ΠΟΛΕΜΟΣ ΔΥΣΗΣ-ΙΡΑΝ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΛΑΘΟΣ

Η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν δεν εξέπληξε κανέναν. Το μόνο άγνωστο ήταν ο χρόνος έναρξής της. Κι ενώ ήδη βρίσκεται στην τέταρτη μέρα της και πιστώνεται με την εκτέλεση του ηγέτη του ιρανικού καθεστώτος, Αλί Χαμενεΐ, όλα δείχνουν πως ο αρχικός της στόχος -αν πραγματικά υπήρχε τέτοιος- η ανατροπή με συνοπτικές διαδικασίες του καθεστώτος, δεν έχει επιτευχθεί και δεν είναι ορατός στο άμεσο μέλλον.  Αντιθέτως, έδωσε το φιλί της ζωής σε ένα αυταρχικό καθεστώς που είχε αρχίσει να παραπαίει.

Επίσης, ο πόλεμος έχει εξαπλωθεί σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής και ουδείς μπορεί να προβλέψει τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειές του. Όπως ουδείς μπορεί να προβλέψει αν τα δυο στηρίγματα του Ιράν, η Ρωσία και η Κίνα, θα διατηρήσουν για μακρύ χρονικό διάστημα την τωρινή τους στάση αναμονής ή αν θα αναλάβουν κάποια στιγμή έναν πιο ενεργό ρόλο στήριξης του ιρανικού καθεστώτος και ποιος θα είναι ο αντίχτυπος μιας τέτοιας ενέργειας.

Είναι επίσης η πρώτη φορά από την εποχή του πολέμου της Κορέας που ελληνικές ένοπλες δυνάμεις εμπλέκονται άμεσα σε έναν πόλεμο τα μέτωπα του οποίου βρίσκονται πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα από τα σύνορα της χώρας.

ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΧΑΟΥΣ

Η ιδεολογία του «Μεγάλου Ισραήλ», στα όρια που προσδιορίζει η Γένεσις της Βίβλου, αντιμετωπίζονταν επί δεκαετίες, τόσο εντός όσο κι εκτός της χώρας, ως γραφική. Και, μολονότι οι ανά τον κόσμο υποστηρικτές της γενοκτονίας των Παλαιστινίων εξακολουθούν να ισχυρίζονται πως δεν έχει υπόσταση, το γεγονός ότι ο Αμερικανός  πρεσβευτής στην Ιερουσαλήμ θεωρεί το «Μεγάλο Ισραήλ» «μια καλή ιδέα» αποδεικνύει πως δεν έχουν έτσι τα πράγματα.

Σε κάθε περίπτωση στη λογική του Μεγάλου Ισραήλ εντάσσεται ο στόχος του για τη δημιουργία του απόλυτου χάους γύρω από τα σύνορά του, με ασθενή αλληλοσπαρασσόμενα κρατίδια στα οποία θα κυβερνούν καθεστώτα-μαριονέτες, με ηγέτες τους οποίους θα ανεβάζει και θα κατεβάζει κατά βούληση. 

Πράγμα που θα του επιτρέψει να ικανοποιήσει την ανάγκη του για «ζωτικό χώρο», κοινώς να εκδιώξει όλους τους Παλαιστίνιους αλλά και μεγάλο μέρος των υπολοίπων Αράβων γειτόνων του. 

Τον στόχο αυτό τον πέτυχε στη Συρία όπου,  με τη βοήθεια της Τουρκίας, έχει πλέον προσαρτήσει πρακτικά όλο το νότιο τμήμα της χώρας -οι ισραηλινές δυνάμεις σταθμεύουν μόλις 20 χιλιόμετρα νοτίως της Δαμασκού- κι έχει πάρει τον έλεγχο των υδατικών της αποθεμάτων.

Το ίδιο επιδιώκει -και το έχει σχεδόν επιτύχει- στο Λίβανο φροντίζοντας να υπονομεύει συστηματικά την ενότητα της χώρας από το 1990 και μετά, όταν έλαβε τέλος ο δεκαπενταετής εμφύλιος πόλεμος. 

Και το ίδιο πράγμα επιδιώκει και για το Ιράν. Ο πόλεμος των δώδεκα ημερών του περασμένου καλοκαιριού ήταν μια καλά προετοιμασμένη επί χρόνια επιχείρηση και, σε συνδυασμό με την ανατροπή του καθεστώτος Άσσαντ στη Συρία, πέτυχε αφ' ενός να μειώσει δραματικά -αν και όχι στο βαθμό που επιθυμούσε- τη στρατιωτική ικανότητα της Χεζμπολάχ στο Λίβανο και να εκμηδενίσει την αεράμυνα του Ιράν αφ' ετέρου. 

Η τωρινή επίθεση έχει προφανή στόχο να καταστρέψει το σύνολο των υποδομών του Ιράν και, αποκεφαλίζοντας το καθεστώς, να το ανατρέψει και να φέρει στην εξουσία ένα καθεστώς - μαριονέτα. 

ΟΙ ΗΠΑ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΚΥΚΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ

Ο προφανής στόχος των ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο είναι να αποστερήσουν από την Κίνα το ιρανικό πετρέλαιο και να την φέρουν σε κατάσταση ενεργειακής ασφυξίας. Επιθυμούν επίσης, μέσα από την αλλαγή του καθεστώτος, να αποκτήσουν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στο Ιράν, πράγμα που θα τους επιτρέψει την πλήρη στρατιωτική περικύκλωση της Κίνας.

Αν τα παραπάνω υπακούουν σε μια λογική εκείνο που φαίνεται να μην έχει λογική είναι η προτίμηση της στρατιωτικής δράσης για την ανατροπή του καθεστώτος, αντί για μια προσέγγιση ανάλογη με αυτή της Βενεζουέλας -το ενδοκαθεστωτικό πραξικόπημα δηλαδή-, η οποία, οφείλουμε να το ομολογήσουμε, πιστώθηκε με επιτυχία. Το ότι ενδεχομένως δεν υπάρχουν στο Ιράν στελέχη του καθεστώτος πρόθυμα να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ θα έπρεπε να είχε προϊδεάσει την αμερικανική κυβέρνηση ότι μια αλλαγή καθεστώτος μόνο εύκολη δεν θα είναι.

Εδώ μπαίνει στην εξίσωση η ανάγκη του προέδρου Τραμπ να προσφέρει στους οπαδούς του MAGA (Make America Great Again),  η συντριπτική πλειονότητα των οποίων είναι το προτεσταντικό, λευκό, ξανθό προλεταριάτο που μισεί τους «αραπάδες» (όρος που περιλαμβάνει οποιονδήποτε δεν είναι ξανθός) γιατί του «παίρνουν τις δουλειές», τις γυναίκες, γιατί «του παίρνουν τις δουλειές» επίσης, τις φιλελεύθερες ελίτ γιατί «κλείνουν τα εργοστάσια», κάποιες σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες που να δικαιώνουν τις προεκλογικές του υποσχέσεις. 

Διότι ούτε καινούριες θέσεις εργασίας έχουν δημιουργηθεί - η απασχόληση βρίσκεται σε πολύ χειρότερο σημείο από την προεδρία Μπάιντεν-  και το επίπεδο της ζωής της φτωχολογιάς έχει υποβαθμιστεί σημαντικά εξ αιτίας των δασμών στα εισαγόμενα προϊόντα που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ. Όμως από την μαζική προσέλευση του λευκού ξανθού προλεταριάτου στις κάλπες του επόμενου Νοεμβρίου εξαρτάται ακόμα και η πολιτική επιβίωση του Τραμπ.

Εντούτοις αν, όπως γίνεται όλο και πιο πιθανό, οι ΗΠΑ εμπλακούν σε χερσαίες στρατιωτικές επιχειρήσεις μακράς διαρκείας τότε ο πρόεδρος Τραμπ θα οδηγηθεί σε εκλογές με τους υποστηρικτές του, στους οποίους είχε υποσχεθεί να μην ξαναεμπλέξει τις ΗΠΑ σε πολεμικές περιπέτειες, κάθε άλλο παρά ευχαριστημένους.

Ένας άλλος εσωτερικός παράγων που φαίνεται ότι επηρεάζει την πολιτική του προέδρου Τραμπ σε θέματα Μέσης Ανατολής είναι η σημαντική επιρροή στους οπαδούς του MAGA των ακραίων Ευαγγελιστών, οι οποίοι πιστεύουν ότι ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα είναι ο Αρμαγεδδών που θα σημάνει την εκ νέου έλευση του Ιησού στη γη.

ΓΙΑΤΙ ΤΩΡΑ Η ΕΠΙΘΕΣΗ;

Από την ανακωχή του περασμένου καλοκαιριού ήταν προφανές ότι οι αντιμαχόμενες πλευρές ετοιμάζονταν πυρετωδώς για τον επόμενο γύρο. Η επιλογή της στιγμής ανταποκρίνεται σίγουρα σε έναν στρατιωτικό υπολογισμό. Το Ιράν  είχε παραγγείλει κατεπειγόντως ευέλικτα αντιαεροπορικά συστήματα, προκειμένου να αντικαταστήσει τις απώλειές του, κόστους άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων  σε Ρωσία και Κίνα και επρόκειτο σύντομα να αρχίσει να παραλαμβάνει κάποια από αυτά. 

Η σκέψη όμως που κυρίως πρυτάνευσε σε Αμερικανούς και Ισραηλινούς μετά από τις πρωτοφανείς διαδηλώσεις του Ιανουαρίου ήταν η πεποίθηση πως το καθεστώς είναι έτοιμο να καταρρεύσει και ότι αρκούσε ο αποκεφαλισμός της ηγεσίας του για να ξεσπάσει μια λαϊκή εξέγερση που θα το ανέτρεπε.

Όμως το ιρανικό καθεστώς έχει ακόμα ισχυρή λαϊκή βάση υποστήριξης, όπως απέδειξαν οι εξ ίσου μαζικές με αυτές των εξεγερμένων αντιδιαδηλώσεις των υποστηρικτών του, αλλά και τα εκατομμύρια των Ιρανών που ξεχύθηκαν στους δρόμους των πόλεων για να θρηνήσουν το θάνατο του Χαμενεΐ.

Επίσης δεν είναι ένα προσωποπαγές καθεστώς, όπως ήταν αυτό του Γκαντάφι στη Λιβύη ή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ, η εξαφάνιση των οποίων από το πολιτικό προσκήνιο αρκούσε για να βυθίσει τις δυο χώρες στο απόλυτο χάος. 

Τέλος το Ιράν, ως διάδοχος της περσικής αυτοκρατορίας, έχει μια μακραίωνη Ιστορία και πολιτισμό κι οι Ιρανοί έχουν ένα αναπτυγμένο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας. Ταυτόχρονα διακατέχονται και αυτοί από το αίσθημα του ανάδελφου έθνους που όλοι επιβουλεύονται. 

Για να μην αναφερθούμε φυσικά στο παράλογο του συλλογισμού που θέλει τον πληθυσμό να ξεχύνεται στους δρόμους των πόλεων για ν' ανατρέψει το καθεστώς ενώ αυτές βομβαρδίζονται.

ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ;

Οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό, καταστρέφοντας υποδομές και σκοτώνοντας κόσμο, και το Ιράν απαντά με τον τρόπο που ξέρει: εκτοξεύοντας κατά πάντων πυραύλους και drones χαμηλού κόστους και με ικανότητα για περιορισμένες ζημιές, για την αντιμετώπιση των οποίων όμως χρησιμοποιούνται πανάκριβα αντιπυραυλικά συστήματα, υψηλού κόστους και με χρεία μεγάλου χρονικού διαστήματος για την κατασκευή τους.

Ήδη η εφημερίδα Washington Post επισημαίνει -κι ανάγκασε τον Αμερικανό υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, στη σημερινή του συνέντευξη τύπου να δώσει μια μακρά κι ασαφή απάντηση- ότι οι αμερικανικές δυνάμεις στις επόμενες ημέρες θα βρεθούν αντιμέτωπες με έλλειψη αντιαεροπορικών πυραύλων, πράγμα που θα τις εξαναγκάζει να αξιολογούν ποιες επιθέσεις θα αντιμετωπίζουν και ποιες όχι, με προφανή συνέπεια την αύξηση των απωλειών τους.

Από την πλευρά των Ιρανών ο στόχος είναι σαφής: να διαχυθεί ο πόλεμος στο σύνολο της Μέσης Ανατολής και πέραν αυτής - όπως αποδεικνύουν οι πύραυλοι που χτύπησαν τη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου- και να υποχρεώσουν τους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς να εμπλακούν σε χερσαίες επιχειρήσεις. Κάτι που, επίσης σήμερα η εκπρόσωπος τύπου του Λευκού Οίκου δεν απέκλεισε.

Επίσης δεν πρέπει να αποκλείσουμε ασύμμετρες επιθέσεις με στόχους σε ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες υποστηρίζουν την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση. Με δεδομένο ότι τόσο η Γερμανία όσο και η Γαλλία φλέγονται από επιθυμία να υποστηρίξουν στρατιωτικά τους Άραβες συμμάχους τους στην περιοχή -κάτι καθεστώτα εξ ίσου ανελεύθερα και μακράν πιο μισογυνικά από τους Ιρανούς μουλάδες, για να μην το ξεχνάμε- δε θα πρέπει να εκπλαγούμε καθόλου αν δούμε τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα σε ευρωπαϊκές χώρες. Άλλωστε οι Ιρανοί, πριν 40 ακριβώς χρόνια, με αφορμή το μπλοκάρισμα από τη Γαλλία περιουσιακών στοιχείων του Ιράν ύψους μερικών δισεκατομμυρίων δολαρίων, σκόρπισαν με επιτυχία τον τρόμο στο Παρίσι. Σε κάθε περίπτωση στο ιρανικό καθεστώς είναι σαφές πως δίνει έναν αγώνα επιβίωσης. Και για το λόγο αυτό θα μετέλθει όλα τα μέσα που πιστεύει πως έχει στη διάθεσή του.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ

Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα παρακολουθούν τα τεκταινόμενα τηρώντας στάση αναμονής. Ναι μεν καταδίκασαν την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση, όμως δεν έδειξαν κάποια ιδιαίτερη ζέση για αντίδραση.

Σε ό,τι αφορά στη Ρωσία η στάση της είναι κατανοητή καθ' όσον είναι μπλεγμένη σε έναν πολυδάπανο και με υψηλές απώλειες πόλεμο στην Ουκρανία. Η εμπλοκή των ΗΠΑ σε ένα άλλο μέτωπο της δίνει την έμπρακτη διαβεβαίωση ότι δεν θα ασχοληθούν, είτε επειδή δεν το επιθυμούν είτε επειδή δεν θα μπορούν, με τον πόλεμο της Ουκρανίας. Επίσης, δεν επιθυμεί να κόψει τις γέφυρες επικοινωνίας με τις ΗΠΑ, που δημιουργήθηκαν και πάλι μετά από τη δεύτερη εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ.

Σε ό,τι αφορά στην Κίνα τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Σίγουρα ανησυχεί για το ενδεχόμενο να χάσει την πρόσβαση στο ιρανικό πετρέλαιο, όπως συνέβη με αυτό της Βενεζουέλας μετά από την απαγωγή του Μαδούρο. Άλλο τόσο σίγουρο όμως είναι ότι δεν επιθυμεί προς το παρόν να έρθει σε στρατιωτική αντιπαράθεση, έστω και έμμεση, με τις ΗΠΑ.

Επιπροσθέτως, όπως επισημαίνει και ο Ηλίας Φωτίου σε άρθρο του στην ενημερωτική ιστοσελίδα Neostrategy ( Πεκίνο – Μόσχα: Η στρατηγική σιωπή για το Ιράν ) «το “Venezuelan scenario” είναι ο μεγάλος εφιάλτης του Πεκίνου. Γι’ αυτό ακριβώς η Κίνα δεν είναι πλήρως αδιάφορη. Χρησιμοποιεί κάθε μη στρατιωτικό μέσο που έχει, δορυφορικές εικόνες για έγκαιρη προειδοποίηση, διπλωματική κάλυψη στον ΟΗΕ, και φήμες για προμήθεια αντιπλοϊκών πυραύλων, ακριβώς για να διατηρήσει το Ιράν σε θέση επιβίωσης, αλλά όχι σε θέση νίκης».

Κι ο λόγος για τον οποίο δεν επιθυμεί μια ιρανική νίκη είναι ότι προσβλέπει στον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πόρων της χώρας κάτι που θα πετύχει πολύ πιο εύκολα αν από τον πόλεμο επιβιώσει μεν το ιρανικό καθεστώς, αλλά είναι οικονομικά και πολιτικά εξουθενωμένο.

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

Για πρώτη φορά από το 1950 ο ελληνικός στρατός συμμετέχει σε ένα πόλεμο, το μέτωπο του οποίου βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Η πυροβολαρχία πυραύλων Patriot που εδώ και πέντε χρόνια παραχώρησε το ελληνικό Κράτος στη Σαουδική Αραβία βρίσκεται πρακτικά στη δεύτερη γραμμή του μετώπου.

Θεωρητικά οι Έλληνες στρατιωτικοί είχαν μεταβεί στη Σαουδική Αραβία για να εκπαιδεύσουν τους Σαουδάραβες συναδέλφους τους, πλην όμως, η παραμονή των 120 ανδρών της πυροβολαρχίας επί πέντε χρόνια εκεί αφορά καθήκοντα που δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση. Η στοχοποίηση από τους Ιρανούς της πυροβολαρχίας είναι θέμα χρόνου. Κι αυτό σίγουρα δεν θα έχει μόνο διπλωματικές επιπτώσεις.

Ήδη ο γ.γ. του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας έχει καταγγείλει πως κάποιοι από τους πυραύλους που αναχαιτίστηκαν πάνω από την Κύπρο είχαν προορισμό τη νατοϊκή βάση της Σούδας. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ευσταθεί ή όχι ο ισχυρισμός του, όμως, σε κάθε περίπτωση, είναι κάτι που μπορεί ανά πάσα στιγμή να συμβεί. Και το γεγονός ότι η κυβέρνηση μετέφερε μια πυροβολαρχία Patriot εσπευσμένα στην Κάρπαθο, επιβεβαιώνει αυτό το ενδεχόμενο.

Γιάννης Χρυσοβέργης

-«ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΩΡΑ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟ»
-«ΚΙ ΑΝ ΕΡΘΟΥΝ ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ;» 

Το παραπάνω ερώτημα διατυπώνεται συχνά από καλόπιστους -πολύ περισσότερο δε από την πληθώρα των κακόπιστων- συνομιλητές των αντιρρησιών συνείδησης και πηγάζει από τη φυσική ανάγκη των ανθρώπων να ζουν με ένα αίσθημα ασφάλειας.

Όμως η αναζήτηση της ασφάλειας στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς είναι κάτι σαν τις χημειοθεραπείες στον καρκίνο: όπως οι παρενέργειες των χημειοθεραπειών σκοτώνουν τους ασθενείς  πριν προλάβει να το κάνει ο καρκίνος, έτσι κι οι εξοπλισμοί φέρνουν το αντίθετο από το επιζητούμενο αποτέλεσμα: βυθίζουν την κοινωνία σε έναν εφιάλτη ανασφάλειας. 

Κι αυτό που προκύπτει είναι εξ ίσου εφιαλτικό με τις συνέπειες μιας ξένης στρατιωτικής κατοχής.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ»; 

Η πρώτη απάντηση που θα δώσει ένας συμπολίτης μας στο ερώτημα αυτό είναι: «Να είναι ασφαλή τα σύνορα της χώρας». Και είναι εύλογη. Είναι επίσης γεγονός πως η συντριπτική πλειονότητα των συμπολιτών μας εγκολπώνεται επί του θέματος αυτού το αξίωμα των ειδικών -εντός κι εκτός εισαγωγικών- σε θέματα γεωπολιτικής που συνοψίζεται στη φράση: «Αν θες ειρήνη, ετοίμαζε τον πόλεμο».

Θα μας απαντήσει επίσης ότι θέλει η χώρα να είναι κυρίαρχη και να μην υπαγορεύουν τις αποφάσεις των κυβερνήσεών της τρίτες χώρες.

Αν επιμείνουμε ρωτώντας τι άλλο σημαίνει «να είμαστε ασφαλείς», είναι βέβαιο πως η συντριπτική πλειονότητα των συμπολιτών μας θα μας απαντήσουν «να μη φοβάμαι όταν κυκλοφορώ στο δρόμο μήπως δεχτώ επίθεση». Είναι κι αυτή μια εύλογη απάντηση.

Αν συνεχίσουμε να επιμένουμε στο ερώτημά μας η συντριπτική πλειονότητα των συμπολιτών μας θα μας απαντήσουν ότι ασφάλεια είναι να έχουν μια αξιοπρεπή εργασία με ένα μισθό που θα τους επιτρέπει να καλύψουν τις ανάγκες του μήνα, να προσβλέπουν σε μια αξιοπρεπή σύνταξη, να υπάρχει ένα άξιο εμπιστοσύνης δημόσιο σύστημα υγείας και να υπάρχουν επίσης άξια εμπιστοσύνης σχολεία για τα παιδιά τους.

