ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕΤΑ: ΤΟ ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ ΕΦΙΑΛΤΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Έχει περάσει ένας χρόνος από τη μέρα που το αδιανόητο, μια στρατιωτική σύγκρουση της Δύσης με τη Ρωσία σε ευρωπαϊκό έδαφος, έγινε πραγματικότητα.

Έκτοτε, παρά την ένθεν κακείθεν προπαγάνδα, όλοι οι σχεδιασμοί των εμπλεκομένων έχουν αποτύχει παταγωδώς, και πλέον ουδείς είναι σε θέση να προβλέψει το τέλος του πολέμου.

Ενός πολέμου που έχει ήδη αλλάξει ριζικά όλο τον κόσμο. Η πυρηνική απειλή, μετά από 30 και πλέον χρόνια αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς μας,  ενώ καλό σενάριο για το μέλλον δεν υπάρχει. Υπάρχουν το κακό, το χειρότερο και το ολέθριο.

ΤΟ ΓΑΪΤΑΝΑΚΙ ΤΩΝ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΩΝ

Όπως συμβαίνει πάντα στους πολέμους, οι σχεδιασμοί των επιτελείων έχουν πάει από την πρώτη μέρα κατά διαβόλου.  Ο Πούτιν αψήφησε τις απειλές των Ευρωπαίων για κυρώσεις και εισέβαλε στην Ουκρανία. Το ουκρανικό καθεστώς δεν κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος άμα τη εμφανίσει των ρωσικών θωρακισμένων, όπως βαυκαλίζονταν η Μόσχα. Οι περιβόητες κυρώσεις της Δύσης στη Ρωσία, που θα προκαλούσαν κατάρρευση της οικονομίας της κι ανατροπή του Πούτιν, το μόνο που κατόρθωσαν ήταν να προκληθεί ένας πρωτοφανής πληθωρισμός στην Ευρώπη, που πλήττει όλο και περισσότερο την κοινωνική συνοχή.

Στο μεταξύ ουδείς ενδιαφέρεται σοβαρά για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Οι εμπόλεμοι πιστεύουν ότι θα κερδίσουν στο πεδίο της μάχης. Ο ΟΗΕ, από τον οποίο θα περίμενε κανείς να πράξει αυτό που προβλέπει ο καταστατικός του χάρτης και έκανε σε όλους ανεξαιρέτως τους προηγούμενους πολέμους από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, να βρίσκεται σε αδιάκοπη επαφή με τους εμπόλεμους για την εξεύρεση κοινών σημείων από τα οποία θα μπορούσαν να ξεκινήσουν κάποιες διαπραγματεύσεις, λάμπει δια της απουσίας του. Κι η Τουρκία, η μόνη χώρα που συστηματικά συντηρεί επαφές με τους δυο εμπόλεμους, δεν έχει το γεωπολιτικό βάρος το οποίο θα της επέτρεπε να παίξει το διαμεσολαβητικό ρόλο που η ίδια επιθυμεί.

ΤΟ ΚΑΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

Ο πόλεμος παρατείνεται για άγνωστο χρονικό διάστημα. Οι δυο εμπόλεμοι σπαταλούν τις ζωές εκατοντάδων χιλιάδων Ρώσων και Ουκρανών νέων σε επιθέσεις κι αντεπιθέσεις οι οποίες θα ακολουθούν το ρυθμό προμήθειάς τους σε όλο και πιο σύγχρονα όπλα, με πενιχρά αποτελέσματα και, κάποια στιγμή το μέτωπο σταθεροποιείται σε κάποιο σημείο. Τότε, με τη διαμεσολάβηση της Κίνας -μόνο αυτή μπορεί να το πράξει μιας και ο γ.γ. του ΟΗΕ έχει αποποιηθεί το θεσμικό του ρόλο- μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, υπογράφεται κάποια κατάπαυση του πυρός -ούτε καν ανακωχή-, όπως στην περίπτωση του πολέμου της Κορέας πριν από 70 χρόνια. Εξυπακούεται ότι τη γνώμη των Ουκρανών ουδείς θα τη ζητήσει.

Στο μεταξύ στην Ουκρανία δε θα έχει μείνει πέτρα πάνω στην πέτρα. Ο πόλεμος θα έχει φτωχοποιήσει ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού της Δυτικής Ευρώπης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε κοινωνικές αναταραχές και πολιτική αστάθεια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως πολιτικός οργανισμός, αν δεν έχει διαλυθεί, θα είναι κλινικά νεκρός. Κι η Ρωσία, θα έχει απωλέσει την πολιτική της αυτονομία και θα έχει μετατραπεί σε έναν ελάσσονα σύμμαχο της Κίνας.

ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

Παρά τη δυτική προπαγάνδα ο ρωσικός στρατός καταγάγει στρατηγικής σημασίας νίκες κι ενδεχομένως φτάνει μέχρι το Κίεβο, όπου ο Πούτιν εγκαθιστά μια κυβέρνηση-μαριονέτα. Σε ό,τι αφορά στην Ουκρανία, στη δυτικοευρωπαϊκή κοινωνία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα ισχύει ό,τι και στην προηγούμενη περίπτωση.

