό αραβικές κοινωνίες, βλέπει στο πρόσωπο του Τούρκου Πρωθυπουργού τον ιδανικό διαμεσολαβητή ανάμεσα σε αυτές και τις ΗΠΑ.
Ο δεύτερος πυλώνας του πολιτικού οράματος του Ερντογάν είναι η ενεργειακή πολιτική. Όλα αυτά τα χρόνια εργάστηκε ακούραστα, και σε σημαντικό βαθμό το έχει επιτύχει, να καταστήσει την Τουρκία κόμβο μεταφοράς ενέργειας από τους τόπους παραγωγής της στην Ευρώπη. Επιπλέον επιδιώκει να καταστήσει, σε πρώτη φάση, την Τουρκία ενεργειακά αυτόνομη και, σε επόμενο στάδιο, χώρα που εξάγει ενέργεια. γι αυτό και επενδύει μαζικά στην κατασκευή σειράς πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας ρωσικής τεχνολογίας.
Το διακύβευμα της πρόσφατης κρίσης με το Ισραήλ είναι, με μια πρώτη ματιά, η επιθυμία της Τουρκίας να μη μείνει έξω από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων της ΑΟΖ της Κύπρου, τα οποία η τελευταία έχει εκχωρήσει σε μια ισραηλινών συμφερώντων αμερικανική εταιρεία. Οι πραγματικοί όμως στόχοι του Ερντογάν είναι άλλοι.  
Κατ' αρχήν κερδίζει κι άλλα εύσημα από τις αραβικές κοινωνίες, απαραίτητα για την περαιτέρω ενίσχυση της πολιτικής επιρροής της Τουρκίας στην περιοχή, αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη της τουρκικής βιομηχανίας. 
Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό, η επίδειξη πολιτικής πυγμής εξουδετερώνει τις όποιες προσπάθειες του ηττημένου στρατιωτικού κατεστημένου να αμφισβητήσει την πολιτική του κυριαρχία.
Οι στόχοι αυτοί όμως, θέτουν και τα όρια στο μέχρι ποιο σημείο μπορεί να ανεβάσει τον πήχυ της έντασης. Ο Ερντογάν δεν μπορεί να προκαλέσει «θερμό επεισόδιο» στην ΑΟΖ της Κύπρου για στρατιωτικούς και πολιτικούς λόγους.  
Οι στρατιωτικοί λόγοι είναι προφανείς. Σε περίπτωση όποιας εμπλοκής τα ισραηλινά αεροδρόμια είναι πολύ πιο κοντά στη επίμαχη περιοχή από τα τουρκικά, οπότε και το αποτέλεσμα του επισοδείου είναι προδιαγεγραμμένο.
Εξ ίσου σαφείς όμως είναι και οι πολιτικοί λόγοι που απαγορεύουν ένα θερμό επεισόδιο. Στην περίπτωση αυτή, ιδίως αν το επεισόδιο συνέβαινε σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα ενίσχυε το κύρος του στρατιωτικού κατεστημένου κι αυτό δεν έχει κανένα λόγο να το επιδιώξει.
Μένει βεβαίως το ενδεχόμενο οργανωμένης προβοκάτσιας από πλευράς της στρατιωτικής ηγεσίας σε βάρος του Ερντογάν, με ένα θερμό επεισόδιο. Το ενδεχόμενο αυτό δε μπορεί να αποκλειστεί ως πιθανότητα. Αν όμως ληφθεί υπ' όψιν  η απελπισία με την οποία οργανώθηκε το αποτυχόν πραξικόπημα της «βαριοπούλας», οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο γίνονται απελπιστικά λίγες. Και αν στην πρόσφατη τουρκική επίδειξη ισχύος σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας είδαμε την ασυνήθιστα έντονη αντίδραση της αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας, αυτή δεν απευθύνονταν τόσο στον Ερντογάν, αλλά στους μέχρι χθες χωροφύλακες της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή: τα υπολείμματα του κεμαλικού κατεστημένου.