Η ΚΟΥΡΣΑ ΤΩΝ ΕΞΟΠΛΙΣΜΩΝ ΚΑΙ Η ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 

Αν πιστέψουμε την κυβέρνηση της χώρας σίγουρα ζούμε υπό την απειλή μιας τουρκικής εισβολής. Γεγονός που, κατά την άποψή της, επιτάσσει την  άμεση προμήθεια νέων οπλικών συστημάτων το συνολικό κόστος των οποίων θα ανέλθει σε 70 με 80 δισεκατομμύρια ευρώ. Χρήματα που για να βρεθούν η χώρα θα προσφύγει σε διεθνή δανεισμό, συνήθως δεκαετής με μέσο ετήσιο επιτόκιο γύρω στο 5%, πράγμα που σημαίνει ότι το πραγματικό τελικό κόστος θα κυμανθεί μεταξύ 110 και 120 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Το 2009, στα τέλη του οποίου το ελληνικό Κράτος χρεοκόπησε, ο προϋπολογισμός που είχε ψηφιστεί από τη Βουλή προέβλεπε αμυντικές δαπάνες 9 δισεκατομμυρίων ευρώ, ποσό ίσο με τα χρήματα που δαπανήθηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 σε έξι ολόκληρα χρόνια (Οι εκτιμήσεις που ανεβάζουν το κόστος των Ολυμπιακών Αγώνων πάνω από αυτό το ποσό περιλαμβάνουν τις δαπάνες κατασκευής υποδομών που είχαν αποφασιστεί πολύ πριν τη διεκδίκηση των Αγώνων, όπως η Αττική Οδός, το μετρό της Αθήνας και το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος, καθώς και τα ποσά που δαπανήθηκαν για την αναβάθμιση και συντήρηση υπαρχουσών υποδομών, οι οποίες θα έπρεπε να είχαν δρομολογηθεί χρόνια πριν).

Επίσης, το 2009 το δημόσιο χρέος ανέρχονταν σε 240 δισεκατομμύρια ευρώ. Όμως στις «αγορές του αιώνα», όπως ονομάστηκαν οι μαζικές προμήθειες οπλικών συστημάτων στις δεκαετίες του '80 και του '90 δαπανήθηκαν, με τις πιο μετριοπαθείς εκτιμήσεις, 100 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που καλύφθηκε από εξωτερικό δανεισμό -δεκαετής κι αυτός και με επιτόκια που υπερέβαιναν το 5%- πράγμα που ανεβάζει το πραγματικό κόστος των οπλικών αυτών συστημάτων σε περίπου 160 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή τα 2/3 του δημοσίου χρέους τη στιγμή της χρεοκοπίας.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Στη δεκαπενταετία που πέρασε από τη χρεοκοπία της χώρας στα τέλη του 2009 μέχρι σήμερα γίναμε μάρτυρες:

1. Μιας Βουλής που, στην τετραετία 2011-2014 ψήφιζε νόμους τους οποίους δεν είχαν καν συντάξει οι υπουργοί που τους υπέγραφαν. Οι υπηρεσίες των υπουργείων απλώς μετέφραζαν κείμενα που έστελναν οι διεθνείς τοκογλύφοι και τα προωθούσαν στη Βουλή. Είναι αυτό εθνική κυριαρχία; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
2. Μιας κυβέρνησης, στην τετραετία 2015-2019, που υποχρεώθηκε από τους διεθνείς τοκογλύφους να εφαρμόσει μια διακυβέρνηση στους αντίποδες του εκλογικού της προγράμματος. Είναι αυτό εθνική κυριαρχία; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
3. Είδαμε την ανεργία να εκτοξεύεται σε τρία χρόνια από το 8% στο 28%, το μέσο μισθό να βουλιάζει περίπου 50%, τις συντάξεις να μειώνονται κατά 20%-40%, εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων που δεν είναι άνεργοι να αμείβονται με λιγότερα από 400 ευρώ το μήνα. Αισθάνεται υπό αυτές τις συνθήκες κανείς ασφάλεια; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
4. Είδαμε ανθρώπους να χάνουν τα σπίτια τους, παιδιά σε σχολεία να λιποθυμούν από την πείνα, την Αθήνα να γεμίζει άστεγους. Αισθάνεται υπό αυτές τις συνθήκες κανείς ασφάλεια; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
   
5. Είδαμε στα σχολεία να αυξάνεται ο αριθμός των μαθητών ανά αίθουσα κατά 50%, λόγω μη αντικατάστασης των εκπαιδευτικών που συνταξιοδοτούνται, βλέπουμε τα νοσοκομεία να καταρρέουν εξ αιτίας των δεκάδων χιλιάδων κενών θέσεων γιατρών και νοσηλευτών. Αισθάνεται υπό αυτές τις συνθήκες κανείς ασφάλεια; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
6. Επιπλέον, βλέπουμε καθημερινά να εκτοξεύονται τα περιστατικά έμφυλης κι ενδοοικογενειακής βίας. Κάθε χρόνο πάνω από 4.000 γυναίκες καταγγέλλουν ότι έπεσαν θύματα κακοποίησης ή βιασμού από συζύγους, συντρόφους ή και αγνώστους -μικρό μόνο κλάσμα του πραγματικού αριθμού των περιστατικών- κι υπάρχουν μονάχα 55 ξενώνες, κι αυτοί υποστελεχωμένοι, για να τους παράσχουν την όποια βοήθεια. Ταυτόχρονα εκτοξεύονται τα κακοποίησης παιδιών, ακόμα και βιασμών, από άτομα του συγγενικού περιβάλλοντος -πάλι μικρό μόνο κλάσμα των πραγματικών κρουσμάτων-. Αισθάνεται υπό αυτές τις συνθήκες κανείς ασφάλεια; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.
7. Κι ακόμα, τα δελτία ειδήσεων κατακλύζονται  καθημερινά από ειδήσεις ξεκαθαρίσματος λογαριασμών μεταξύ μαφιόζικων συμμοριών, ενώ η βία στα σχολεία -μεταξύ μαθητών, προπηλακισμοί δασκάλων από μαθητές αλλά κι από γονείς- αυξάνεται εκθετικά. Αισθάνεται υπό αυτές τις συνθήκες κανείς ασφάλεια; ΣΙΓΟΥΡΑ ΟΧΙ.

Η χώρα χρεοκόπησε εξ αιτίας των θηριωδών εξοπλιστικών δαπανών, απώλεσε την κυριαρχία της, η μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας φτώχυνε, χιλιάδες ανθρώπων πείνασαν, η δημόσια εκπαίδευση και η δημόσια υγεία καταρρέουν, οι δρόμοι είναι πολύ λιγότερο ασφαλείς για τους πολίτες τη νύχτα, ιδίως για τις γυναίκες, ολοένα και περισσότεροι επαγγελματίες πληρώνουν νταβατιλίκι στις μαφιόζικες συμμορίες και το ερώτημα πια είναι: Τι διάολο θα ήτανε χειρότερο αν είχαν έρθει οι Τούρκοι;

ΑΣ ΤΟ ΠΑΡΟΥΜΕ ΑΛΛΙΩΣ

Τι σημαίνουν για την κοινωνία τα 110-120 δισεκατομμύρια ευρώ τα οποία πρόκειται να δαπανηθούν για τα «οπλικά συστήματα νέας γενιάς, που θα μας θωρακίσουν έναντι της Τουρκίας»; Αν λάβουμε υπ' όψιν ότι το ετήσιο μισθολογικό κόστος ενός πρωτοδιόριστου εκπαιδευτικού ή νοσηλευτή είναι για το Κράτος 17.000 ευρώ, το ποσό αυτό επαρκεί για να καλύψει το μισθολογικό κόστος της κάλυψης των κενών σε υγεία και παιδεία για 30 ολόκληρα χρόνια.

Επίσης επιτρέπει να κλείσουν οι τρύπες στη χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης για άλλα τόσα χρόνια, να γίνουν όλες οι απαραίτητες επενδύσεις για την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών, την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και την πράσινη μετάβαση της οικονομίας.

Και βέβαια,  η δραστική περικοπή των εξοπλιστικών προγραμμάτων δεν αρκεί για να ομαλοποιηθούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις. Θα είναι όμως μια καλή αρχή για τη δημιουργία μιας ελάχιστης εμπιστοσύνης, που θα μπορέσει, υπό προϋποθέσεις, να οδηγήσει σε μια μακράς πνοής βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Γιάννης Χρυσοβέργης

 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΑΤΕΡΛΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ

Η αξίωση του Ερντογάν από το βήμα της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ να αναγνωρίσει ο διεθνής οργανισμός το τουρκοκυπριακό Κράτος έρχεται στην καλύτερη γι' αυτόν στιγμή. Ουδείς στον κόσμο έχει διάθεση ν' ακούσει για το Κυπριακό και όλοι στη Δύση θέλουν να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία.

Η ελληνική διπλωματία πρέπει να αποδεχτεί την επερχόμενη ήττα της, που ισοδυναμεί με βαριά στρατιωτική ήττα και να περισώσει ό,τι μπορεί να σωθεί.

Η ΣΩΣΤΗ ΣΤΙΓΜΗ

Οι δηλώσεις του Τούρκου προέδρου από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για λύση δύο κρατών στην Κύπρο προκάλεσαν κύμα οργής στην Ελλάδα. 

Στην Κύπρο, αν κρίνω από από τις ιστοσελίδες του ΠΟΛΙΤΗ και της ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ, καθώς και από το σημερινό πρωτοσέλιδο της εφημερίδας του ΑΚΕΛ ΧΑΡΑΥΓΗ, μάλλον έγιναν δεκτές με περισσότερη ψυχραιμία. Ίσως γιατί στην Κυπριακή Δημοκρατία, συνειδητά ή ασυνείδητα, όλοι έχουν συμφιλιωθεί με την ιδέα της διχοτόμησης.

Πολύ περισσότερο που η ελληνοκυπριακή κοινωνία είτε με την ψήφο της - Σχέδιο Ανάν το 2004- είτε δια των πολιτικών της εκπροσώπων -Κραν Μοντανά το 2017- τίναξε στον αέρα προσπάθειες πολλών ετών και στις δυο περιπτώσεις για μια «δικοινοτική διζωνική ομοσπονδιακή λύση» -το τοτέμ της ελληνοκυπριακής και ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στο Κυπριακό-.

Η αξίωση του Ερντογάν διατυπώθηκε σε μια στιγμή που στον ΟΗΕ κανείς δεν έχει διάθεση ν' ακούσει τη λέξη «Κυπριακό», μετά από δυο παταγώδεις αποτυχίες επίλυσης του προβλήματος μέσα σε δεκαπέντε χρόνια.

Σε μια στιγμή που η Ρωσία, όπως είχα προβλέψει μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία και την ακραία σύμπλευση της Ελλάδας με τους Αμερικανούς -πιστεύω πως δεν έχει η χώρα την πολυτέλεια μιας αδέσμευτης πολιτικής, όμως άλλο είναι μια ήπια φιλοδυτική πολιτική με σταθερά ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα κι άλλο η αποστολή πολεμικού υλικού στην Ουκρανία πριν καν το ζητήσουν οι Αμερικάνοι-, ετοιμάζεται να αναγνωρίσει το τουρκοκυπριακό κράτος. Ενδεικτικό είναι το σημερινό δημοσίευμα της κυπριακής εφημερίδας ΠΟΛΙΤΗΣ ( https://politis.com.cy/politis-news/cyprus/684652/episimo-rosiko-aitima-gia-proxeneio-sta-katechomena ).

Σε μια εποχή που η Δύση επιθυμεί διακαώς να βελτιώσει τις σχέσεις της με την Τουρκία και γι' αυτό απαιτεί φορτικά από το ελληνικό Κράτος υποχωρήσεις έναντι της χώρας αυτής.