Όμως, ο Πούτιν θα έχει καταγάγει άλλη μια νίκη εναντίον της Δύσης κι αυτό θα είναι κίνητρο για να συνεχίσει την επέκτασή του προς δυσμάς. Η απειλή πυρηνικού πολέμου αν κάνει ακόμα ένα βήμα ενδέχεται να μην πιάσει -οπότε θα φθάσουμε χωρίς να το καταλάβουμε στο επόμενο σενάριο- ενώ ταυτόχρονα θα είναι λιγότερο δεκτικός σε κινεζικές πιέσεις.

Στην περίπτωση αυτή θα απαιτηθεί συντονισμένη προσπάθεια Δύσης-Κίνας για να περιορίσουν τον Πούτιν. Μια προσπάθεια που θα προϋποθέτει συνολική ρύθμιση στις διαφορές των δυο πλευρών προς το αμοιβαίο συμφέρον.

Το κακό είναι πως αν η προσέγγιση αυτή ήταν εφικτή για τις στρατιές των ημιμαθών αλαζόνων ηλιθίων που λυμαίνονται τη διπλωματία όλων ανεξαιρέτως των δυτικών χωρών και διαγωνίζονται για το Όσκαρ πολιτικής ανοησίας -για το οποίο ακλόνητο φαβορί είναι η Αναλένα Μπέρμποκ-  η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ουδέποτε θα είχε συμβεί.

ΤΟ ΟΛΕΘΡΙΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

Ο ουκρανικός στρατός καταγάγει στρατηγικές νίκες εκδιώκει τους Ρώσους από την Ουκρανία και εισβάλλει στη Ρωσία. Όχι, δεν πρόκειται να ανατραπεί ο Βλαντιμίρ Πούτιν, όπως ονειρεύονται οι ανερμάτιστοι διακινητές της δυτικής προπαγάνδας. Απλώς θα πατήσει το κόκκινο κουμπί, προκαλώντας την αντίστοιχη αμερικανική αντίδραση.   

Πάνω από 10.000 πυρηνικές κεφαλές θα εκτοξευθούν κατά των εχθρικών στόχων και, ακόμα κι αν οι αεράμυνες καταστρέψουν το 90% από αυτές -σενάριο εξαιρετικά αισιόδοξο- το υπόλοιπο 10% είναι αρκετό για να σβήσει, περισσότερες από μια φορές, κάθε μορφή ζωής από τον πλανήτη.

Αν τυχόν επιβιώσουν κάποιοι άνθρωποι αυτοί θα βρίσκονται στις εσχατιές του Νοτίου ημισφαιρίου και είναι άγνωστο το αν και το πότε θα κατορθώσουν κάποια στιγμή να οικοδομήσουν κάποιο νέο ανθρώπινο πολιτισμό.

ΚΙ Η ΚΙΝΑ;

Έτσι όπως έχουν εξελιχτεί τα πράγματα η Κίνα δεν έχει κανένα λόγο να επιθυμεί τον τερματισμό της σύγκρουσης. Στο διάστημα αυτού του χρόνου, ενώ Αμερικανοί και Ευρωπαίοι προσπαθούν να «ταπεινώσουν την τρισκατάρατη Ρωσία του Πούτιν» η Κίνα χτίζει ανενόχλητη συμμαχίες σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου.

Έβαλε στον πάγο την αντιπαράθεσή της με την Ινδία, αφαιρώντας έτσι έναν πολύτιμο εταίρο από την αντικινεζική συμμαχία που είχε κατορθώσει να συγκροτήσει η διακυβέρνηση Ομπάμα στην Άπω Ανατολή, με κύριους πυλώνες την Ιαπωνία, την Ινδία και την Αυστραλία.

Οδηγεί με σταθερά βήματα τη Ρωσία σε σχέση οικονομικής εξάρτησης από αυτήν προσδοκώντας να καλύψει έτσι το έλλειμμα σε πυρηνικές κεφαλές που έχει έναντι των ΗΠΑ.

Διευρύνει την οικονομική της επιρροή σε Αφρική, Ασία και Λατινική Αμερική, ενώ παράλληλα αυξάνει την πίεση προς την Ταϊβάν και, σε μικρότερο βαθμό, την Ιαπωνία, επωφελούμενη του γεγονότος ότι οι ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει την προσοχή τους στην εξουθένωση του Πούτιν.

Και όλα αυτά χωρίς να τίθεται ακόμα σε κίνδυνο η εμπορική της διείσδυση στη Δυτική Ευρώπη.

Είναι λοιπόν σαφές ότι η Κίνα θα παράσχει στη Ρωσία τόση υποστήριξη όση χρειάζεται για να μην ηττηθεί στην Ουκρανία, αλλά όχι αρκετή για να νικήσει τους Δυτικούς. Κι όταν θα κρίνει ότι η μεν Ρωσία είναι επαρκώς εξασθενημένη ώστε να περιέλθει στη ζώνη επιρροής της, οι δε δυτικοί αρκούντως  απομονωμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, θα μεσολαβήσει μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για να βρεθεί μια φόρμουλα τερματισμού του πολέμου.

