ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΩΝΗ ΚΑΡΡΑ

Είναι κοινοτοπία, και επειδή η κουβέντα αυτή έχει ειπωθεί πολλές φορές γι' ανθρώπους που δεν την αξίζουν,  και επειδή ο καθένας τη χρησιμοποιεί ανάλογα με τις αξίες ζωής του.

Αλλά για εμένα στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η κουβέντα που ταιριάζει.
Με το θάνατο του Αντώνη Καρρά ο κόσμος των ενεργών πολιτών γίνεται κατά πολύ φτωχότερος.

Τον γνώρισα το 1975, όταν εντάχθηκα στη Νεολαία του ΠΑΣΟΚ. Με εντυπωσίασε το παράστημά του, η ευθύτητα του χαρακτήρα του, ακόμα και το εξαιρετικά «νεανικό» για την ηλικία του ντύσιμό του.

Πιο πριν, στη διάρκεια της δικτατορίας, είχε επιδείξει πλούσια δράση από τις γραμμές του ΠΑΚ. Τότε που οι αντιστασιακοί ήταν μετρημένοι στα δάχτυλα. Όχι, σαν τις χιλιάδες των αντιστασιακών της επόμενης μέρας, που είδαμε να ξεμπουκάρουν στις 24 Ιουλίου 1974.

Σε όλη εκείνη την έντονη μεταπολιτευτική περίοδο ο Αντώνης Καρράς, αν και στενός συνεργάτης του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν πανταχού παρών σε όλες τις διαδηλώσεις.

Το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 1980, κι ενώ απ' έξω η Αστυνομία πυροβολούσε διαδηλωτές στο ψαχνό - εκτός από τους Κουμή και Κανελλοπούλου που δολοφονήθηκαν από τα γκλομπς των ΜΑΤ, τρεις διαδηλωτές τραυματίστηκαν σοβαρά από σφαίρες αστυνομικών εκείνη τη νύχτα - ο Αντώνης Καρράς ήταν μέσα στο πολιορκημένο Πολυτεχνείο και προσπαθούσε εναγωνίως, επικοινωνώντας με τους αρμόδιους υπουργούς, να μπει τέλος στον παροξυσμό της κρατικής βίας.

Όταν το ΠΑΣΟΚ κέρδισε τις εκλογές κι ο τελευταίος ανθυποχαφιές της Χούντας είχε βαφτίσει εαυτόν σοσιαλιστή, όταν οι νεόκοποι «σοσιαλιστές» έσπευδαν  να διεκδικήσουν πατείς με πατώ σε θέσεις εξουσίας, ο Αντώνης Καρράς αρνήθηκε με περίσσεια αξιοπρέπεια αυτές τις θέσεις, μολονότι αν τις διεκδικούσε θα το άξιζε. Κι αυτή τη στάση την κράτησε για τριάντα ολόκληρα χρόνια.

Τον ξαναείδαμε το Δεκέμβρη του 2008, όταν η νεολαία διαδήλωνε, σε έξαλλη κατάσταση, κατά της δολοφονίας του Αλέξη Γρηγορόπουλου.  Στα 88 του χρόνια, αψηφούσε τα δακρυγόνα και όρθωνε το ανάστημά του απέναντι στην ακραία αστυνομική βία. Η βραβευμένη σε διεθνή διαγωνισμό φωτογραφία του Γιάννη Κολεσίδη, που παραθέτω τα λέει όλα.

Μίλησα για τελευταία φορά μαζί του στις αρχές του Νοεμβρίου 2011, όταν εξελίσσονταν στη Βουλή η πραξικοπηματική ανατροπή του Γιώργου  Παπανδρέου. Ήταν βαθύτατα απογοητευμένος, από την εξαχρείωση των κοινοβουλευτικών ηθών. Κι ονειρεύονταν μια ανάσταση των αξιών της αλληλεγγύης και της αξιοπρέπειας, που είχαν επιτρέψει στην ελληνική κοινωνία να επιβιώσει στη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής.