ΘΕΜΑ ΧΡΟΝΟΥ ΟΙ ΜΑΖΙΚΕΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΙΣ ΤΟΥ «ΨΕΥΔΟΚΡΑΤΟΥΣ»

Η αναγνώριση του τουρκοκυπριακού Κράτους από τη Ρωσία θα δώσει το έναυσμα για μαζικές αναγνωρίσεις του από άλλες χώρες, που χρόνια τώρα περιμένουν να κάνει το πρώτο βήμα κάποιος άλλος, η Ρωσία εν προκειμένω, και είναι πολλές.

Θα ανοίξει επίσης την πόρτα για την ένταξή του στον ΟΗΕ και καλά θα κάνει η ελληνική διπλωματία να μην ευελπιστεί σε κάποιο βέτο ενός μονίμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το οποίο, ακόμα κι αν πρόσκαιρα υπάρξει, θα αρθεί ευθύς μόλις η Τουρκία παράσχει τα απαιτούμενα διμερή ανταλλάγματα.

ΤΟ ΒΑΤΕΡΛΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ

Οι εξελίξεις αυτές συνιστούν την πιο βαριά ήττα της ελληνικής διπλωματίας από τη σύσταση του ελληνικού Κράτους. Αφού, στα χρόνια που ακολούθησαν την τουρκική εισβολή στο νησί, κατέστησε τη «δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία» ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της για το Κυπριακό -ορθώς κατά τη γνώμη μου- ουδέποτε εκπόνησε μια συγκεκριμένη στρατηγική για την επίτευξη του σκοπού αυτού.

Ακόμα χειρότερα, το ηχηρό ΟΧΙ των Ελληνοκυπρίων στο Σχέδιο Ανάν το 2004 δεν προκάλεσε στο υπουργείο Εξωτερικών κάποιους προβληματισμούς ως προς το ενδεχόμενο να μην επιθυμούν οι Ελληνοκύπριοι μια ομοσπονδία με τους Τουρκοκύπριους, οπότε να αναζητηθεί μια αποδεκτή από όλες τις πλευρές μορφή διχοτόμησης.

Κι αφού το τοτέμ της «διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας» έμεινε άθικτο και καταλήξαμε στο δεύτερο ναυάγιο της τελευταίας στιγμής στο Κραν Μοντανά, από υπαιτιότητα της ελληνοκυπριακής ηγεσίας και πάλι, οδηγούμαστε πλέον σε μια διχοτόμηση η οποία θα νομιμοποιεί απόλυτα το status quo της εισβολής του 1974. Η αποτυχία αυτή είναι ισοδύναμη με μια στρατιωτική ήττα -την οποία αρνηθήκαμε να αποδεχθούμε πριν πενήντα χρόνια και να προχωρήσουμε- και θα ρίξει πολύ βαριά τη σκιά της στο σύνολο των ελληνοτουρκικών ζητημάτων.

ΚΑΙ ΤΩΡΑ;

Η απουσία αναφοράς στις σημερινές δηλώσεις Μητσοτάκη και Ερντογάν στο Κυπριακό μετά τη μεταξύ τους συνάντηση είναι ενδεικτική της αμηχανίας της ελληνικής κυβέρνησης.

Το γεγονός δε ότι η συνάντησή τους δεν ακυρώθηκε για ένα απροσδιόριστο μέλλον είναι ενδεικτικό των πιέσεων που δέχεται η Ελλάδα από τη Δύση για «να τα βρει» με την Τουρκία.

Για άλλη μια φορά η ελληνική διπλωματία κρύβεται πίσω από το άλλο τοτέμ της («μια και μόνο ελληνοτουρκική διαφορά υπάρχει, η διευθέτηση της υφαλοκρηπίδας») κι αρνείται να επεξεργαστεί σχέδια με κόκκινες γραμμές και πιθανές παραχωρήσεις έναντι κάποιων σημαντικών γι' αυτήν ανταλλαγμάτων.

Και θα καταλήξουμε τελικά σε μια οδυνηρή επανάληψη του κάζου με το περιβόητο «παράνομο» Τουρκολιβυκό Σύμφωνο, που έχει αποδεχτεί μια χαρά ο ΟΗΕ και στη βάση του οποίου εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις της «φίλης» Αιγύπτου με την Τουρκία για την οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών των δυο χωρών.

Μόνο που το επίδικο δεν περιορίζεται στις ακραίες ερμηνείες του διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, που εμφανίστηκαν επί πρωθυπουργίας Σαμαρά και προσπαθούν να πείσουν όλο τον κόσμο ότι το νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελόριζου έχει περισσότερα δικαιώματα σε ΑΟΖ από τα 900 χιλιόμετρα ακτογραμμής της Μεσογείου, προκαλώντας  συγκαταβατικά χαμόγελα των συνομιλητών των Ελλήνων διπλωματών.

Η Τουρκία έχει θέσει ζήτημα χάραξης θαλασσίων συνόρων και ζήτημα αφοπλισμού των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, για να μη μιλήσουμε για τα μειονοτικά θέματα, που ορθώς από την πλευρά της θέτει η Τουρκία και που κακώς δεν θέτει η Ελλάδα.

Ως προς το πρώτο η κοινή λογική θα έλεγε ότι στο υπουργείο Εξωτερικών έχουν σχηματιστεί φάκελοι για όλα τα επίμαχα σημεία της θαλάσσιας μεθορίου, με τους οποίους αποδεικνύεται η ορθότητα των ελληνικών θέσεων, αλλά και σχέδια παραχωρήσεων στην Τουρκία έναντι κάποιων αντίστοιχων ανταλλαγμάτων, τα οποία θα απαιτηθούν επιτακτικά,  εκ μέρους της. 

Το χάος που επικρατούσε επί τρεις ολόκληρες ημέρες στο υπουργείο Εξωτερικών στην κρίση των Ιμίων το 1996, όταν έψαχναν να βρουν και δεν έβρισκαν τα κείμενα των Συνθηκών του 1932 και 1947, με βάση τις οποίες οι δυο νησίδες ανήκουν στο σύμπλεγμα της Δωδεκανήσου, σε συνδυασμό με την πεποίθηση της κυβέρνησης ότι το πάγωμα των θεμάτων συνιστά την καλύτερη λύση στο διηνεκές -όπως και με το Κυπριακό δηλαδή- καθιστά την πεποίθηση ότι όλα τα παραπάνω ισχύουν επικίνδυνο ρομαντισμό.

Ως προς το ζήτημα του αφοπλισμού των νησιών τα πράγματα είναι ακόμα πιο σοβαρά. 

Πρώτον διότι η Ελλάδα έχει εξοπλίσει τα νησιά κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάνης , η οποία προβλέπει αποκλειστικά και μόνο δυνάμεις επιβολής της τάξης (χωροφυλακή δηλαδή). Ανάλογες πρόνοιες έχει και η Συνθήκη του Παρισιού, του 1947, για τα Δωδεκάνησα. Άρα αν η Τουρκία προσφύγει επ' αυτού σε διεθνές δικαστήριο θα δικαιωθεί πανηγυρικά.

Δεύτερον  διότι  χωρίς παρουσία ελληνικού στρατού δεν υπάρχει κάτοικος των νησιών του ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων που να αισθάνεται ασφαλής. Τυχόν απόσυρση του ελληνικού στρατού επομένως, είτε μετά από απόφαση διεθνούς δικαστηρίου, είτε στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας, θα προκαλέσει στην Ελλάδα πολιτική κρίση ανάλογη με αυτή που οδήγησε στην πτώση της Χούντας το 1974,  η δε κυβέρνηση που θα το πράξει ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με κατηγορίες εσχάτης προδοσίας.

Και πάλι η κοινή λογική θα έλεγε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να έχει καταστήσει σαφές προς όλους τους Δυτικούς ότι μόνο αν χάσει η χώρα πόλεμο θα αποστρατιωτικοποιηθούν τα νησιά. Κάτι που επίσης δεν έχει συμβεί.

Είτε αρέσει στην κυβέρνηση είτε όχι πολύ σύντομα θα αναγκαστεί να διαπραγματευτεί εφ' όλης της ύλης με την Τουρκία. Αυτό που με τρομάζει δεν είναι τόσο ο κίνδυνος να συρθεί σε διαπραγματεύσεις χωρίς αξιώσεις, χωρίς εναλλακτικά σχέδια και κόκκινες γραμμές, το οποίο ένας θεός ξέρει τι συνέπειες θα έχει, όσο ο κίνδυνος να ξεσπάσει πόλεμος από ατύχημα, όπως παρ' ολίγον να συμβεί το καλοκαίρι του 2020.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ
Το ελληνικό Κράτος αντιμέτωπο με τις συνέπειες της μεγαλομανίας του 

Κι ενώ τα ελληνικά ΜΜΕ κι η κυβέρνηση βαυκαλίζονται αδιάκοπα με την υποτιθέμενη «διεθνή απομόνωση της Τουρκίας» όλα δείχνουν ότι πολύ σύντομα το ελληνικό Κράτος θα κληθεί να πληρώσει το τίμημα της αμετροεπούς πολιτικής του απέναντι σε αυτή με έναν οδυνηρό συμβιβασμό, υπό την ασφυκτική πίεση των Δυτικών χωρών.

Πριν από δυο χρόνια, με αφορμή την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί ( Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ) αλλά και σε παλαιότερα κείμενα στον ΑΤΑΚΤΟ ΛΟΓΟ επισήμαινα το  παράλογο μείγμα μαξιμαλισμού και δέους με το οποίο η ελληνική κοινωνία κι ο πολιτικός κόσμος αντιμετωπίζουν την Τουρκία.

Κι ενώ η ελληνική κυβέρνηση, παρά τις απανωτές διπλωματικές της αποτυχίες -εμπλοκή στον πόλεμο της Λιβύης στο πλευρό του «στρατάρχη» Χαφτάρ και όχι της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, αποτυχία επιβολής εμπάργκο εξαγωγών όπλων από τις ευρωπαϊκές χώρες στην Τουρκία το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2020 ενώ οι δυο χώρες βρίσκονταν στα πρόθυρα του πολέμου, εκκωφαντική άρση της στήριξης των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο διαβόητο αγωγό φυσικού αερίου EastMed- περιφέρει αυτάρεσκα στα εγχώρια ΜΜΕ δηλώσεις περί «διεθνούς απομόνωσης του Ερντογάν», αυτός άλλαξε και πάλι τους κανόνες του παιγνιδιού θέτοντας ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου.

Όπως και στην περίπτωση του εμφυλίου στη Λιβύη, όπου ενώ η Τουρκία υπέγραφε μνημόνιο συνεργασίας με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υποδέχονταν τον ανεκδιήγητο «στρατάρχη» Χαφτάρ με τιμές αρχηγού Κράτους -οι χώρες που τον χρηματοδοτούσαν κι ίσως να τον χρηματοδοτούν ακόμα, Ρωσία, Αίγυπτος Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα ούτε τουριστική βίζα δεν του έδιναν- έτσι και σήμερα το ΥΠΕΞ περιφέρει ανακοινώσεις των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με τις οποίες «αναγνωρίζεται η ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Αιγαίου». 