Η ΔΥΣΗ ΚΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ένωσε όσο ποτέ τα τελευταία 30 χρόνια τη Δύση καθιστώντας ηγέτες της τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο και περιορίζοντας όλους τους υπόλοιπους - τη Γαλλία και τη Γερμανία δηλαδή- σε ρόλο θλιβερών κομπάρσων.

Την ίδια στιγμή όμως, ο φορτικός τρόπος με τον οποίο αξίωσε από τον υπόλοιπο κόσμο τη συσστράτευσή του με αυτήν κατά της Ρωσίας έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα.

Η Κίνα, η Ινδία, η Νότια Αφρική -αλλά και σχεδόν όλες οι χώρες της αφρικανικής ηπείρου-, η Βραζιλία, η Αργεντινή, το Μεξικό και τόσες άλλες αρνήθηκαν να στοιχηθούν με τα δυτικά κελεύσματα. Η φράση «έχει περάσει πια η εποχή της αποικιοκρατίας», που πρώτη φορά ακούστηκε από τα χείλη των Κινέζων ιθυνόντων, ακούγεται όλο και πιο συχνά στις πρωτεύουσες των αφρικανικών κι ασιατικών χωρών. 

Ενδεικτικό είναι ότι η πρόσφατη πολιτική αλλαγή στη Βραζιλία σε ένα μόνο θέμα δε σήμανε αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής της χώρας: στην αντιμετώπιση του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας.

Τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα για τη Δύση διότι δεν διαθέτει πλέον το τεχνολογικό πλεονέκτημα που διέθετε το 19ο αιώνα. Το αντίθετο, η Κίνα, πρωτίστως, και η Ινδία πρωταγωνιστούν στην έρευνα και ανάπτυξη των τεχνολογιών αιχμής.

Είναι πιθανόν κάποιοι ηγετικοί κύκλοι, ιδίως στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο - αν λάβουμε υπ' όψιν μια σειρά αποκλινόντων από τη γραμμή της δυτικής προπαγάνδας άρθρων που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στις εφημερίδες Washington Post και Guardian -η μεν πρώτη δημοσίευσε ένα εκτενές άρθρο στο οποίο έθετε το ερώτημα για πόσο καιρό η Δύση μπορεί να στηρίζει στρατιωτικά την Ουκρανία, η δε δεύτερη δημοσίευσε μια έρευνα ανά τον κόσμο για τον τρόπο πρόσληψης της ουκρανικής κρίσης ανά τον κόσμο- να έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται το μέγεθος της παγίδας στην οποία έχει πέσει η Δύση στην Ουκρανία.

Χρειάζεται όμως χρόνος για να μεταβάλλουν την άποψή τους οι ημιμαθείς κι αλαζόνες διεκπεραιωτές της δυτικής διπλωματίας, οι οποίοι νομίζουν ακόμα πως ζούμε το «Τέλος της Ιστορίας» του Φράνσις Φουκουγιάμα. Και χρόνος δεν υπάρχει.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Η ΟΥΚΡΑΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΙΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

Το μαζικό «ναι» των κατοίκων της Κριμαίας στην ένωση της χερσονήσου με τη Ρωσία είναι γεγονός.

Η μη αναγνώριση του αποτελέσματος από τη Δύση είναι δεδομένη.

Όμως, ανεξαρτήτως του αν η κρίση στις σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία θα κλιμακωθεί περαιτέρω ή όχι τα γεωπολιτικά δεδομένα έχουν αλλάξει δραματικά σε όλα τα μέτωπα του πλανήτη.

Το σημερινό δημοψήφισμα στην Κριμαία σηματοδοτεί μια νέα φάση κλιμάκωσης στην αντιπαράθεση τους Ρωσίας με τη τη Δύση, που ξεκίνησε τον περασμένο Νοέμβριο, με την υπαναχώρηση της τελευταίας στιγμής του Ουκρανού Προέδρου Γιαννουκόβιτς και τη μη υπογραφή του Συμφώνου Σύνδεσης με την ΕυρωπαΪκή Ένωση (ΕΕ).

Τόσο η Δύση όσο και η Ρωσία είναι πλέον δέσμιες της ρητορικής τους στη διάρκεια των περασμένων εβδομάδων. Οι ΗΠΑ και η ΕΕ είναι υποχρεωμένες να προχωρήσουν πάραυτα σε επιβολή κυρώσεων προς τη Ρωσία. Η Ρωσία από την πλευρά της είναι υποχρεωμένη, αφ' ενός να προσαρτήσει την Κριμαία, όπως έχει υποσχεθεί στη ρωσόφωνη πλειοψηφία του πληθυσμού της, αφ' ετέρου να προβεί σε αντι-κυρώσεις έναντι της ΕΕ και των ΗΠΑ.

Η επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία από τις ΗΠΑ και την ΕΕ συνιστά σαφή ένδειξη αδυναμίας. Οι απειλές δεν έπιασαν τόπο. Η μη επιβολή τους όμως  θα συνιστά απόδειξη αδυναμίας. 

Είναι λοιπόν σαφές ότι η Δύση οφείλει να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, είτε το επιθυμεί είτε όχι. Το να περιοριστεί στη μη αναγνώριση της απόσχισης της Κριμαίας από την Ουκρανία θα συνιστά μείζονα διπλωματική ήττα. Η οποία θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στο πολιτικό μέλλον των δυτικών ηγεσιών.  