Ο Αντώνης Καρράς υπήρξε σε όλη του τη ζωή σεβαστός από φίλους κι αντιπάλους. Τον οποίο σεβασμό ουδέποτε τον ζήτησε. Τον επέβαλε με την προσωπική του σεμνότητα και την καθαρότητα των απόψεών του, είτε συμφωνούσες μαζί του είτε όχι. Καλό κατευώδιο Αντώνη Καρρά.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ - ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Βίοι κατά κάποιο τρόπο παράλληλοι

Η εισβολή - γιατί δεν μπορούμε να μιλάμε για είσοδο - και των δυο στην πολιτική σκηνή προκάλεσε τα απαξιωτικά σχόλια του πολιτικού κατεστημένου .

Αντιμετωπίστηκαν ως ανεύθυνοι, λαϊκιστές, αμοραλιστές, διαλυτικά στοιχεία, τυχοδιώκτες... ο κατάλογος των απαξιωτικών χαρακτηρισμών τελειωμό δεν έχει.

Γοήτευσαν όμως ένα σημαντικό τμήμα της νεολαίας. Ο πρώτος έγινε πρωθυπουργός και καθόρισε τις πολιτικές εξελίξεις, είτε από την κυβέρνηση είτε από την αντιπολίτευση, στην Ελλάδα για μια εικοσαετία. Ο δεύτερος τώρα ξεκινάει. Για τον Ανδρέα Παπανδρέου και τον Αλέξη Τσίπρα ο λόγος.

Τον Ανδρέα Παπανδρέου επέβαλε στην Ένωση Κέντρου ως «ντε φάκτο» Νο2 ο πατέρας του, προκαλώντας την οργή του Μητσοτάκη. Όταν όμως ο Ανδρέας Παπανδρέου έκρινε πως ήρθε η ώρα του, έφτιαξε ένα δικό του κόμμα και το επέβαλε στην πολιτική σκηνή. Όταν κάποιοι συνεργάτες του τόλμησαν να ορθώσουν το ανάστημά τους βρέθηκαν διαγραμμένοι πριν καλά - καλά καταλάβουν πώς.

Τον Αλέξη Τσίπρα τον επέβαλε στο ΣΥΝ ο Αλέκος Αλαβάνος. Ως υποψήφιος Δήμαρχος της Αθήνας  ο Αλέξης Τσίπρας πέτυχε το υψηλότερο ποσοστό που έχει πετύχει υποστηριζόμενος από το κόμμα του υποψήφιος. Ως πρόεδρος του ΣΥΝ, υποχρέωσε σε αποχώρηση - έστω άτυπη - από το κόμμα το μέντορά του, οδήγησε στην έξοδο τον αντίπαλό του Φώτη Κουβέλη, περιθωριοποίησε το λεγόμενο Αριστερό Ρεύμα και τις περιβόητες «συνιστώσες» του ΣΥΡΙΖΑ κι έχει επιβάλει το δικό του λόγο.

Από τη θέση του ηγέτη ένός κόμματος της ήσσονος αντιπολίτευσης ο Ανδρέας Παπανδρέου επέβαλε την πολιτική του ατζέντα, περιθωριοποιώντας και οδηγώντας στην αφάνεια τον πολιτικό χώρο από τον οποίο ξεκίνησε.

Ο Αλέξης Τσίπρας παρέλαβε από τα αζήτητα τις απόψεις του κόμματος του οποίου εξελέγη Πρόεδρος, και χωρίς κανείς να καταλάβει πώς, έχει επιβάλει την πολιτική του ατζέντα.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου εισήγαγε χωρίς το παραμικρό κόμπλεξ τη λέξη σοσιαλισμός στην Ελλάδα - ουδόλως τον απασχόλησε το ότι το σύνθημα «στις 18 Σοσιαλισμό» ήταν ανιστόρητο έως και παρανοϊκό - και καθιέρωσε μια αντισυμβατική συμπεριφορά, πράγμα που του επέτρεψε να προσελκύσει μια ριζοσπαστικοποιημένη και αυθάδη νεολαία, την οποία δε μπορούσαν να προσελκύσουν ούτε ο με αποπνιχτική οσμή ναφθαλίνης κομμουνισμός - ο Θεός να τον κάνει - του ΚΚΕ, ούτε το τσάι και συμπάθεια του ΚΚΕ εσ.