Ξεχνώντας να αναφέρουν πως την ελληνική κυριαρχία στα νησιά, ούτε η Τουρκία την αμφισβητεί. Εκείνο που αμφισβητεί είναι το δικαίωμα της Ελλάδας να έχει στρατό σε αυτά και βασίζει την αξίωσή της στις διεθνείς συνθήκες που τα κατέστησαν ελληνικό έδαφος..

Τα «τρελά» σενάρια περί  αποκλεισμού μεγάλου ελληνικού νησιού

Η ανάδειξη της στρατιωτικοποίησης των νησιών του Βορείου Αιγαίου από την Τουρκία δεν είναι καθόλου τυχαία. 

Τόσο η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923, με την οποία τα νησιά του Βορείου Αιγαίου στην Ελλάδα, όσο και η Συνθήκη του Παρισιού του 1947, που αποδίδει στην Ελλάδα τη Δωδεκάνησο, ορίζουν ρητά πως τα επίμαχα νησιά πρέπει να είναι αποστρατιωτικοποιημένα και έτσι ήταν μέχρι το1974.

Μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο τόσο η Δωδεκάνησος όσο και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου εξοπλίστηκαν με ταχείς ρυθμούς και σήμερα είναι βαρύτατα εξοπλισμένα. 

Το ελληνικό αντεπιχείρημα στις τουρκικές αιτιάσεις είναι πως ο εξοπλισμός των νησιών συνιστά κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας, από τη στιγμή που στην απέναντι ακτή του Αιγαίου εδρεύει μια ολόκληρη στρατιά κι ο μεγαλύτερος αποβατικός στόλος της Μεσογείου.

Επιχειρήματα που μπορεί μεν να ακούγονται λογικά σ' έναν καλόπιστο τρίτο και, κυρίως, να πείθουν την ελληνική κοινή γνώμη για το δίκαιο του ελληνικού Κράτους, όμως δεν αρκούν για να ανατρέψουν το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει παραβιάσει διεθνείς συνθήκες, άρα και το Διεθνές Δίκαιο, που υποτίθεται ότι συνιστά το γνώμονα της εξωτερικής της πολιτικής.

Αντιθέτως, ουδεμία διεθνής συνθήκη υποχρεώνει την Τουρκία να μην έχει στρατιωτικές δυνάμεις στη δική της ακτή του Αιγαίου.

Μιλώντας με δημοσιογράφους off the record Τούρκοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι, από όλες τις ελληνοτουρκικές διαφορές, αυτή που είναι πιο εύκολο να κερδηθεί σε μια διαπραγμάτευση υπό διεθνή αιγίδα. Είναι λοιπόν προφανές ότι σε αυτό το θέμα θα αυξήσει την πίεσή της η Τουρκία, καθώς έχει την ευκαιρία μιας εύκολης κι αναίμακτης νίκης. Την οποία φυσικά ο Ερντογάν θα φροντίσει να κεφαλαιοποιήσει στις επερχόμενες τουρκικές εκλογές.

Δεν είναι λοιπόν τυχαία η δημοσίευση χθες δυο άρθρων με θέμα ένα ενδεχόμενο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο.

Το πρώτο το υπέγραφε ο Δήμος Βερύκιος στο ieidiseis , στο οποίο γίνεται λόγος για σχέδια αποτροπής του αποκλεισμού ενός νησιού από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις. Πολλοί έχουν πολλά να πουν για το χαρακτήρα του Βερύκιου, ουδείς όμως μπορεί να αμφισβητήσει ότι είναι ένας από τους καλύτερους ρεπόρτερ στα θέματα του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Άρα εκτός από καπνό υπάρχει και φωτιά.

Το δεύτερο το υπέγραφε ο Γιώργος Καρελιάς στο news247.gr και προειδοποιούσε την ελληνική κυβέρνηση, με μια έμμεση αναφορά στην κρίση των Ιμίων το 1997, ότι δεν έχει το δικαίωμα να αιφνιδιαστεί.

Η Ελλάδα με την πλάτη στον τοίχο

Το ήδη δυσμενές για την Ελλάδα κλίμα -αφ' ενός εξ αιτίας των καμωμάτων των ελληνοκυπριακών ηγεσιών που δυο φορές την τελευταία εικοσαετία (2004 και 2017) σαμποτάρισαν την τελευταία στιγμή κυριολεκτικά λύσεις του Κυπριακού οι οποίες ήταν φρούτα μακράς διπλωματικής προσπάθειας του ΟΗΕ, αφ' ετέρου εξ αιτίας των μαξιμαλιστικών ελληνικών θέσεων, που συνοψίζονται στον εξωφρενικό για όλους πλην ημών των Ελλήνων ισχυρισμό ότι το Καστελλόριζο έχει περισσότερη υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ από τα 900 χιλιόμετρα της τουρκικής ακτογραμμής στην Ανατολική Μεσόγειο- έχει επιβαρυνθεί ακόμα περισσότερο με την εισβολή της  Ρωσίας στην Ουκρανία.

Εκτός του γεγονότος ότι η Τουρκία έχει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς της Ατλαντικής Συμμαχίας, είναι και στην πρώτη γραμμή σε ενδεχόμενη μετωπική αντιπαράθεση του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία. 

Για το λόγο αυτό, με τίποτα η Δύση δε θα διακινδυνεύσει να δυσαρεστήσει την Τουρκία σε βαθμό αποχώρησής της από την Ατλαντική Συμμαχία ή, έστω, μετατροπής της σε απρόθυμό σύμμαχο.

Το ότι σύσσωμος ο ελληνικός λαός θεωρεί, δικαίως, ενδεχόμενη αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου προοίμιο της αναίμακτης κατάληψής τους από την Τουρκία ποσώς τους απασχολεί και το καθιστούν άπαντες σαφές στους Έλληνες συνομιλητές τους, με προεξάρχοντες το γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, και τους εκπροσώπους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ (βλ. Οι γκρίζες δηλώσεις του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τα ελληνικά νησιά )

Οι οδυνηρές επιλογές της ελληνικής διπλωματίας

Μεταξύ μιας υποχώρησης στις τουρκικές πιέσεις και αποστρατιωτικοποίηση των νησιών υπό την ασφυκτική πίεση των Δυτικών χωρών, που όμως θα προκαλέσει τεκτονικές αντιδράσεις στην Ελλάδα κι ενός πολέμου με την Τουρκία στον οποίο το ελληνικό Κράτος δεν μπορεί να βγει νικητής -ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι ο ελληνικός στρατός αντιμετωπίζει με απόλυτη επιτυχία τις τουρκικές επιθέσεις και καταλαμβάνει τουρκικό έδαφος, τα όποια κέρδη του δε θα είναι τόσο σοβαρά ώστε να αντισταθμίσουν την κατάληψη από την Τουρκία της Κυπριακής Δημοκρατίας- έχει επιλογές το ελληνικό Κράτος;

Ενδεχομένως ναι, όχι όμως με τα καραγκιοζιλίκια του Δένδια που υποδέχονταν ξένους ομολόγους του φορώντας μάσκα με τα χρώματα του Παναθηναϊκού, ούτε επαναπροσεγγίζοντας τη Ρωσία.

Η Ρωσία, ακόμα κι αν δεχθούμε ότι επιθυμεί να βοηθήσει την Ελλάδα για να αποκτήσει ερείσματα πίσω από την πρώτη γραμμή του ΝΑΤΟ, δεν θα το πράξει. 

Πρώτον, διότι δε μπορεί, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν της επιτρέπει ένα δεύτερο μέτωπο. Δεύτερον διότι δεν υπάρχει περίπτωση να το επιθυμεί. Οι ρωσοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται στο καλύτερο σημείο των τελευταίων δυο αιώνων κι η Τουρκία είναι μια αγορά 80 εκατομμυρίων ανθρώπων για τις ρωσικές εξαγωγές.

Η μόνη ελπίδα του ελληνικού Κράτους να αποτρέψει την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών είναι, την ύστατη στιγμή, να καταστήσει σαφές προς κάθε κατεύθυνση, πως για να συμβεί κάτι τέτοιο θα είναι αποτέλεσμα ενός μακράς διαρκείας ενδονατοϊκού πολέμου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συνοχή της Συμμαχίας.

Ταυτόχρονα όμως, για να δεχθούν οι ΝΑΤΟικοί εταίροι να ασκήσουν πίεση στην Τουρκία ώστε να κάνει πίσω σε αυτή την απόλυτα σύννομη με βάση το Διεθνές Δίκαιο αξίωσή της, πρέπει να αποδεχθεί τις τουρκικές αξιώσεις τόσο στο Κυπριακό -που θα μεταφραστούν με προσάρτηση, σε ένα προσεχές μέλλον του βορείου τμήματος της Κύπρου στην Τουρκία- όσο και στα θέματα των θαλασσίων ζωνών.

Πράγμα που σημαίνει ότι το ελληνικό Κράτος θα ενταφιάσει οριστικά το μύθο περί ελληνικής θάλασσας για το Αιγαίο, έναν από τους πιο ισχυρούς μύθους της ελληνικής κοινωνίας. Ας ελπίσουμε ότι θα το πράξει με λιγότερο οδυνηρό τρόπο από αυτόν με τον οποίο ενταφίασε τη Μεγάλη Ιδέα πριν από εκατό ακριβώς χρόνια.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Η ΣΥΡΙΑΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΗ

Ανεξαρτήτως του τι στάση θα αποφασίσει να τηρήσει έναντι της Τουρκίας η ελληνική κυβέρνηση η περαιτέρω κλιμάκωση ή ύφεση της ελληνοτουρκικής κρίσης εξαρτάται απολύτως από τις εξελίξεις στη συριακή κρίση.

Στην οποία η δυνατότητα παρέμβασης του ελληνικού Κράτους είναι η ίδια με την ικανότητα της μέδουσας να επηρεάσει το πού θα την πάει το κύμα*, καθώς, οι εμπλεκόμενοι είναι υπερβολικά πολλοί κι ο καθένας από αυτούς έχει τους δικούς του στόχους, οι οποίοι συγκρούονται, εν μέρει ή εν όλω, με αυτούς όλων των υπολοίπων.

Τρία εικοσιτετράωρα πέρασαν από τη στιγμή που ο Τούρκος πρωθυπουργός, Μπιναλί Γιλντιρίμ, έπαιρνε τηλέφωνο τον Αλέξη Τσίπρα για να τον συλλυπηθεί για τον θάνατο του σμηναγού Γιώργου Μπαλταδώρου, μέχρι τη στιγμή που ο ίδιος άνθρωπος ανακοίνωνε «επιχείρηση Τούρκων κομάντος για κατέβασμα της ελληνικής σημαίας από τη νησίδα Μικρός Ανθρωποφάς, όπου την είχαν τοποθετήσει κάτοικοι των Φούρνων».