Γιάννης Χρυσοβέργης
 

Η ''Ποζίσιονελ'' κίνηση των Τούρκων και το αναγκαστικό ''Τσούγκτσβανγκ'' των Ελλήνων.

Παρότι ασχολούμε όταν βρίσκω χρόνο - και αντίπαλο - με το σκάκι, ζήτησα τη βοήθεια του γιού μου για τις σκακιστικές ορολογίες, τις οποίες για να είμαι ειλικρινής, τις είχα ξεχάσει.

Ετσι, το ''Ποζίσιονελ'' είναι το στίλ του παιχνιδιού που βασίζεται στη μακροπρόθεσμη συσσόρευση πλεονεκτημάτων και το ''Τσούγκτσβανγκ'' είναι η υποχρέωση να κινηθείς και αναφέρεται σε μια κατάσταση που ο ένας παίκτης οποιαδήποτε κίνηση κι' αν κάνει οδηγείται αναπόφευκτα σε επιδείνωση της θέσης του.

Πριν λοιπόν εκφράσω τις απόψεις μου για τον εξ-ευρωπαισμό της Τουρκίας και προκειμένου να μην θεωρηθώ ''Ελληναράς'' θα πω ένα στίχο του συντροφου Αναρχικού Πλωτίνου Ροδοκανάκη.

Κοσμοπολίτες της καρδιάς, είμαστε πολίτες των χωρών όλων,

πατρίδα μας είναι ολόκληρος ο κόσμος

και οι άνθρωποι παντού αδέλφια μας.

Η γη είναι κοινή κληρονομιά των θνητών,

και το ανθρώπινο γένος θα ευτυχίσει

όταν δεν υπάρχουν πια ούτε σύνορα ούτε τείχη.

Αλλά.....

Οσο κι' αν θέλω να δεχθώ τον εξ-ευρωπαισμό της Τουρκίας, πιστεύω οτι ακόμα είναι ενα συμπαγές στρατιωτικό κατεστημένο με απολυταρχικές αντιλήψεις το οποίο έχει καταφέρει - διαχρονικά - να χειραφετηθεί απ' τους πολιτικούς και δυστυχώς να έχει απήχηση στην Τούρκικη κοινωνία. Μιά κοινωνία η οποία βρίσκει στο στρατό και στους κατασταλτικούς παρακρατικούς μηχανισμούς του( κορουτζού), την πραγματική της έκφραση.

Ενδεικτικό της φύσης αυτής της κοινωνίας, είναι ο έντονος εθνικιστικός και θρησκευτικός φανατισμός, που καλλιεργείται συστηματικά απ' το '' Βαθύ Κράτος''.

Οι κυρίαρχες επεκτατικές βλέψεις του κράτους αυτόύ έχουν εκφραστεί άλλωστε πολύ πρόσφατα , απ' τον Υπουργό Εξωτερικών της γείτονας χώρας Αχμετ Νταβούτογλου, ο οποίος τον περσινό Οκτώβριο σε διεθνές συνέδριο, μίλησε για μιά νέα Οθωμανική αυτοκρατορία η οποία μπορεί να εγγυηθεί τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την ασφάλεια, απ΄τα Βαλκάνια και τον Καύκασο, μέχρι τη Μ . Ανατολή και την Ασία.

Ωστόσο , παρότι η κυβέρνηση Ερτογάν προσπαθεί να αποποιηθεί το δόγμα << ένας λαός, ένα κράτος , μιά γλώσσα>> και να κάνει άνοιγμα στις διεθνείς αγορές μιλώντας για εξ-ευρωπαισμό και εκσυγχρονισμό της Τουρκίας, προβάλει μιά ιδιαίτερη αδιαλλαξία σε θέματα θρησκευτικών και κοινωνικών μειονοτήτων.