Κατόρθωσε έτσι να αξιοποιήσει και να ηρεμήσει το ριζοσπαστισμό μερικών χιλιάδων νέων που ονειρεύονταν να μετατρέψουν την Ελλάδα σε Ουρουγουάη και εαυτούς σε Τουπαμάρος, αποτρέποντας ένα πιθανό κύκλο βίας ανάλογο με αυτό που γνώρισε στη δεκαετία του '70 η Ιταλία και εμποδίζοντας την καταστροφή εκατοντάδων ανθρώπινων ζωών (αυτών που θα περνούσαν δέκα με είκοσι χρόνια στις φυλακές και των θυμάτων τους).

Ο Αλέξης Τσίπρας τόλμησε να ξεχωρίσει από τους υπόλοιπους πολιτικούς ηγέτες και να στη ρίξει την καθυβριζόμενη από σχεδόν σύσσωμο τον πολιτικό κόσμο (εξαίρεση είχε αποτελέσει επίσης ο Γιώργος Παπανδρέου) εξαγριωμένη από τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου νεολαία. Αδιαφόρησε για το πολιτικό κόστος και, τέσσερα χρόνια μετά, δρέπει τους πρώτους καρπούς.

Και οι δυο, για αυτές τους τις επιλογές, κατηγορήθηκαν ως συνοδοιπόρος της τρομοκρατίας ο πρώτος, ως υποστηρικτής της βίας ο δεύτερος.

Και οι δυο πολεμήθηκαν - τον δεύτερο τον πολεμάει - σκληρά από το ίδιο συγκρότημα τύπου, το Δημοσιογραφικό Οργανισμό Λαμπράκη.

Και οι δυο δε δίστασαν να διατυπώσουν ανακόλουθες πολιτικά, αλλά δημοφιλείς, προτάσεις για να τις στρογγυλέψουν στη συνέχεια όταν κεφαλαιοποίησαν το όφελος που μπορούσαν να αποκομίσουν.

 Εδώ σταματούν οι ομοιότητες. 

Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε την τύχη να πει και να πράξει όσα είπε και έπραξε σε μια εποχή πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας, στην οποία πολλές λάθος επιλογές μπορούσαν να μείνουν ατιμώρητες. Και άφησε για κληρονομιά την κάθαρση της Δημόσιας Διοίκησης από το Δεξιό Παρακράτος (με παρενέργειες ανάλογες αυτών της χημειοθεραπείας, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα).

Ο Αλέξης Τσίπρας καλείται να αξιοποιήσει τη γοητεία που ασκεί σε ένα σημαντικό μέρος της νεολαίας και το αυξανόμενο κοινωνικό ενδιαφέρον για τις απόψεις του, προκειμένου να μπει φραγμός στη φασιστικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας. Από το σύνολο του πολιτικού κόσμου αυτός και μόνο αυτός σήμερα λειτουργεί δυστυχώς - δυστυχέσταστα -  ως αντέρεισμα στην αύξηση της επιρροής των νεοναζί. Κι αυτό δεν είναι δική του υπαιτιότητα.

Σε μια κρίση που, μεταξύ άλλων, έχει λάβει και τη μορφή της σύγκρουσης γενεών, το ότι είναι ο μοναδικός πολιτικός αρχηγός που γεννήθηκε μετά τη Μεταπολίτευση παίζει, σε συμβολικό επίπεδο, κάποιο ρόλο.

Αν πετύχει αυτό το δύσκολο έργο, αν η ανάπτυξη των νεοναζί δεν πνίξει την κοινοβουλευτική Δημοκρατία, ο Αλέξης Τσίπρας θα καθορίσει, για χρόνια, ανεξαρτήτως της θέσης του, το πολιτικό σκηνικό. Αν όχι... 