Δε θα σταθούμε στο αν όντως συνέβη ή δε συνέβη η επιχείρηση, αν οι Τούρκοι καταδρομείς πέρασαν όντως χωρίς να γίνουν αντιληπτοί κάτω από τη μύτη των φρουρών της Σάμου, του Αγαθονησίου και των Φούρνων ή αν πρόκειται για κλασική προπαγάνδα που στοχεύει στη δημιουργία σύγχυσης στον εχθρό.

Θα σταθούμε σε αυτό που άλλαξε μέσα σε αυτές τις τρεις μέρες στη Συρία, και το οποίο δεν ήταν άλλο από την έκταση και τη σοβαρότητα -τη μη σοβαρότητα για να είμαστε ακριβέστεροι- της επίθεσης των Δυτικών, σε αντίποινα για την αμφιλεγόμενη χρήση χημικών όπλων από τις δυνάμεις του Μπασάρ αλ Άσαντ.

Την περασμένη Πέμπτη όλοι περίμεναν μια σαρωτική στρατιωτική επέμβαση της συμμαχίας των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας στη Συρία. Η Ρωσία προειδοποιούσε ότι «δε θα μείνει απαθής» κι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εμφανώς ανήσυχος για το ενδεχόμενο να κληθεί ν' αποφασίσει μέσα σε λεπτά της ώρας αν θα μείνει με τη Δύση ή αν θα πάει με τη Ρωσία και το Ιράν, καλούσε τα μέρη να «επιδείξουν αυτοσυγκράτηση».

Σήμερα το πρωί όλοι γνώριζαν ότι η περιβόητη δυτική σαρωτική απάντηση ήταν εκατό περίπου πύραυλοι που έπληξαν εγκαταστάσεις τις οποίες οι δυνάμεις του αλ Άσαντ είχαν προηγουμένως εκκενώσει, ενώ η Ρωσία και οι Δυτικοί επιδίδονταν σε πόλεμο ανακοινώσεων προπαγάνδας για εσωτερική κατανάλωση.

Επιστροφή στην κανονικότητα λοιπόν -προσωρινά τουλάχιστον-, άρα η Τουρκία μπορεί ανεμπόδιστα να συνεχίσει την κλιμάκωση της έντασης με την Ελλάδα. Οι εκτιμήσεις της τουρκικής ηγεσίας θα ήταν εντελώς διαφορετικές αν το περασμένο Σαββατοκύριακο τα πράγματα είχαν εξελιχτεί σε μια νέα κρίση της Κούβας.

Αν κάτι πρέπει να κρατήσουμε από την δυτική επίθεση στη Συρία που κατέληξε σε φούσκα, είναι πως ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία έχουν συνειδητοποιήσει ότι στη Συρία κερδίζουν οι Ρώσοι και το Ιράν, κατάσταση την οποία επιθυμούν να αντιστρέψουν, χωρίς όμως να έχουν κάποια στρατηγική και, κυρίως, μη μπορώντας να τιθασεύσουν τον ανελέητο ανταγωνισμό ανάμεσα σε δυο σημαντικούς τους συμμάχους, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία, για την ηγεσία του σουνιτικού Ισλάμ, έναν ανταγωνισμό που οδήγησε την πρώτη σε σύμπλευση με τη Ρωσία με το Ιράν.

Διότι αν κάτι κοινό υπάρχει ανάμεσα στην κλιμάκωση της κρίσης από πλευράς Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Κύπρο και στη διεκδίκηση, μετά από έναν ολόκληρο αιώνα, της ηγεσίας του σουνιτικού Ισλάμ από τη Σαουδική Αραβία, είναι η πεποίθηση του Ερντογάν ότι η Τουρκία είναι πλέον σε θέση να ανακτήσει την επιρροή που είχε  μέχρι το τέλος του  Α' Παγκοσμίου Πολέμου και, ως μεσαίας ισχύος δύναμη, να ρυθμίζει τις συμμαχίες της ανάλογα με τα συμφέροντά της.

Έτσι επιθυμεί να  παραμείνει σημαίνον  μέλος του ΝΑΤΟ, συμμαχώντας ταυτόχρονα με τη Ρωσία και το Ιράν στη Συρία και στηρίζοντας το Κατάρ στην αντιπαράθεσή του με τη Σαουδική Αραβία, ώστε να πλήξει καίρια την επιρροή της τελευταίας στη Μέση Ανατολή, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει Ουιγούρους εθνικιστές και τζιχαντιστές στην Κίνα κι επιδιώκει να περιορίσει τη ρωσική επιρροή στις τουρκόφωνες πρώην σοβιετικές Δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας.

Κι ενώ είναι προφανές ότι οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και το ΝΑΤΟ είναι εξαιρετικά εκνευρισμένοι από τη σύμπλευση της Τουρκίας με τη Ρωσία και το Ιράν στη Συρία, δεν έχουν καμία διάθεση να απωλέσει η Ατλαντική Συμμαχία τον τουρκικό στρατό, τον δεύτερο σε μέγεθος μετά από αυτό των ΗΠΑ.

Εξ ίσου προφανές είναι όμως ότι η Δύση δεν έχει καμία απολύτως διάθεση να δει ταπεινωμένο τον άλλο στρατηγικό της σύμμαχο στη Μέση Ανατολή, τη Σαουδική Αραβία. Ούτε και διαθέτει πειστικά μέσα προσέγγισης των δυο αντιπάλων μιας και οι αντιπρόσωποί της στο συριακό παζλ περιορίζονται στους Κούρδους, που με τη σειρά τους είναι κόκκινο πανί για την Τουρκία.

Όσο λοιπόν στη Συρία η Τουρκία θα κινείται σε τεντωμένο σχοινί, μεταξύ της σύμπλευσής της με τη Ρωσία και το Ιράν και της εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της ως μέλους της Ατλαντικής Συμμαχίας, θα εκνευρίζει με τη συμπεριφορά της τους Δυτικούς, οι οποίοι με τη σειρά τους θα την αντιμετωπίζουν ως αβέβαιο σύμμαχο.

Στην περίπτωση αυτή δεν θα επιδιώξει κάποιο θερμό επεισόδιο με την Ελλάδα και η όποια κλιμάκωση θα παραμείνει σε επίπεδο φραστικών απειλών, χωρίς βεβαίως να αποκλείεται και το «ατύχημα» η διαχείριση του οποίου, όπως εξήγησα στο Φάντασμα του ελληνοτουρκικού πολέμου , μόνο εύκολη δε θα είναι.

Υπάρχουν όμως και δυο άλλα ενδεχόμενα: είτε ο Ερντογάν να αποφασίσει να βάλει στον πάγο προσωρινά την αντιπαράθεσή του με τη Σαουδική Αραβία, να ευθυγραμμιστεί με τη Δύση και να επιδιώξει κάποια απτά άμεσα οφέλη μέσω μιας κρίσης με την Ελλάδα, είτε να παγιωθεί στη Συρία μια ασταθής μεν ισορροπία, η οποία όμως θα  απαιτεί μικρή δέσμευση στρατιωτικών δυνάμεων και διπλωματικών ενεργειών και επομένως δε θα στέκεται εμπόδιο στην κλιμάκωση μιας κρίσης με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Προσωπικά δίνω μικρότερες πιθανότητες στο πρώτο από τα δυο ενδεχόμενα, μιας και θα συνιστά μια στρατηγική αναδίπλωση για την Τουρκία, η οποία δε θα μπορέσει να επανέλθει σύντομα  στη διεκδίκηση της ηγεσίας του σουνιτικού Ισλάμ.

Το δεύτερο ενδεχόμενο αντιθέτως έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες και, στην περίπτωση αυτή, η ελληνική κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με οδυνηρά διλήμματα, μιας και ο ελληνικός - και ο ελληνοκυπριακός- πολιτικός κόσμος κλώτσησαν στις προηγούμενες δεκαετίες όλες ανεξαιρέτως τις ευκαιρίες που προσφέρθηκαν για μια εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία. 

Αποκορύφωμα της πολιτικής αυτής μυωπίας ήταν το πέταγμα στα σκουπίδια της Συμφωνίας του Ελσίνκι, το 1999, που προέβλεπε την από κοινού προσφυγή Ελλάδας και Τουρκίας στο διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αν ως το Δεκέμβρη του 2004 οι δυο χώρες δεν είχαν καταφέρει να βρουν μια κοινά αποδεκτή λύση στο Αιγαίο-. Πράγμα που συνδυάστηκε με την «υπερήφανη» απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από τους Ελληνοκύπριους.

Σήμερα όμως είναι σαφές ότι στο Αιγαίο η Τουρκία δεν μιλά πλέον για γκρίζες ζώνες. Διεκδικεί ευθέως την κυριαρχία σε σειρά νησιών και νησίδων επτά - οκτώ από τα οποία κατοικούνται.

Δεύτερον,  η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να προσδοκά καμία απολύτως νατοϊκή υποστήριξη -αυτό το έχει καταστήσει εδώ και αρκετές εβδομάδες σαφές ο γ.γ. του ΝΑΤΟ- αλλά ούτε και μονομερή υποστήριξη από ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Γερμανία, οι οποίες, σημειωτέον, δεν διαθέτουν στην παρούσα φάση κάποιο πειστικό μέσο πίεσης προς την Τουρκία (ο βομβαρδισμός της με πυραύλους από τον αμερικανικό στόλο μόνο ως όνειρο θερινής νυκτός Ελληναράδων που ζουν σε εικονική πραγματικότητα πρέπει να εκλαμβάνεται) .

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι, εν όψει της επικείμενης επίσκεψης Γιουνκέρ στην Αθήνα στα τέλη Απριλίου κατά την οποία αναμένεται να εκφωνήσει και ομιλία στη Βουλή, πηγές της ΕΕ διαρρέουν ότι «θα συστήσει στην Ελλάδα αυτοσυγκράτηση σε σχέση με την Τουρκία».

Σε Ελλάδα και Κύπρο, κυβέρνηση και κοινωνία πρέπει, κάτω από αυτές τις συνθήκες ν' αρχίσουν να συζητούν αν αντέχουν το οικονομικό και, κυρίως, το ανθρώπινο κόστος ενός μακροχρόνιου πολέμου με την Τουρκία, στον οποίο η Ελλάδα θα είναι μόνη της, με τους δυτικούς συμμάχους ανησυχούντες μεν, άπραγους δε.

Και για αρχή να καταστεί σαφές σε συμπαθείς δημάρχους όπως αυτός των Φούρνων, οι οποίοι νομίζουν ότι μπορούν να καθορίζουν την εξωτερική πολιτική της χώρας αναρτώντας σημαίες σε σκουπόξυλα, ότι δουλειά τους είναι να μαζεύουν τα σκουπίδια, να μην έχουν λακκούβες οι δρόμοι και τα πεζοδρόμια και, γενικά να λειτουργούν άρτια οι δημοτικές υπηρεσίες. Και να τους υπενθυμιστεί επίσης, για την περίπτωση κατά την οποία επιθυμούν να προσελκύσουν ψηφαλάκια και να εκλεγούν βουλευτές, ότι ο πρώτος διδάξας αυτής της τακτικής, ο Δημήτρης Διακομιχάλης, Δήμαρχος Καλύμνου, που προκάλεσε με τα καμώματά του την κρίση των Ιμίων , πήγε άπατος στις εκλογικές αναμετρήσεις που διεκδίκησε βουευτικό αξίωμα.