Αυτός ο αμετροεπείς Νοοθωμανικός κηδεμονισμός των Τούρκων, ο οποίος προβάλλεται με μιά ιδιαίτερη δυναμική απ΄την κυβέρνηση Ερτογάν και το συντηρητικό κατεστημένο, δεν είχε ποτέ μετριοπαθή εκδοχή. Μήπως ξεχνάμε την επίσημη θέση της Τουρκίας σχετικά με τα νησιά του Αιγαίου (ανάρπαστα έχουν γίνει τελευταία) και την υφαλοκρηπίδα, που ισχυρίζοναι οτι λόγω των γεωλογικών ασυνεχιών στο βυθό του Αιγαίου τα νησιά μας αποτελούν προέκταση της ηπειρωτικής ακτής της Μ.Ασίας, ως εκ τούτου δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα αφού αυτή ανήκει γεωλογικά στην Τουρκία.

Η επεκτατική πολιτική των Τούρκων όμως δεν σταματά μόνο στα νησια του Αιγαίου, αλλά παρουσιάζει ένα διαρκές αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη Θράκη λόγω των ενεργειακών κοιτασμάτων της Κασπίας, καθώς επίσης και λόγω του έργου κατασκευής αγωγού Μπουργάς-Αλεξανδρούπολη.

Φανταστείτε τις ολέθριες συνέπειες που θα είχαμε υποστεί, όχι μόνο εμείς (θράκη, Αιγαίο) αλλά και ολόκληρη η Ευρώπη και ενδεχομένως η Ασία, εάν η μιλιταριστική συμπεριφορά των Τούρκων δεν προσέκρουε σ΄ένα πολύ μεγάλο εμπόδιο που λεγόταν Στάλιν, ο οποίος τους έδιωξε απ' την ευρύτερη Υπερκαυκάσια περιοχή (Αζερμπαιζαν, Αρμενία, Απχαζία, Γεωργία) άλλοτε επικράτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Σήμερα λοιπόν, ειδικά μετά τη διάλυση της πρώην ΕΣΣΔ, με δεδομένο οτι πολλές απ' αυτές τις μουσουλμανικές εθνότητες θα έτρεφαν καλές σχέσεις με την Τουρκία, μιας που αφενός είναι Τουρκόφωνες και αφετέρου επι πρωθυπουργίας Τανσού Τσιλέρ είχαν ενισχυθεί οικονομικά, θα ήταν καθολική η επικράτηση της Τουρκίας, όπως διακαώς επιχειρείται και σήμερα, μόνο που σήμερα προσπαθούν να σφυρηλατήσουν ένα διαφορετικό Νεοθωμανικό πρόσωπο , ένα πρόσωπο της εκσυχρονισμένης πλέον Τουρκίας που προσπαθεί να μας πείσει οτι έχει αποβάλει τις κακιές συνήθειες .

Αλίμονό μας........

Χαράλαμπος Κουκάκης

Ο ΝΕΟΘΩΜΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΚΑΙ ΟΙ «ΕΛΛΟΧΕΥΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Από την ημέρα της ανάληψης των καθηκόντων του Αχμέτ Νταβούτογλου, ως Υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, οι γνωστοί «ανησυχούντες Ηρακλειδείς των εθνικών δικαίων», δημοσιεύουν συχνά -πυκνά «βαθυστόχαστες» αναλύσεις για τους «κινδύνους που υποκρύπτει για τον Ελληνισμό ο νεοθωμανισμός του Ερντογάν».
Το ότι, ανεπαισθήτως, μέσα σε επτά χρόνια, έχουν γίνει ριζικές αλλαγές στον προσανατολισμό της τουρκικής διπλωματίας είναι, μετά από τα προχθεσινά γεγονότα στα ανοιχτά του Ισραήλ, πασιφανές. Το ζητούμενο είναι αν το νέο διπλωματικό δόγμα της Τουρκίας, που με πολλή δόση τουρκοφοβικής προπαγάνδας αποκαλείται «νεοθωμανισμός» προσφέρει ευκαιρίες για ένα μακροχρόνιο κλείσιμο των ελληνοτουρκικών διαφορών, ή συνιστά, όπως θέλουν να μας πείσουν οι «ανησυχούντες», κίνδυνο για την υπόσταση της Ελλάδας.
Το νέο δόγμα βασίστηκε σε μια σειρά από απλές παραδοχές:

1. Ο στρατιωτικός ρόλος της Τουρκίας ως συμπληρωματικού προς το Ισραήλ τοποτηρητή της Δύσης στην Εγγύς Ανατολή είναι ήσσονος σημασίας λόγω της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης.
2. Η Τουρκία δε θα γίνει μέλος της ΕΕ, διότι δεν το επιθυμούν οι Ευρωπαίοι πολίτες.
3. Στη συνεχώς οξυνόμενη κρίση μεταξύ Δύσης και Ισλάμ είναι εμφανής η απουσία ενός αξιόπιστου διαμεσολαβητή. Και το ρόλο αυτό μπορεί να τον παίξει η Τουρκία ως μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά και μέρος του ισλαμικού κόσμου.

Για να πετύχει η Τουρκία σε αυτό το ρόλο της έπρεπε να «κερδίσει τις καρδιές των απανταχού Μουσουλμάνων», χωρίς όμως να προκαλέσει τη Δύση. Έτσι, έγινε το μοναδικό μέλος του ΝΑΤΟ που διαφοροποιήθηκε στην πράξη από τους Αμερικανούς, απαγορεύοντάς τους με απόφαση της Βουλής, να χρησιμοποιήσουν τις Νατοϊκές βάσεις στο έδαφός της κατά την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατήγγειλε από το Νταβός, παρουσία του Ισραηλινού Προέδρου, τη σφαγή των αμάχων στη Γάζα, προκαλώντας διεθνές διπλωματικό σκάνδαλο. Και, φυσικά, ανακάλεσε τον πρεσβευτή της από το Ισραήλ μετά τη σφαγή της περασμένης Δευτέρας, ζητώντας παράλληλα τη σύγληση του Συμβουλίου Ασφαλείας και έκτακτη σύνοδο του ΝΑΤΟ.
Την ίδια στιγμή στο εσωτερικό της χώρας προωθούνται, με ταχείς ρυθμούς, τα μέτρα εκδημοκρατισμού των θεσμών που απαιτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, ακολουθείται μια πολύ πιο προσεκτική πολιτική έναντι των μειονοτήτων και ανοίγει απ' ευθείας πολιτικός διάλογος με την Αρμενία.
Ο στόχος που έχει θέσει, δια γραφίδος του Υπουργού Εξωτερικών της Αχμέτ Νταβούτογλου είναι: μηδενικά προβλήματα με όλες τις όμορες χώρες και, μέσω διαμεσολαβητικών παρεμβάσεων, δημιουργία μιας ζώνης επιρροής που θα εκτείονεται από την Αδριατική μέχρι τις τουρκόφωνες δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας. Ο στόχος αυτός είναι που έχει προκαλέσει ρίγη ιερής οργής στους «Ελληναράδες».
Σε αυτό το στόχο όμως ενυπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες για τη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων με τρόπο που, αν απρόβλεπτα ακραία πολιτικά και κοινωνικά φαινόμενα δεν αλλάξουν το ρου της Ιστορίας, θα εξασφαλίζει την Ειρήνη στο Αιγαίο για μια, ίσως και δυο γενιές. Και υπό ευνοϊκές συνθήκες για περισσότερες.
Η λογική των μηδενικών προβλημάτων σημαίνει ότι, με την προϋπόθεση μιας κατ' αρχή συμφωνίας μεταξύ των δυο χωρών, μπορούμε να παραπέμψουμε ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Προϋπόθεση όμως γι αυτό είναι η Ελλάδα να εγκαταλείψει το άγονο δόγμα του «μια είναι η ελληνοτουρκική διαφορά:ο καθορισμός της υφαλοκρηπίδας». Ζητήματα υπάρχουν πολλά.
Ενδεικτικά μονάχα αναφέρω μερικά από αυτά που ΔΕΝ ΕΓΕΙΡΕΙ ως ώφειλε, το ελληνικό Κράτος: η επιστροφή στους ιδιοκτήτες τους ή στους νόμιμους κληρονόμους τους των περιουσιών των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης, το δικαίωμά τους να έχουν διπλή ιθαγένεια, το δικαίωμα επιστροφής χωρίς όρους όσων εξαναγκάστηκαν να φύγουν και η αναγνώριση της Οικουμενικότητας του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης.