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΟΙ ΔΕΚΑ ΜΕΡΕΣ ΠΟΥ... ΠΑΡΑ ΛΙΓΟ ΝΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΟΥΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Εν μέσω πανηγυρισμών των συγκροτημάτων των ΜΜΕ για τη συγκρότηση της κυβέρνησης «εθνικής ενότητας» πέρασε ασχολίαστο - τυχαίο; δε νομίζω! - το ότι σε διάστημα δέκα ημερών έλαβαν χώρα δυο ταυτόχρονα παλατιανά πραξικοπήματα στα δυο μεγαλύτερα κόμματα της χώρας, αλλά και το ότι η νέα κυβέρνηση διαθέτει μια επικίνδυνη, για τους δημοκρατικούς θεσμούς και τις ατομικές ελευθερίες, παντοδυναμία.

Ο μεγάλος νικητής αυτών των δεκαπέντε ημερών είναι το εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Ένας άνθρωπος από «τα σπλάχνα του» είναι στο τιμόνι της χώρας, και θα φροντίσει να διευθετήσει τις πολιτικές αποφάσεις των επομένων μηνών, που όμως θα καθορίσουν το μέλλον της Ελλάδας και των κατοίκων της για τα επόμενα δέκα, τουλάχιστον, χρόνια, κατά τον επωφελέστερο γιοα τα συμφέροντά του τρόπο.

Νικητής είναι και ο Γιώργος Καρατζαφέρης, που έσπασε τον εξοστρακισμό της Ακροδεξιάς κι επέβαλε, για πρώτη φορά από τη Μεταπολίτευση, τη συμμετοχή ενός φασιστικού, ρατσιστικού κόμματος στην κυβέρνηση, με συμμετοχή σε νευραλγικά υπουργεία.

Ο αναμφισβήτητα μεγάλος ηττημένος είναι ο Γιώργος Παπανδρέου. Εξαναγκάστηκε σε παραίτηση εν μέσω χλευασμού από τους βουλευτές του κόμματός του, τα ΜΜΕ, το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Είναι πλέον αποσυνάγωγος και εξοβελιστέος από το πολιτικό σύστημα.

Κατά παράδοξο τρόπο ο προσωπικός του διασυρμός, η τελευταία πράξη του οποίου θα αρχίσει με τη δρομολόγηση της διαδικασίας εκλογής νέου Προέδρου του ΠΑΣΟΚ,  έγινε σανίδα σωτηρίας για το παραπαίον ΠΑΣΟΚ που, ευρισκόμενο σε ελεύθερη δημοσκοπική πτώση, είχε αρχίσει να αισθάνεται καυτή την ανάσα των ΛΑΟΣ και ΚΚΕ. Ο εξαναγκασμός της ΝΔ  να συμμετάσχει στην κυβέρνηση την καθιστά συνυπαίτια των επικείμενων αντιδημοτικών αποφάσεων που επιβάλλει η αποδοχή της απόφασης του Eurogroup της 27ης Οκτωβρίου. Και δημιουργεί εύλογες ελπίδες στην ΠΑΣΟΚική κομματική γραφειοκρατία, ότι ο επιμερισμός της λαϊκής οργής, θα επιτρέψει την επιβίωσή της.

Κατά επίσης παράδοξο τρόπο ο Γιώργος Παπανδρέου ανατράπηκε για μια από τις ελάχιστες σωστές αποφάσεις του στη διάρκεια της θλιβερής, ομολογουμένως, πρωθυπουργικής του θητείας: τη μετατροπή της παροχής ρευστότητας στις τράπεζες σε κοινές μετοχές ιδιοκτησίας του Δημοσίου. Το γεγονός όμως της φορτωμένης με ψεύτικα παχιά λόγια πρωθυπουργίας του, σε συνδυασμό με τον ατυχέστατο τρόπο που διαχειρίστηκε το θέμα του δημοψηφίσματος - με αποτέλεσμα να στρέψει εναντίον του σύσσωμη την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία, την οποία ως εκείνη τη στιγμή το μόνο πράγμα που την ενοχλούσε ήταν η ανικανότητά του να τηρήσει τις υποσχέσεις που της παρείχε - του στέρησε κάθε υποστήριξη.