Γιάννης Χρυσοβέργης

*Δανείστηκα την παρομοίωση της μέδουσας από το Νίκο Μπελογιάννη (γιο του ανθρώπου με το γαρύφαλλο) που τη χρησιμοποίησε σήμερα σε συνέντευξή του στο ραδιόφωνο 247 88,6 FM.

ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟ ΝΙΚΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΜΟΥΣΤΑΦΑ ΑΚΙΝΤΖΙ

Τίποτα δεν αποδίδει καλύτερα τα όσα διαδραματίστηκαν στις συνομιλίες Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, από το παρακείμενο σκίτσο του ECONOMIST.

Ανεξάρτητα από τις πικρίες που μοιραία γέννησε η αποτυχία ο Νίκος Αναστασιάδης κι ο Μουσταφά Ακιντζί τόλμησαν να δοκιμάσουν τις αντοχές της κοινότητάς του ο καθένας, αλλά, κάποιες φορές, και τις κόκκινες γραμμές που έθεταν αντιστοίχως Ελλάδα και Τουρκία.

«Δεν πρόκειται πλέον να γίνει άλλη σοβαρή προσπάθεια για λύση του Κυπριακού από πολιτικούς της δικής μας γενιάς», δήλωσε επιγραμματικά μετά από τη διαπίστωση του ναυαγίου στο Κρανς Μοντανά ο Μουσταφά Ακιντζί. Αν λάβουμε υπ' όψιν ότι πρόκειται για τη δεύτερη αποτυχία μέσα σε δεκαπέντε χρόνια μάλλον έχει δίκιο.

Οι δυο Κύπριοι ηγέτες εργάστηκαν για περισσότερο από ένα χρόνο για μια βιώσιμη λύση του Κυπριακού μόνοι τους κι ενάντια σε όλους (βλ. ΑΡΑΓΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΤΑΙ ΚΑΝΕΙΣ ΓΙΑ ΛΥΣΗ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ; ).

Οι συνομιλίες σημείωσαν απίστευτη πρόοδο σε θέματα που ακόμα και στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάν - της διαπραγμάτευσης η οποία αναμφίβολα είχε προχωρήσει περισσότερο από κάθε προηγούμενη- ήταν ταμπού και είχαν παραπεμφθεί σε μετέπειτα συμφωνίες (π.χ. περιουσιακό). 

Όταν όμως ήρθε η συζήτηση στο θέμα της Ασφάλειας και των εγγυήσεων, θέματα στα οποία εμπλέκονταν άμεσα ή έμμεσα όχι μόνο η Αθήνα και η Άγκυρα αλλά και όλοι οι ενδιαφερόμενοι διεθνείς παίκτες εκεί τα πράγματα σκόνταψαν.

Ο λόγος ήταν ότι, πέρα από τα αντίθετα προς τη λύση συμφέροντα του καθενός από τους εξωκυπριακούς παράγοντες, τα δυο αυτά ζητήματα άπτονταν των φόβων της κάθε κοινότητας.

Είναι αδύνατο να νιώσουν ασφαλείς οι Ελληνοκύπριοι με θεσμοθετημένη την παρουσία των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί.

Είναι αδύνατο να νιώσουν ασφαλείς οι Τουρκοκύπριοι χωρίς παρουσία τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί.

Η επίλυση αυτού του προβλήματος θα μπορούσε να καταστεί εφικτή μόνο αν η Αθήνα και η Άγκυρα επιθυμούσαν μια λύση κι αν ο διαμεσολαβητής του ΟΗΕ αντί να προσπαθεί να εκβιάσει καταστάσεις επιδείκνυε περισσότερη φαντασία.

Η δήλωση του αντιπροέδρου της τουρκικής κυβέρνησης Τογρούλ Τουρκές σε ΜΜΕ της χώρας του την παραμονή της έναρξης των συνομιλιών στην Ελβετία («η τουρκική κυβέρνηση συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις αυτές επειδή βρέθηκε με το πιστόλι στον κρόταφο») αλλά και οι έντονες αντιδράσεις του Νίκου Κοτζιά στις πιεστικές προσπάθειες του εκπροσώπου του ΟΗΕ να κουβαλήσει τους δυο πρωθυπουργούς στις διαπραγματεύσεις, είναι ενδεικτικές του πόσο ζορίστηκαν οι κυβερνήσεις Ελλάδας και Τουρκίας.

Διότι μόνο κυβερνήσεις που θα αισθάνονταν σίγουρες για την ικανότητά τους να πείσουν την κοινωνία τους θα μπορούσαν να υπερβούν πάγιες μαξιμαλιστικές τους θέσεις τεσσάρων και πλέον δεκαετιών. 

Πώς όμως η ελληνική κυβέρνηση η οποία κάθε έξι μήνες αποδέχεται τα νέα εξωφρενικά μέτρα λιτότητας, που κατά παράβαση των προηγουμένως συμφωνηθέντων αξιώνουν οι δανειστές της χώρας, θα συγκρουστεί με την εδραιωμένη πεποίθηση της ελληνικής κοινωνίας ότι «δίκαιη λύση» του Κυπριακού είναι μονάχα αυτή που περιορίζει τους Τουρκοκύπριους σε ρόλο μειονότητας με περιορισμένα δικαιώματα;

Πώς η τουρκική κυβέρνηση, που συμπεριφέρεται σαν παγιδευμένο θηρίο, βλέπει παντού ίντριγκες και συνωμοσίες και εισπράττει απανωτές αποτυχίες στην εξωτερική της πολιτική, κυρίως για το κουρδικό ζήτημα, θα συγκρουστεί με την εδραιωμένη πεποίθηση της τουρκικής κοινωνίας ότι το Κυπριακό «λύθηκε» το 1974;

Στην Κύπρο εδώ κι εξήντα τουλάχιστον χρόνια συγκρούονται ο ελληνικός κι ο τουρκικός εθνικισμός και, σε αυτή τη σύγκρουση, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι έγιναν εμπροσθοφυλακές των δυο εθνικισμών.

Ο στόχος της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα ήταν σαφής σε ευρύ τμήμα του ελληνικού πολιτικού φάσματος, συμπεριλαμβανομένης και της Αριστεράς,η οποία είχε πρωτοστατήσει στην Ελλάδα στην υποστήριξη  της ένοπλης δράσης της αντικομμουνιστικής ΕΟΚΑ, μέχρι το 1967, οπότε, εν μέσω των αναταράξεων που έχει δημιουργήσει ο πόλεμος των Έξι Ημερών* ο Μακάριος, ο οποίος ήδη από το 1961 είχε παίξει ουσιαστικό ρόλο στη δημιουργία του Κινήματος των Αδεσμεύτων** αλλάζει αιφνίδια πολιτική γραμμή, μετατρέπεται σε υπέρμαχο της ανεξαρτησίας της Κύπρου και προσεγγίζει τη Μόσχα.

Η αποτροπή της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα ήταν εξ αρχής ζωτικής σημασίας στόχος για την Τουρκία που στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ασφυκτιούσε από την ελληνική περικύκλωση, μετά την παραχώρηση της Δωδεκανήσου στο ελληνικό Κράτος.

Αν σε αυτό προστεθεί η επιτηδευμένη τόνωση των αντιθέσεων Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στη διάρκεια της βρετανικής αποικιακής διοίκησης έχουμε ένα κουβάρι που μοιάζει κάθε μέρα περισσότερο με γόρδιο δεσμό.

Αυτό το κουβάρι προσπάθησαν να ξετυλίξουν οι Νίκος Αναστασιάδης και Μουσταφά Ακιντζί και συγκρούστηκαν με εθνικές εμμονές ένθεν κακείθεν. Γι αυτό κι αξίζουν το σεβασμό όλων των ανθρώπων σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία, που ονειρεύονται ένα μέλλον χωρίς το φόβο του πολέμου με το γείτονα.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Σημειώσεις για νεώτερους

*Πόλεμος των Έξι Ημερών:Στις 5 Ιουνίου 1967 το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον των αεροπορικών δυνάμεων της Αιγύπτου, φοβούμενο, όπως υποστήριξε, άμεση εισβολή από την Αίγυπτο. Η υπεροχή στον αέρα (κατέστρεψε τα περισσότερα αιγυπτιακά αεροσκάφη) υπήρξε το καθοριστικό ισραηλινό όπλο. Σε απάντηση η Ιορδανία επιτέθηκε στη δυτική Ιερουσαλήμ και τη Νετάνια, αλλά η ισραηλινή απάντηση ήταν άμεση. Στο τέλος του πολέμου το Ισραήλ είχε κερδίσει τον έλεγχο της ανατολικής Ιερουσαλήμ, της Λωρίδας της Γάζας, της Δυτικής Όχθης, των υψιπέδων του Γκολάν και της χερσονήσου του Σινά.

**Κίνημα των Αδεσμεύτων: Ιδρύθηκε από τους ηγέτες της Γιουγκοσλαβίας Γιοσίπ Μπροζ (Τίτο), τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο, της Ινδίας Γιαβαχαρλάλ Νεχρού και της Αιγύπτου Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ. Σκοπός του κινήματος, σύμφωνα με τη διακήρυξη της Αβάνας (1978) είναι να διασφαλίσει «την εθνική ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την ασφάλεια των αδέσμευτων χωρών στον αγώνα τους ενάντια στον ιμπεριαλισμό, την αποικιοκρατία, το ρατσισμό και όλες τις μορφές ξένης επιθετικότητας, κατοχής, κυριαρχίας, ανάμειξης ή ηγεμονίας, καθως και εναντίον των μεγάλων δυνάμεων και των συνασπισμών ισχύος. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έπαιξε σημαντικό διεθνή ρόλο.

Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΗΤΑΝ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ) ΓΕΜΑΤΗ...

Μια μόλις μέρα μετά το όργιο αστυνομικής βίας, που όμοιό του δεν έχει υπάρξει στη Μεταπολίτευση - πιθανόν να μπορεί να συγκριθεί με όσα προηγήθηκαν της δολοφονίας του Τεμπονέρα - 5.000 πολίτες διαδηλώνουν και πάλι ειρηνικά στην Πλατεία Συντάγματος. Γεννώντας σοβαρά ερωτηματικά για την ικανότητα επιβίωσης του πολιτικού συστήματος, αλλά και για το τι μέλλοι γενέσθαι αν το σύστημα αποδειχθεί ανίκανο να επιβιώσει.