Και βεβαίως είναι τα θέματα που έχει εγείρει η Τουρκία: το καθεστώς που διέπει μια σειρά από ακατοίκητες βραχονησίδες του Αιγαίου, και τα ζητήματα της μειονότητας της Θράκης. Τα οποία συνοψίζονται στα εξής δυο:στο δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού της μειονότητας - είναι περισσότερες από δέκα οι καταδίκες του ελληνικού Κράτους από το Ευρωπαϊοκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων γιατί δεν επιτρέπεται στους μειονοτικούς να αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι - και το δικαίωμα εκλογής των Μουσουλμάνων θρησκευτικών ηγετών από τους ίδιους τους πιστούς τους. Επ' αυτού η Τουρκία, σε ένα ουσιαστικό διάλογο, ενδέχεται να αξιώσει την επιστροφή των περιουσιών και της ιθαγένειας όσων μειονοτικών την έχουν απωλέσει με διοικητικές πράξεις, που, ειρήσθω εν παρόδω, είναι ανάξιες μιας Δημοκρατικής κοινωνίας.
Ένα θέμα σχετικό με την τουρκική μειονότητα που οφείλει να θέσει επίσης η Ελλάδα είναι να παύσει το αίσχος της εφαρμογής της Σαρία σε ό,τι αφορά τα ζητήματα κληρονομιάς και διαζυγίου της τουρκικής μειονότητας.
Ελληνοτουρκικό ζήτημα είναι σε τελική ανάλυση και το καρκίονωμα του Κυπριακού, διότι, αφ'ενός Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι έχουν εδώ και εξήντα χρόνια καταστήσει εαυτούς προφυλακές των πιο ακραίων εθνικιστικών τάσεων σε Ελλάδα και Τουρκία και, αφ' ετέρου, διότι, ακόμα και τώρα, η Ελλάδα και η Τουρκία ΜΠΟΡΟΥΝ ΑΝ ΘΕΛΟΥΝ να επιβάλουν μια λύση στις δυο κοινότητες της Κύπρου.
Τέλος, έχουμε δυστυχώς, ήδη ένα πρώτο δείγμα γραφής της ελληνικής ανικανότητας να αδράξει την ευκαιρία που παρουσιάζεται. Η πρόταση του Τούρκου Πρωθυπουργού για αμοιβαία μείωση των εξοπλισμών έμεινε, σε πρώτο χρόνο, χωρίς απάντηση και απορρίφθηκε πραξικοπηματικά σε δεύτερο χρόνο από μια κοινή δήλωση των Ευάγγελου Βενιζέλου και Αντώνη Σαμαρά. Οι οποίοι αποφάνθηκαν ότι ΟΙ ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ ΔΑΠΑΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ ΔΕ ΘΑ ΑΓΓΙΞΟΥΝ ΤΑ ΕΞΟΠΛΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ. Σε μια εποχή που μειώνονται κατά 25% οι αμοιβές των Δημοσίων Υπαλλήλων για την εξοικονόμηση 1 δισεκατομμυρίου ευρώ ετησίως και αυξάνεται ο ΦΠΑ κατά 20% για την αβέβαιη διασφάλιση άλλου 1 δισεκατομμυρίου περίπου εσόδων είναι προσβολή στην κοινή λογική να μην ακυρώνονται αγορές οπλικών συστημάτων - δεν αναφέρομαι σε αναλώσιμα και πυρομαχικά των ήδη αγορασμένων - κόστους 4 δισεκατομμυρίων -δια στόματος Υπουργού Εθνικής Αμυνας - ετησίως.
Υπάρχει βεβαίως το ερώτημα του κατά πόσο θα επιβιώσει το νέο δόγμα της τουρκικής διπλωματίας της απόσυρσης του Ερντογάν από την πολιτική σκηνή, που κάποια στιγμή, εντός της επόμενης δεκαετίας θα έλθει. Επ'αυτού ουδείς μπορεί να είναι βέβαιος. Γι αυτό και η ελληνική κυβέρνηση πρέπει ΤΩΡΑ να αδράξει την ευκαιρία. Και να δρομνόληγήσει τη συνολική διευθέτηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων πριον τις τουρκικές εκλογές του 2011.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΙΣΡΑΗΛ: ΣΟΚ ΚΑΙ ΔΕΟΣ