Σε αντίστοιχη θέση βρίσκεται και η Ρωσία. Είναι πλέον υποχρεωμένη να προσαρτίσει την Κριμαία, είτε το θέλει πραγματικά, είτε όχι. Επίσης,στις όποιες δυτικές κυρώσεις είναι υποχρεωμένη να απαντήσει και αυτή με ουσιαστικές και όχι με προσχηματικές κυρώσεις.

Όμως την προσάρτιση της Κριμαίας στη Ρωσία δεν μπορεί να αποδεχτεί καμία ουκρανική κυβέρνηση, διότι ποτέ καμιά κυβέρνηση δεν ανέχθηκε τον ακρωτηριασμό της εθνικής κυριαρχίας μιας χώρας χωρίς πόλεμο. Πόσο μάλλον η παρούσα, η οποία έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να τρομάξει τους ρωσόφωνους πληθυσμούς που είναι πλειοψηφία στην ανατολικά του ποταμού Ντνιεπρ Ουκρανία. 

Υπό τις συνθήκες αυτές η κλιμάκωση στην ένταση μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης είναι αναπόφευκτη.  Και θα επηρεάσει καθοριστικά το σύνολο των γεωπολιτικών διακυβευμάτων. 

Το πρώτο πεδίο στο οποίο θα φανούν οι επιπτώσεις της κλιμάκωσης είναι αναμφίβολα ο έλεγχος των πυρηνικών όπλων. Μέχρι τώρα η Δύση και η Ρωσία μοιράζονταν την ανησυχία για τις επιπτώσεις της αύξησης των μελών του πυρηνικού κλαμπ. 

Η Ρωσία, μολονότι απείχε επιδεικτικά των λεονταρισμών της Δύσης προς την κατεύθυνση του Ιράν και της Βορείου Κορέας, ασκούσε, με τον δικό της τρόπο, αποφασιστικές πιέσεις  και προς τις δυο χώρες, η οποία, σε ό,τι αφορά το Ιράν τουλάχιστον, είχε σαφή αποτελέσματα. 

Οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις της Δύσης με το Ιράν ήταν αποτέλεσμα του συνδυασμού των ρωσικών πιέσεων προς το τελευταίο, της έξυπνης προσέγγισης του ζητήματος από την κυβέρνηση Ομπάμα και των εσωτερικών πολιτικών αλλαγών στο Ιράν. Η στάση της Ρωσίας πιθανότατα θα πάψει πλέον να είναι συμπληρωματική αυτής της Δύσης και αυτό θα έχει σοβαρές επιπτώσεις και στον εσωτερικό συσχετισμό δυνάμεων του Ιράν, πράγμα που υποθηκεύει την επιτυχία των διεξαγόμενων διαπραγματεύσεων.

Πέραν αυτού όμως, ανοίγει διάπλατα η πόρτα για μια ένα νέο ανταγωνισμό παραγωγής πυρηνικών όπλων, που στα προηγούμενα 25 χρόνια είχε περιοριστεί στο ελάχιστο. Όσο κι αν πολλοί επισημαίνουν ότι «οι καιροί έχουν αλλάξει» και επομένως «δεν υπάρχει πιθανότητα επανάληψης του Ψυχρού Πολέμου», οι διαβεβαιώσεις τους μοιάζουν περισσότερο με ξόρκια παρά βασίζονται σε δεδομένα. Το κύριο επιχείρημά τους είναι λογικό. Οι οικονομικές επιπτώσεις ενός νέου Ψυχρού Πολέμου είναι δυσβάσταχτες έως αβάσταχτες. Αλλά δυσβάσταχτες ήταν οι οικονομικές επιπτώσεις και των δυο Παγκοσμίων Πολέμων. Και όμως έγιναν.  
Ενδεχόμενη  κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Δύσης και Ρωσίας μοιραία θα προκαλέσει αύξηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Που με τη σειρά της θα σημάνει την απώλεια της αυτονομίας της ΕΕ στη χάραξη της εξωτερικής της πολιτικής. Η οποία μπορεί να ήταν ατελής, χωρίς συνοχή, ενίοτε απλό άθροισμα εθνικών εξωτερικών πολιτικών, όμως υπήρχε. Τώρα απλώς θα πάψει να υφίσταται.

Το δεύτερο πεδίο που επηρεάζεται είναι η κινεζική πολιτική των ΗΠΑ. Από την πρώτη στιγμή της προεδρίας του ο Μπαράκ Ομπάμα ανέπτυξε μια στρατηγική αναχαίτισης της Κίνας σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο. 

Τα συνεχή ταξίδια της Χίλαρι Κλίντον στην Αφρική στην πρώτη τετραετία επιβεβαίωσαν το αμερικανικό ενδιαφέρον για τη Μαύρη Ήπειρο, την οποία η Ευρώπη είχε αφήσει στον αυτόματο πιλότο και φρενάρισαν την κινεζική επέκταση. 