Ο δεύτερος, αφανής, ηττημένος είναι ο Αντώνης Σαμαράς. Η μεγαλομανία του και η αρχομανία του τον τύφλωσαν τόσο, όσο χρειάζονταν για να αρνηθεί να συμμετάσχει στο προετοιμαζόμενο από τις ελληνικές τράπεζες και εγχώρια συγκροτήματα ΜΜΕ σχέδιο ανατροπής του Παπανδρέου. Έχοντας επενδύσει όλες του τις ελπίδες για την πρωθυπουργία στη συνέχιση της αποκλειστικής ανάληψης της ευθύνης των αντιδημοτικών αποφάσεων από τον Παπανδρέου δε μπόρεσε να κατανοήσει την αλλγή του ανέμου. Μετά και τη συγκρότηση της κυβέρνησης Παπαδήμου, τύποις μόνο είναι ηγέτης της ΝΔ. Η πραγματική ηγεσία του κόμματος είνα το δίδυμο Αβραμόπουλου - Δήμα.

Ο μεγάλος ηττημένος όμως είναι τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα σε αυτή τη χώρα. Με την υποστήριξη των 260 βουλευτών που διαθέτει η κυβέρνηση είναι σε θέση να πράξει αυτό που δε μπορούσε να κάνει μια μονοκομματική κυβέρνηση, είτε του ΠΑΣΟΚ είτε της ΝΔ. Να προχωρήσει στην ψήφιση ειδικών νόμων οι οποίοι θα του επιτρέψουν να αντιμετωπίσει δραστικά κάθε αμφισβήτηση της κοινωνίας, οι αντοχές της οποίας, όπως φάνηκε από τα επεισόδια της 28ης Οκτωβρίου, έχουν αρχίσει να εξαντλούνται. Μπορεί ακόμα να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, περιστέλλοντας τις συνταγματικά κατοχυρωμένες συνταγματικές ελευθερίες, για όσο καιρό κρίνει σκόπιμο.Κι όλα αυτά, χωρίς απολύτως καμία συνταγματική εκτροπή.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, οι δηλώσεις της γγ του ΚΚΕ, αν φυσικά δε λάβει κανείς υπ' όψιν του την κρίση μεγαλείου που τις διέκρινε και την ξύλινη γλώσσα στην οποία έγιναν, αποτυπώνουν απόλυτα τον πραγματικό χαρακτήρα της κυβέρνησης Παπαδήμου.

Ζητούμενο παραμένει ωστόσο η αντίδραση της κοινωνίας. Θα σκύψει μοιρολατρικά το κεφάλι ή θα οδηγηθεί σε ανοιχτή σύγκρουση με την οικονομική ολιγαρχία και το πολιτικό κατεστημένο; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα εξαρτηθεί από το πόσο μεγάλο είναι το κομμάτι της κοινωνίας που θα έχει να χάσει - ή έτσι θα νομίζει - μόνο τις αλυσίδες του. 

Αν είναι μικρό, όπως το 1967, κάποιοι λίγοι θα σαπίσουν στις φυλακές, κάποιοι περισσότεροι που θα ασφυκτιούν, θα μεταναστεύσουν κι οι πολλοί θα υπομείνουν τη μοίρα τους. Αν όμως είναι μεγάλο, θα ζήσουμε ένα νέο εμφύλιο.