Η φονική επίθεση του Ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού στο στόλο της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα προκάλεσε σοκ και δέος στη δυτική κοινή γνώμη. Πέρα όμως από την οργή για την κτηνωδία, τις καταγγελίες και τις επίσημες «αντιδράσεις», τίθενται μια σειρά ερωτημάτων που απαιτούν απαντήσεις.
Γιατί το Ισραήλ έκανε ανεξέλεγκτη χρήση όπλων;
Είναι σαφές ότι η επίθεση στην εφοδιοπομπή και οι δολοφονίες των ακτιβιστών ήταν μια προσεκτικά σχεδιασμένη ενέργεια. Πρώτος στόχος της ήταν η ακύρωση της συνάντησης Ομπάμα - Νετανυάχου. Δεύτερος στόχος της ήταν η ενίσχυση της εθνικής αλαζονίας των Ισραηλινών. Το μήνυμα προς την ισραηλινή κοινή γνώμη - η οποία, όπως και η ελληνική πιστεύει πως όλοι της χρωστάνε από καταβολής κόσμου και στο διηνεκές - ήταν ότι «η κυβέρνηση της χώρας δε φοβάται τίποτα και κανένα».
Ήταν πράγματι η επιχείρηση ένα διπλωματικό φιάσκο, όπως ισχυρίζονται οι αναλυτές της μετριοπαθούς αριστερής ισραηλινής εφημερίδας Χααρέτζ, αλλά και πλήθος Ευρωπαίων αρθρογράφων;
Μάλλον όχι. Για τον απλούστατο λόγο ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ισραηλινών είναι παγερά αδιάφορη για την εικόνα της χώρας τους στο εξωτερικό. Πιστεύουν ότι η μοναδική λύση του Παλαιστινιακού είναι η εκδίωξη όλων των Παλαιστινίων από τη Γάζα και τα κατεχόμενα. Κι αυτό όχι μόνο από ιδεοληψία. Η πολιτική της μαζικής προσέλκυσης Εβραίων από την πρώην ΕΣΣΔ που εδώ και είκοσο χρόνια ακολουθεί το Ισραήλ -περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Εβραίοι έχουν εγκατασταθεί στο Ισραήλ μετά το 1990 - έχει δημιουργήσει ανάγκη για ζωτικό χώρο.Τα υδατικά αποθέματα δεν επαρκούν. Η «μόνη λύση»είναι η εκδίωξη των Παλαιστινίων. Μόνο που σε αυτή την επιλογή δεν έχουν την υποστήριξη της Δύσης. Και γνωρίζουν ότι ο μόνος δρόμος για να την υλοποιήσουν είναι να προκαλέσουν γενικευμένο πόλεμο της Δύσης με το Ισλάμ. Γι αυτό και πολλαπλασιάζουν τις προκλητικές ενέργειες. (συνεχής επέκταση του εποικισμού της Δυτικής Όχθης, άρνηση συμμετοχής του Ισραήλ σε διεθνή διάσκεψη για τον έλεγχο των πυρηνικών στη Μέση Ανατολή, κ.λ.π.). Και η χθεσινή επίθεση εντάσσεται σε αυτή τη λογική της «αύξησης της έντασης σε όλα τα μέτωπα». Με την έννοια αυτή η άρση του αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας από την Αίγυπτο μετά από τρία χρόνια, είναι άνευ σημασίας.