Σε στρατιωτικό επίπεδο οι ΗΠΑ έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στον Ειρηνικό και ανέπτυξαν μια πολυεπίπεδη διπλωματία, που αποσκοπούσε στην αναχαίτιση της κινεζικής στρατιωτικής εξάπλωσης. Εργάστηκαν για τη βελτίωση των σχέσεων της Ιαπωνίας με τη Νότιο Κορέα βάζοντας πάγο στα εθνικιστικά σκιρτήματα της ιαπωνικής Δεξιάς, ανέπτυξαν στρατιωτικές σχέσεις με την Ινδία και συνεχίζουν να εργάζονται προς την κατεύθυνση μιας άτυπης μεν ουσιαστικής δε στρατιωτικής συμμαχίας Ινδίας, Βιετνάμ, Αυστραλίας, Ιαπωνίας, Νοτίου Κορέας, ώστε να συγκροτηθεί ένα αποτρεπτικό τόξο.

Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής η κυβέρνηση Ομπάμα είχε προσπαθήσει να εμπλέξει θετικά τη Ρωσία σε όλες τις αμερικανικές περιφερειακές πολιτικές ως ισότιμο εταίρο, με στόχο να αποτρέψει μια σινορωσική συμμαχία. Η κινεζική «κατανόηση» στις ρωσικές θέσεις για την Κριμαία καθιστά την πολιτική αυτή παρελθόν. Η κρίση της Κριμαίας φέρνει εξ αντικειμένου τη Ρωσία πιο κοντά στην Κίνα.

Η αντιμετώπιση του ισλαμιστικού φονταμενταλισμού, ένα θέμα στο οποίο υπήρχε σύμπτωση απόψεων όλα αυτά τα χρόνια μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, είναι το επόμενο πεδίο στο οποίο θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές. Η, άτυπη μεν ουσιαστική δε, συνεργασία των δυο πλευρών επ' αυτού του θέματος, υπάρχει κίνδυνος να γίνει άμεσα παρελθόν και να αντικατασταθεί από τη λογική των εκατέρωθεν «δικών μας, καλών φονταμενταλιστών».

Από την κρίση των σχέσεων της Δύσης με τη Ρωσία θα διαταραχθούν οι ισορροπίες και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.  Η Ρωσία θα προσπαθήσει εκμεταλλευτεί τις προνομιακές σχέσεις που έχει αναπτύξει εκεί με την Κίνα, τη Βραζιλία, την Ινδία και τη Νότιο Αφρική για να δημιουργήσει προβλήματα στις δυτικές προτεραιότητες. 

Βεβαίως δε θα κατορθώσει να συμπήξει μόνιμη συμμαχία, κι ενδεχομένως τυχόν επιμονή της προς αυτή την κατεύθυνση να την αφήσει μόνη με την Κίνα εναντίον όλων, αλλά δεν αποκλείεται, αν ακολουθήσει μια πιο έξυπνη τακτική κατά περίπτωση προσεταιρισμών, να βάλει εμπόδια σε αρκετές από τις δυτικές προτεραιότητες στον οργανισμό.

Πέρα από τα παραπάνω η κρίση θα υποθηκεύσει την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Ομπάμα. Η αύξηση των αμυντικών δαπανών που αναπόφευκτα θα υπάρξει, θα οδηγήσει σε πολιτικές περιορισμού των κοινωνικών δαπανών και των πολιτικών τόνωσης της απασχόλησης, όπως στη διάρκεια της οκταετίας Μπους.

Τέλος, στα καθ' ημάς, είναι βέβαιο πως η Μόσχα έχει έναν επιπλέον λόγο να εργαστεί ενργά για την αποτυχία των συνομιλιών για το Κυπριακό, μιας και η όποια ενδεχόμενη λύση, ενισχύει τη θέση του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο. Ας θυμηθούμε την αποτελεσματική της αντίδραση στο Σχέδιο Ανάν. Μόνο που τώρα, με δεδομένη την τάση ΗΠΑ, ΕΕ και Βρετανίας να ασκήσουν μονομερείς πιέσεις προς την ελληνοκυπριακή πλευρά, το προηγούμενο της κρίσης της Κριμαίας αυξάνει σοβαρά τις πιθανότητες, μετά από ενδεχόμενη αποτυχία των διαπραγματεύσεων, της αναγνώρισης του τουρκοκυπριακού Κράτους.   

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΚΥΠΡΟΣ: ΜΑ ΠΟΙΟΣ ΒΛΑΚΑΣ ΑΝΟΙΞΕ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΤΟΥ ΤΡΕΛΟΚΟΜΕΙΟΥ;

Το ερώτημα είναι στα χείλη χιλιάδων ανθρώπων ανά τον κόσμο.

Η πρωτοφανής, διότι έκανε κουρελόχαρτο μια κοινοτική οδηγία και μάλιστα χωρίς συζήτηση, απόφαση του Eurogroup και το χθεσινό ηχηρό ΟΧΙ της κυπριακής Βουλής έχουν δημιουργήσει το απόλυτο αδιέξοδο.

Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι αύριο - μεθαύριο, οι ίδιοι βουλευτές που ψήφισαν «περήφανα» ΟΧΙ θα ψηφίσουν ένα ΝΑΙ με την ουρά κάτω απ' τα σκέλια, μη αντιστρεπτές ζημιές και, πιθανότατα, με άγνωστες οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις, θα είναι γεγονός.