Γιάννης Χρυσοβέργης 

18 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011: ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Τριάντα χρόνια μετά από την εκλογική νίκη που το έφερε για πρώτη φορά στην εξουσία και του εξασφάλισε την πολιτική κυριαρχία για δυο και πλέον δεκαετίες, το ΠΑΣΟΚ, από δική του και μόνο υπαιτιότητα, οδηγείται, σίγουρα για μακρύ χρονικό διάστημα, στο πολιτικό περιθώριο. Η τριακονταετία αυτή όμως είναι πλούσια, τόσο σε ουσιαστικές πολιτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, όσο και σε απίστευτα οικονομικά σκάνδαλα. Επίσης συνοδεύτηκε από την εκτόξευση στα ύψη του δημοσίου χρέους, αλλά και των αμυντικών δαπανών. Σήμερα, κι ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών επιθυμεί - αν ήταν δυνατόν - το ΠΑΣΟΚ να τεθεί εκτός νόμου, μια αποτίμηση αυτής της τριακονταετούς συμβολής του είναι μάλλον χρήσιμη. 

Η οκταετία 1981-1989 σημαδεύτηκε από την προσωπικότητα του ιδρυτή του κόμματος, Ανδρέα Παπανδρέου. Αυταρχικός σε βαθμό που περιφρονούσε κάθε δημοκρατική διαδικασία, ανασφαλής σε σημείο που του ήταν αδύνατο να αποδεχθεί την παραμικρή έκφραση επιφύλαξης από τους συνεργάτες του - ο μόνος που, για άγνωστους λόγους ήταν ανεκτός ήταν ο Κώστας Σημίτης - καλλιεργούσε την προσωπολατρεία με τρόπο που παρέπεμπε στον Περόν και στο Μουσολίνι. Εντελώς φυσιολογικά, στο προσωπικό του περιβάλλον κυριάρχησαν άνθρωποι δουλοπρεπείς, χωρίς προσωπική άποψη και οράματα.

Η ίδια οκταετία σημαδεύτηκε επίσης από την αναμόρφωση του οικογενειακού κώδικα, που πρόσφερε για πρώτη φορά στη γυναίκα ίσα δικαιώματα,  τη θέσπιση της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών, που λειτούργησε ως ασπίδα προστασίας των χαμηλών εισοδημάτων, το Εθνικό Σύστημα Υγείας, που, με όλες τις αδυναμίες του, προσέφερε για πρώτη φορά, δωρεάν περίθαλψη σε αυτούς που δεν είχαν χρήματα για να πληρώνουν αλμυρές αμοιβές σε γιατρούς. Επίσης μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των μαθητών ανά σχολική αίθουσα (από 40-45, φθάσαμε στους 16-25), ασχέτως αν αυτό οι εκπαιδευτικοί δεν το αξιοποίησαν δεόντως.

Επιπλέον η οκταετία 1981-89 σημαδεύτηκε από την αναγνώριση της ΕΑΜικής αντίστασης, που αποκατέστησε όχι μόνο τους αγωνιστές της, αλλά και τα παιδιά και τα εγγόνια τους που ζούσαν επί δεκαετίες ως πολίτες με μειωμένα δικαιώματα - με παράπλευρη απώλεια το όργιο της απονομής συντάξεων αντιστασιακού σε ανθρτώπους που γεννήθηκαν το 1950 - και το σπάσιμο των στεγανών που είχαν καταστήσει την πρόσληψη στη Δημόσια Διοίκηση και, κυρίως, την ένταξη στα σώματα Ασφαλείας και τις Ένοπλες Δυνάμεις αποκλειστικό προνόμιο των μοναρχοφασιστών, με αποτέλεσμα να εκλείψει πλέον ο κίνδυνος στρατιωτικού πραξικοπήματος - μόνο στη διάρκεια του 20ου αιώνα η Ελλάδα γνώρισε 10 πραξικοπήματα.