Η χθεσινή επίθεση θα έχει επιπτώσεις για το Ισραήλ;
Παρά το γεγονός ότι για πρώτη φορά η ανακοίνωση του Λευκού Οίκου δεν παρέχει κάλυψη στο Ισραήλ, είναι σχεδόν βέβαιο ότι, εφ'όσον τεθεί στον ΟΗΕ θέμα καταδίκης του Ισραήλ, οι ΗΠΑ θα προβάλουν βέτο. Για κυρώσεις ούτε λόγος. Άλλωστε, παρά το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Ομπάμα δεν έχει καμία συμπάθεια προς την παρούσα ισραηλινή κυβέρνηση, η προτεραιότητά του είναι η υπέρβαση της οικονομικής κρίσης. Δεν προτίθεται λοιπόν να ανοίξει «μέτωπο» με την εβραϊκή ακροδεξιά των ΗΠΑ για το μεσανατολικό.
Ποιος ο ρόλος του Ερντογάν στα χθεσινά γεγονότα;
Ο Ερντογάν λειτούργησε ως ιδανικός προβοκάτορας. Κατά μια έννοια προκάλεσε τα γεγονότα. Η τουρκική ΜΚΟ που είχε ναυλώσει το φέρυ μπωτ με τους εξακόσιους επιβαίνοντες και άλλαξε το μέγεθος του εγχειρήματος, προκαλώντας την ακραία αντίδραση του Ισραήλ έχει στενότατες σχέσεις με το κυβερνόν κόμμα της Τουρκίας. Δε θα αναλάμβανε μια τέτοια πρωτοβουλία χωρίς την έγκριση του Τούρκου Πρωθυπουργού. Από την αντίδραση του οποίου αποδεικνύεται ότι εδώ και δυο χρόνια αναπτύσσει προσεκτικά μια πολύημορφη στρατηγική που αποσκοπεί να καταστήσει την Τουρκία εκπρόσωπο όλου του Ισλάμ έναντι της Δύσης. Η στρατηγική αυτή επιδιώκει να «κερδίσει τις καρδιές των Μουσουλμάνων, χωρίς να τρομάζει τη Δύση με ακραίες δηλώσεις», και να υποχρεώσει τις πολιτικές ηγεσίες των ισλαμικών χωρών να στοιχηθούν εκούσες -άκουσες πίσω από την Τουρκία. Εγκαινιάστηκε με την άρνηση της τουρκικής Βουλής να επιτρέψει τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στην Τουρκία κατά του Ιράκ το 2003. Συνεχίστηκε με την επίθεση κατά του Ισραήλ για τη μεταχείριση που επιφυλλάσσει στους Παλαιστίνους στο Νταβός. Η κοινή πρωτοβουλία Τουρκίας - Βραζιλίας για συμβιβαστική λύση στο θέμα των πυρηνικών του Ιράν ήταν άλλη μια ψηφίδα αυτής της στρατηγικής. Τέλος, προκαλώντας τη δολοφονία δέκα -ίσως και δεκαεννέα -Τούρκων πολιτών από τα πυρά του ισραηλινού στρατού υποχρέωσε την Αίγυπτο να άρει τον αποκλεισμό τηςΓάζας. Ήταν μια πρώτη νίκη, τους καρπούς της οποίας δε θα βιαστεί να δρέψει.

Γιάννης Χρυσοβέργης