Στη σημερινή συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγιναν στόχος σφοδρών επιθέσεων από τους Ευρωβουλευτές όλων σχεδόν των κοινοβουλευτικών ομάδων.

Ανεξαρτήτως του τόνου και των πολιτικών διαφοροποιήσεων του καθενός από τους Ευρωβουλευτές κοινός τόπος όλων ήταν ότι είναι αδιανόητο το Eurogroup να διαγράφει με μια μονοκονδυλιά την Ευρωπαϊκή οδηγία για εγγύηση όλων των καταθέσεων έως €100.000. 

Και μπορεί οι συμμετέχοντες στο Eurogroup να προσπαθούν να επιρρίψουν ο ένας στον άλλον την ευθύνη αυτού του θεσμικού πραξικοπήματος, όμως όλοι μαζί πήραν την απόφαση κι όλοι έχουν ίσο μερίδιο ευθύνης. 

Βεβαίως αυτό από μόνο του δεν αρκούσε για να δημιουργήσει το αδιέξοδο. Είναι προφανές ότι, μέρος τουλάχιστον των Κυπρίων βουλευτών που καταψήφισαν την απόφαση, νοιάζονταν πολύ περισσότερο για  τις πολύ υψηλότερες καταθέσεις Ρώσων ολιγαρχών και μαφιόζων, Ελλήνων φοροφυγάδων, Αράβων «επενδυτών» και υπεράκτιων εταιρειών.

Είναι επίσης προφανές ότι η πρωτοφανής, για φιλελεύθερη οικονομία, απόφαση περί φορολογίας του κεφαλαίου των καταθέσεων έθεσε, σε συνδυασμό με το πρώτο σκέλος της, σε αμφισβήτηση την ασφάλεια των καταθέσεων στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι διαβεβαιώσεις  της Γερμανίδας Καγκελαρίου ότι οι καταθέσεις δεν πρόκειται να φορολογηθούν, μπορεί να έπεισαν, προς το παρόν, τους Γερμανούς πολίτες, δεν ήταν όμως το ίδιο πειστικές οι διαβεβαιώσεις του Μαριάνο Ραχόι και του Υπουργού Οικονομικών του προς τους Ισπανούς καταθέτες, αν κρίνει κανείς από την αγωνία που ήταν ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους την ώρα που ο μεν πρώτος επισήμαινε την ανάγκη εξεύρεσης άμεσης λύσης στο θέμα της Κύπρου, ο δε δεύτερος δήλωνε ότι είναι αδιανόητο να παραβιάζεται η κοινοτική οδηγία για εγγύηση των καταθέσεων έως €100.000.

Είναι προφανές ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δικαίωμα να υποχωρήσει απέναντι στην Κύπρο. Αν το πράξει, οι κυβερνήσεις της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας θα χάσουν και τα τελευταία ίχνη λαϊκής υποστήριξης που διατηρούν με νύχια και με δόντια.

Είναι επίσης προφανές ότι, δεδομένων των τόνων στους οποίους κατήγγειλε την απόφαση του Eurogroup ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ Μάριος Καρογιάν - αν αυτές είναι οι απόψεις του ΔΗΚΟ δεν έχω να πω κάτι παραπάνω, απλώς αναρωτιέμαι γιατί συμμετέχει σε αυτή την κυβέρνηση, αναφώνησε ο γ.γ. του ΑΚΕΛ Άντρος Κυπριανού - πολύ δύσκολα θα μπορέσει να υπαναχωρήσει χωρίς να υποθηκεύσει στο διηνεκές την πολιτική του σταδιοδρομία και την επιβίωση του κόμματός του.

Όμως, ακόμα και αν οι βουλευτές του ΔΗΚΟ, και ενδεχομένως και άλλοι μαζί τους, με σκυμμένο το κεφάλι αύριο - μεθαύριο ψηφίσουν, αυτό που χθες καταψήφισαν ή και κάτι ακόμα χειρότερο, τίποτα δε θα είναι όπως πριν.

Κατ' αρχή, οι δυο μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, η ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ και η ΛΑΪΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, πιθανότατα δε θα ξανανοίξουν ποτέ. 

Ακόμα κι αν ξανανοίξουν, τίποτα δε θα μπορέσει να αποτρέψει την εξ εφόδου κατάληψη των τραπεζών, μετά από μια ολόκληρη εβδομάδα που θα έχουν παραμείνει κλειστές και τη μαζική απόσυρση καταθέσεων. Είναι αλήθεια ότι θα έχει ήδη ψηφιστεί - ακόμα και στην απίθανη περίπτωση που η ΕΕ κάνει πίσω - νόμος που θα βάζει όριο στις ημερήσιες αναλήψεις. Όμως αυτό θα εμποδίσει την άτακτη χρεοκοπία  των τραπεζών. Δε θα εμποδίσει την καθημερινή αιμορραγία σε καταθέσεις που θα καταστήσει ανεπαρκή την ήδη συμφωνημένη ανακεφαλαιοποίηση. Και τότε θ' αρχίσει μια νέα διελκυστίνδα, σχετικά με το ποιος θα πληρώσει το παραπάνω ποσό και, κάπου εκεί, σεμνά και ταπεινά, η Κύπρος θα χρεοκοπήσει.