Αντιθέτως οι οικονομικές επιδόσεις της διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ υπήρξαν απογοητευτικές. Η οκταετία 1981 - 1989 σημαδεύτηκε από την εκτόξευση σε δυσθεώρητα ύψη των εξοπλιστικών δαπανών, την κατασπατάληση των κοινοτικών επιδοτήσεων στη γεωργία με τρόπο που δεν έχει όμοιο στην Ευρώπη, τη μετατροπή των γεωργικών συνεταιρισμών και των ΟΤΑ  σε εστίες απίστευτης διαφθοράς. Επίσης συνοδεύτηκε από την αποβιομηχάνιση της χώρας, καθώς οι μεν βιομήχανοι αρνήθηκαν να αποδεχτούν ότι εφεξής έπρεπε να μάθουν να συνδιαλέγονται με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και έκλειναν μαζικά τα εργοστάσια η δε κυβέρνηση, αντί να ανασυγκροτήσει τις χρεοκοπημένες επιχειρήσεις που κρατικοποίησε και να τις πουλήσει σε ιδιώτες που θα ήθελαν να τις λειτουργήσουν, τις μετέτρεψε σε επέκταση του Δημόσιου τομέα.

Καταστροφικές ήταν τέλος οι επιδόσεις της ΠΑΣΟΚικής διακυβέρνησης στην εξωτερική πολιτική, η οποία βασίστηκε στο δίπολο «αντι-αμερικανικές και αντι-τουρκικές κορώνες για εσωτερική κατανάλωση και χωρίς όρους αποδοχή των απόψεων των Δυτικών Συμμάχων».

Η τετραετία της αντιπολίτευσης 1989 - 1993 βαρύνεται με την εγκληματική εθνικιστική πολιτική προσέγγιση του Μακεδονικού, που απέτρεψε την ευρωπαϊκή λύση του πακέτου Πινέιρο - με αποτέλεσμα πλέον περισσότερες από 120 χώρες να έχουν αναγνωρίσει τη Δημοκρατία της Μακεδονίας με το συνταγματικό της όνομα -  κι επέτρεψε στον Αντώνη Σαμαρά ν' αποκτήσει πολιτική υπόσταση.

Η επόμενη διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ 1993 - 2004, πιστώνεται με μια σειρά σημαντικών μεταρρυθμίσεων όπως η θέσπιση του ΑΣΕΠ, που περιόρισε σημαντικά τις ρουσφετολογικές προσλήψεις στο Δημόσιο, η ίδρυση των ανεξάρτητων Αρχών, από τις οποίες η πιο επιτυχής είναι αναμφίβολα ο ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ, η ίδρυση του ΣΔΟΕ, το οποίο, παρά τα δικαιολογημένα ράμματα που υπάρχουν για τη γούνα του είχε αναμφίβολα βάλει φραγμούς στη φοροδιαφυγή.

Στην περίοδο αυτή έγιναν σημαντικά βήματα για την τιθάσευση του πληθωρισμού και του δημόσιου χρέους και, ιδίως από την κρίση των Ιμίων και μετά, για πρώτη - και δυστυχώς τελευταία στην Ιστορία του ελληνικού Κράτους - φορά ασκήθηκε εξωτερική πολιτική με αρχή μέση και τέλος. Επίσης η διακυβέρνηση Σημίτη πέτυχε δυο στόχους που επιθυμούσε διακαώς σύσσωμη - τα ποσοστά αποδοχής ήταν άνω του 95% - η ελληνική κοινωνία: την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και την επιτυχή διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Ταυτόχρονα, τα φαινόμενα αλαζονείας των κυβερνητικών στελεχών, που ήδη ήταν εμφανή από το 1985 και μετά, ξεπερνούν κάθε όριο, με αποτέλεσμα σκανδαλώδεις περιπτώσεις πλουτισμού υπουργών, όπως ο Άκης Τσοχατζόπουλος και ο Τάσος Μαντέλης.

Σήμερα το ΠΑΣΟΚ, καθοδηγούμενο από ανθρώπους ανίκανους να αφουγκραστούν την κοινωνία, οδηγείται στο πολιτικό περιθώριο.  Το πρόβλημα είναι ότι η περιθωριοποίηση αυτή αφήνει ένα πολιτικό κενό, που δεν φαίνεται ότι θα καλυφθεί σύντομα.

Γιάννης Χρυσοβέργης