Από νωρίς το πρωί μηνύματα μέσω facebook, twitter, SMS και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου καλούσαν και πάλι σε διαδήλωση στην Πλατεία Συντάγματος στις 06.00 το απόγευμα. Όσοι τα λάβαμε αναρρωτηθήκαμε πόσοι θα ήταν εκεί. Κι ο αριθμός των διαδηλωτών ξεπερνούσε κάθε προσδοκία.
Ώρα 06.00 μ.μ. Μερικές εκατοντάδες διαδηλωτών αρχίζουν δειλά-δειλά να μαζεύονται στο χώρο της Πλατείας Συντάγματος. Οι σκηνές γύρω από το συντριβάνι, που χθες το βράδυ τις κατέστρεψε η Αστυνομία, έχουν ξαναστηθεί, οι ομάδες των εθελοντών καθαριότητας είναι ήδη εκεί. Το ίδιο και οι διμοιρίες των ΜΑΤ. Τα τηλεφωνήματα από τα κινητά πέφτουν βροχή. Για να ενημερώσουν ότι ο κόσμος ξαναμαζεύεται.
Ώρα 07.30 μ.μ. Οι διαδηλωτές είναι πλέον 2.000-3.000. Κάτω, γύρω από το συντριβάνι είναι η ίδια νεολαία που εδώ και ένα μήνα συνεδριάζει σε καθημερινή βάση, με σεβασμό στους ομιλητές πρωτόγνωρο για την Ελλάδα, και διεκδικεί το δικαίωμά της στο μέλλον. Με μια διαφορά. Η οργή είναι ζωγραφισμένη στα μάτια τους.
Μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη όμως η σύνθεση του κόσμου έχει αλλάξει. Οι καραγκιόζηδες που τυλιγμένοι στις ελληνικές σημαίες περιφέρονταν φασκελώνοντας τη Βουλή και φωνάζοντας «Κλέφτες - Κλέφτες» είναι μειοψηφία. Τον τόνο δίνουν κάποιοι νεαροί και κάποιοι άνθρωποι που είχαν να βγουν στο πεζοδρόμιο από τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα. Και το κυρίαρχο σύνθημα, που το φωνάζουν όλοι, είναι πλέον το ΜΠΑΤΣΟΙ - ΓΟΥΡΟΥΝΙΑ - ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ.
Δίπλα σ' αυτούς τους ανθρώπους εμφανίζονται, δειλά - δειλά, κάποια στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ - που όλο αυτό τον καιρό ήταν άφαντα - αλλά και κάτι λείψανα καιρών αλλοτινών (ΚΚΕ μ-λ, Μ-Λ ΚΚΕ κ.λ.π.) Εκείνο που εκπλήσσει δεν είναι ότι κάτω από το πανώ του Μ-Λ ΚΚΕ είναι 15 νοματαίοι όλοι κι όλοι, αλλά ότι οι τέσσερις από αυτούς είναι κάτω των 20 ετών.
Ώρα 09.30 μ.μ. Οι διαδηλωτές είναι πλέον γύρω στις 5.000.Τα μεγάφωνα της γενικής συνέλευσης αρχίζουν να δίνουν οδηγίες στον κόσμο για να μαζευτεί, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία. Στη διασταύρωση Φιλλελήνων και Όθωνος συγκεντρώνονται μηχανές για να κάνουν μηχανοκίονητη παράσταση διαμαρτυρίας στον ΑΣΤΕΡΑ της Βουλιαγμένης, όπου συνεδριάζει, υπό την προεδρία του Γιώργου Παπανδρέου, η Σοσιαλιστική Διεθνής. Όλα είναι σαν να μην πέρασε ένα διήμερο απίστευτης βίας και συγκρούσεων χιλιάδων διαδηλωτών με την Αστυνομία.
Όταν η πολιτική εξουσία αποφασίζει να μετέλθει το ανώτατο επίπεδο ανεκτής από το κοινοβουλευτικό σύστημα αστυνομικής βίας - όπως συνέβη χθες και προχθές, όπου για πρώτη φορά στην ιστορία της Μεταπολίτευσης η Αστυνομία επιτέθηκε σε ασθενοφόρα και ξυλοκόπησε οικογένειες τουριστών με παιδιά, που έτρωγαν στο Μοναστηράκι - ο στόχος είναι να φοβηθούν οι πολλοί, γνωρίζοντας ότι θα εξοργίσει λίγους. Ο κίνδυνος που εμπεριέχει η προσφυγή σε τόση βία είναι ο αριθμός αυτών που θα εξοργιστούν να υπερβαίνει εκείνη την κρίσιμη μάζα που θα ξαναβγάλει στο δρόμο τους φοβισμένους.
Στις επόμενες ημέρες, πιθανόν και εβδομάδες, θα φανεί αν οι εξοργισμένοι από την αστυνομική βία είναι τόσοι πολλοί ώστε να ξαναβγάλουν στο δρόμο τους φοβισμένους. Αν όμως συμβεί αυτό, τότε καθίσταται εξαιρετικά αμφίβολη η ικανότητα του πολιτικού συστήματος για ομαλή μετάβαση στην επόμενη μέρα (πτώση κυβέρνησης, εκλογές και εκλογή νέας κυβέρνησης). Και στην περίπτωση αυτή, ο κίνδυνος να βυθιστεί η χώρα στο χάος που βυθίστηκε η Αλβανία το 1997 είναι υπαρκτός. Με ό,τι επιπτώσεις μπορεί να έχει σε Ελλάδα και Ευρώπη ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΤΟ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΟ ΤΑΦΟΠΛΑΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Όπως ήταν αναμενόμενο, το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα ψηφίστηκε. Όπως ήταν αναμενόμενο, όλοι οι «αντιρρησίες» του ΠΑΣΟΚ, πλην Κουρουμπλή, αποδείχτηκαν καραγκιόζηδες με περικεφαλαία. Απομένει πλέον η εφαρμογή του διαβόητου Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος, η επιτυχία του οποίου θα κριθεί από το ποσοστό εξανδραποδισμού του πληθυσμού αυτής της χώρας.

Η συζήτηση στη Βουλή για το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα ήταν εξόχως αποκαλυπτική. Τόσο ο Πρωθυπουργός, όσο κι υπουργός των Οικονομικών ανέφεραν κατ' επανάληψη ότι το «Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα είναι άδικο αλλά αναγκαίο».
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πώς αντιλαμβάνονται την έννοια της αδικίας οι δυο καλοί αυτοί άνθρωποι. Ούτε και είναι σαφές το πώς είναι δυνατό η αδικία «να σώσει την πατρίδα από τη χρεοκοπία». Μπορούμε όμως να υπενθυμίσουμε μια σειρά από αυτονόητες αξίες της Δημοκρατίας.
Είναι πρωταρχική αξία της Δημοκρατίας η εξάλειψη της αδικίας. Όλες οι δημοκρατικές επαναστάσεις, από την αμερικανική και τη γαλλική επανάσταση, μέχρι τα αντιαποικιακά κινήματα του 20ου αιώνα διεκδίκησαν Δικαιοσύνη. Όταν λοιπόν η Σύμβαση που φέρνει - και υπερασπίζεται με όλη τη δύναμη της ψυχής του - ο Πρωθυπουργός στη Βουλή προς κύρωση περιέχει, κατά δήλωσή του, άδικα μέτρα, αυτό συνεπάγεται καταπάτηση του συνταγματικού χάρτη της χώρας που διασφαλίζει την ίση μεταχείριση των πολιτών από το νόμο.
Και ούτε οι κεφαλικοί φόροι - που παραπέμπουν στη φορολογική πολιτική της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας - ούτε οι παρεκλήσεις από το εθνικό και το ευρωπαϊκό Δίκαιο οι οποίες προβλέπονται από τη Σύμβαση, ούτε η εν λευκώ εξουσιοδότηση των μισθωτών δημοσίων εκτάσεων να αποφασίσουν, μετά από 50 ή 100 χρόνια μίσθωσης, αν θα ιδιωποιηθούν τις δημόσιες εκτάσεις που έχουν μισθώσει συνιστούν ίση μεταχείριση από το νόμο.
Για όλους αυτούς τους λόγους η παραδοχή, ελαφρά τη καρδία, του Πρωθυπουργού και των Υπουργών του ότι «τα μέτρα είναι άδικα» είναι παραδοχή κατάλυσης της Δημοκρατίας. Θα ήταν λοιπόν πιο έντιμο από μέρους του Πρωθυπουργού και των Υπουργών του να διατυπώσουν με παρρησία πως η «σωτηρία της χώρας από τη χρεοκοπία» απαιτεί κατάλυση της Δημοκρατίας.
Είναι επίσης πρωταρχική αξία της Δημοκρατίας η ευημερία της κοινωνίας. Για το λόγο αυτό, πρώτιστο καθήκον κάθε δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης είναι η εξασφάλιση σε όλους τους πολίτες της την πρόσβασης στις υπηρεσίες της παιδείας και της υγείας. Όταν «για να γλυτώσει η χώρα από τη χρεοκοπία» κλείνουν εκατοντάδες σχολείων, χωρίς να υπάρχει μέριμνα μεταφοράς των μαθητών σε άλλα σχολεία με δαπάνες του Υπουργείου Παιδείας, όταν διακόπτεται η διαδασκαλία δεύτερης ξένης γλώσσας - μιας και η Υπουργός Παιδείας μιλάει μόνο αγγλικά ποιος ο λόγος να μαθαίνουν τα παιδιά κι άλλες γλώσσες; - και ιδιωτικοποιούνται τα Κέντρα Ψυχικής Υγείας για τον ίδιο λόγο, όταν ο αριθμός των νοσοκομείων περιορίζεται με μοναδικό κριτήριο «το κόστος λειτουργίας τους» κι ανασφάλιστοι, δηλαδή οι φτωχοί, διώχνονται από όσα νοσοκομεία συνεχίζουν να λειτουργούν - εδώ και ένα χρόνο οι διοικήσεις των νοσοκομείων έχουν ρητή εντολή να παρέχουν πρώτες βοήθειες στους ανασφάλιστους και να τους διώχνουν - η χώρα έχει προ πολλού χρεοκοπήσει. Κατά συνέπεια, αυτό που δεν πρέπει να χρεοκοπήσει δεν είναι η χώρα. Θα ήταν και πάλι πιο έντιμο αν ο Πρωθυπουργός και οι Υπουργοί του είχαν την παρρησία να πουν πως πρέπει ο ελληνικός λαός να πεινάσει για να μη μειωθούν τα κέρδη των δανειστών του.
Η Σύμβαση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος είναι αντισυνταγματική όχι γιατί παραβιάζει τους κανόνες του Κοινοβουλευτισμού - μολονότι κάποιες επί μέρους διατάξεις της μπορεί και να τους παραβιάζουν - αλλά γιατί υποσκάπτει τα θεμέλεια της Δημοκρατίας. Η επιτυχία της δε θα κριθεί από το αν θα «αποφύγει η χώρα τη χρεοκοπία» - η οποία θα συμβεί με μαθηματική ακρίβεια και με ανεξέλεγκτη μορφή, μιας και το πολιτικό προσωπικό σε Ελλάδα και Ευρώπη αρνείται να εξετάσει εναλλακτικές λύσεις - αλλά από το σε τι βαθμό θα εξανδραποδιστεί η ελληνική κοινωνία.
Η προστασία της Δημοκρατίας και η πραγματική αποτροπή της χρεοκοπίας της χώρας, εξαρτώνται αποκλειστικά και μόνο από την ικανότητα της κοινωνίας να αντισταθεί στον εξανδραποδισμό της.

Γιάννης Χρυσοβέργης