Η πρώτη επίπτωση μιας κυπριακής χρεοκοπίας θα είναι η μαζική απόσυρση των καταθέσεων από τις τράπεζες στο σύνολο της Νότιας Ευρώπης. Ακόμα και οι γαλλικές - ας μη μιλήσουμε για τις βελγικές - τράπεζες, δεν είναι στο απυρόβλητο. Ακόμα κι αν η Ευρωζώνη επιβιώσει μιας τέτοιας δοκιμασίας, το κόστος θα είναι τρομερό.

Και βεβαίως μπορεί η Ρωσία να έσπευσε, δια στόματος Ντιμίτρι Μεντβέντεφ, να διαβεβαιώσει την ΕΕ ότι δε θα επιδιώξει να καταστήσει την Κύπρο δορυφόρο της - «η κρίση στην Κύπρο δεν πρέπει να πλήξει τις σχέσεις Ρωσίας - ΕΕ» - ο ίδιος όμως ο Ρώσος Πρωθυπουργός ανακοίνωσε τα αντίποινα για την επίθεση στις ρωσικές καταθέσεις στην Κύπρο, προαναγγέλλοντας ακύρωση της συμφωνίας ΕΕ - Ρωσίας, περί αποφυγής της διπλής φορολογίας. Κάτι που θα δημιουργήσει σοβαρά έως ανυπέρβλητα προβλήματα σε χιλιάδες βορειοευρωπαϊκών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη Ρωσία.

Πέρα όμως από τις οικονομικές επιπτώσεις, η χρεοκοπία της Κύπρου μπορεί να έχει και σοβαρές γεωπολιτικές επιπτώσεις. Ποιος μπορεί να εγγυηθεί πως η χρεοκοπία της Κύπρου δε θα δημιουργήσει συνθήκες κοινωνικού χάους; Ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι σε αυτή την περίπτωση και δεδομένης της αδυναμίας της χρεοκοπημένης Ελλάδας, δε θα επιχειρήσει η Τουρκία να σβήσει την κυπριακή Δημοκρατία από το χάρτη; Ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι μια τέτοια ενέργεια της Τουρκίας δε θα οδηγήσει σε ένα μακροχρόνιο ελληνοτουρκικό πόλεμο που θα κάνει μπάχαλο το ΝΑΤΟ;, Η ΕΕ; Μα αυτή ήδη θα δίνει μάχη επιβίωσης. Οι ΗΠΑ; Μα η προτεραιότητά τους πλέον είναι η αντιμετώπιση της Κίνας και η προσοχή τους είναι στραμμένη στον Ειρηνικό. Δε θα διακινδυνέψουν μια νέα εμπλοκή στην ανατολική Μεσόγειο.

Μα ποιος βλάκας άνοιξε την πόρτα του τρελοκομείου;

Γιάννης Χρυσοβέργης    

     

27 ΜΑΥΡΟΓΥΑΛΟΥΡΟΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΨΩΡΟΚΩΣΤΑΙΝΑ

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές συνεχίζονται οι πυρετώδεις διαβουλεύσεις μεταξύ Γερμανίας και ΔΝΤ για μια συμφωνία ως προς τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους.

Μια αντιπαράθεση που φαινομενικά έχει φθάσει στα όρια του παραλογισμού, στην πραγματικότητα όμως υποκρύπτει την απώλεια της υπομονής όλου του κόσμου απέναντι στη συλλογική ανευθυνότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το πρόβλημα είναι πως με τέτοια μυαλά η Ευρωπαϊκή Ένωση δε θα πάει μακριά. Και πρέπει στην Ελλάδα να ανοίξει μια συζήτηση για το πώς θα πορευτεί όχι εκτός, αλλά χωρίς την ΕΕ.

 Η στάση της Κριστίν Λαγκάρντ τις τελευταίες εβδομάδες επιβεβαίωσε αυτό που κάποιοι είχαν αρχίσει να υποψιάζονται από τις αρχές Σεπτεμβρίου, βλέποντας τον εκπρόσωπο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στην Τρόικα να κάνει ό,τι περνάει από το χέρει του για να τορπιλίσει τις συνομιλίες με την κυβέρνηση: ότι η συμπεριφορά του υπαγορεύονταν από λόγους κατά πολύ σοβαρότερους από την Ελλάδα.

Οι σοβαρότεροι λόγοι είναι ο εξής ένας: τόσο οι ΗΠΑ, όσο και η ομάδα του BRIC (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και, εσχάτως και Νότια Αφρική) απαιτούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να δείξει σοβαρότητα στα του οίκου της.

Οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή τη σύγκλιση απόψεων είναι διαφορετικοί για την κάθε μια από αυτές τις χώρες. Όλοι όμως αγωνιούν για την αποκατάσταση της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας στην ΕυρωπαΪκή Ένωση.

Όλοι τρομάζουν από το γεγονός ότι οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης άφησαν τη χρεοκοπία μιας χώρας που παράγει μόλις το 2% του ΑΕΠ της ΕΕ, να μεταδωθεί στο σύνολο του Ευρωπαϊκού Νότου και να απειλεί τη συνοχή της ΕΕ.

Όλοι τρομάζουν από το ότι οι 27 αδυνατούν εδώ και δυο χρόνια να συμφωνήσουν για τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ. Τόσο το 2011 όσο και το 2012 επαναλήφθηκε ο προϋπολογισμός του 2010, ελλείψει συμφωνίας μεταξύ  Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Και μόλις στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, η Σύνοδος Κορυφής, δεν κατόρθωσε να συμφωνήσει στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την εξαετία 2014 - 2020.

«Έτσι έχει προχωρήσει μέχρι τώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση», είναι ο αντίλογος και θα ήταν εύλογος, αν η Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια δεν καλούνταν να λάβει αποφάσεις υπό την πίεση της σοβαρότερης οικονομικής κρίσης από το 1929.

Και σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, κατά την οποία οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης θα έπρεπε να κινητοποιήσουν όλη τη δύναμη της πειθούς που διέθεταν για πάρουν αποφάσεις που θα ενίσχυαν την Ευρωπαϊκή συνοχή, αυτές, όχι μόνο είναι έρμαια του διαρκώς εντεινόμενου ευρωσκεπτικισμού στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, αλλά, ακόμα χειρότερα, στηρίζονται σε αυτόν προκειμένου να ικανοποιήσουν βραχυπρόθεσμες μικροκομματικές σκοπιμότητες. Κοντολογής, σε μια εποχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανάγκη από ηγέτες της εμβέλειας των οραματιστών της, βρέθηκε με 27 Μαυρογυαλούρους.

Πολλά θα μπορούσαν - και πρέπει - να γραφτούν για το πώς έχουμε φτάσει ως εκεί. Όμως επιβάλλεται να αρχίσει στην Ελλάδα μια συζήτηση για το μέλλον αυτής της κοινωνίας στο ενδεχόμενο κατάρρευσης της ΕΕ. Γιατί, κακά τα ψέμματα, σε περίπτωση που κάτι τέτοιο συμβεί, τρεις είναι οι επιλογές της ελληνικής κοινωνίας: να μπει στη ζώνη επιρροής της Τουρκίας, να μπει στη ζώνη επιρροής της Ρωσίας ή να μπει στη ζώνη επιρροής των ΗΠΑ.

Από τις τρεις αυτές επιλογές λιγότερο επώδυνη είναι σαφώς η ζώνη επιρροής των ΗΠΑ. Διότι, ναι μεν η οθωμανική κυριαρχία στον ελλαδικό χώρο ήταν πολύ λιγότερο επαχθής από όσο θέλει να την παρουσιάσει η εθνική μυθολογία - ιδίως τους πρώτους δυόμισι αιώνες - όμως η ύπαρξη του ελληνικού έθνους είναι ταυτισμένη με την αντιπαράθεση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη διάδοχό της Τουρκική Δημοκρατία. Πράγμα που καθιστά την εθελούσια ένταξη στην τουρκική ζώνη επιρροής ανέφικτη.

Η ένταξη στη ρωσική ζώνη επιρροής δεν μπορεί να επισυμβεί χωρίς τη βίαιη αντίδραση του ΝΑΤΟ.  Το οποίο με τίποτα δε θα δεχόταν να αποκοπεί αμαχητί από την ανατολική του πτέρυγα (Τουρκία και Ισραήλ). Κάτι που γνωρίζει πολύ καλά και η Ρωσία, η οποία, λαμβάνοντας υπ' όψιν πως ενδεχόμενη αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ στο Αιγαίο θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την πρόσβασή της στη Μεσόγειο, θα αποφύγει να στηρίξει αποφασιστικά ενδεχόμενο τέτοιο αίτημα της ελληνικής κοινωνίας. Απλώς θα εκμεταλλευτεί στο έπακρο την αναταραχή που κάτι τέτοιο θα προκαλούσε στο ΝΑΤΟ, εφαρμόζοντας τις παλιές δοκιμασμένες συνταγές από την εποχή των Ορλωφικών.

Απομένει η ένταξη στη ζώνη επιρροής των ΗΠΑ, που όμως κι αυτή εγείρει ερωτηματικά για το αν και κατά πόσο οι τελευταίες είναι στην παρούσα φάση σε θέση να δημιουργήσουν ζώνη αμιγώς αμερικανικής επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Όνειρα θερινής νυκτός ενός αμετανόητου αντιευρωπαϊστή; Μακάρι να επρόκειτο γι αυτό. Φόβοι ενός αλαφροΐσκιωτου; Και πάλι μακάρι. Είναι αλήθεια ότι πρέπει να είναι κανείς διεστραμμένος για να εύχεται τέτοιες εξελίξεις. Δυστυχώς όμως τα πράγματα μας υποχρεώνουν να αρχίσουμε να τις σκεφτόμαστε. Όχι για να τις προκαλέσουμε. Αλλά για να τις αντιμετωπίσουμε όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται ως συντεταγμένη κοινωνία.

Γιάννης Χρυσοβέργης