Κι όμως, η ενοποίηση προχωρεί Το τέλος της κρίσης μπορεί να φέρει περισσότερη Ευρώπη

Κι ένα αισιόδοξο άρθρο του καθηγητή Π. Κ. ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΗ από την ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ για το μέλλον της Ευρώπης

Γιάννης Χρυσοβέργης

Ανεξάρτητα από τα τρέχοντα προβλήματα στη διαδικασία έγκρισης του τελευταίου πακέτου για τη στήριξη της Ελλάδας και την ενίσχυση των σχετικών μηχανισμών της ΕΕ, φαίνεται ότι η συνεχιζόμενη και εντεινόμενη κρίση στην ευρωζώνη οδηγεί, αν και με αργό και κάπως απρόθυμο τρόπο, στην εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Εως σήμερα έχουν υιοθετηθεί μέτρα για την ενίσχυση της ευρωζώνης που μόλις πριν από δυο τρία χρόνια εθεωρούντο αδιανόητα: τα πακέτα για τη διάσωση κρατών (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) παρά τις αντίθετες διατάξεις της Συνθήκης, η σύσταση του προσωρινού μηχανισμού (EFSF) για τη συνδρομή κρατών - μελών σε κρίση, η σύσταση του μόνιμου μηχανισμού, του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), η ενίσχυση του Συμφώνου Σταθερότητας με έξι νέους κανονισμούς κ.λπ. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου, ο πρόεδρος Χέρμαν φον Ρόμπαϊ, θα παρουσιάσει νέες προτάσεις για την ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης. Μέχρι σήμερα όμως οι χώρες - μέλη απέφυγαν να ανοίξουν το θέμα αναθεώρησης των Συνθηκών (Μάαστριχ, Λισαβώνας) προκειμένου να εισαγάγουν ευρύτερες μεταρρυθμίσεις στο σύστημα θεσμών και πολιτικών της ευρωζώνης (με μια εντελώς οριακή εξαίρεση, με την προσθήκη μιας και μόνο πρότασης σε άρθρο της Συνθήκης που επιτρέπει τη δημιουργία του Μόνιμου Μηχανισμού Σταθερότητας).

Ηδη όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μείζονος σημασίας αναθεώρηση των Συνθηκών. Χώρες όπως οι Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία και άλλες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι για να θωρακισθεί με τρόπο στέρεο το ενιαίο νόμισμα ευρώ και συνολικά η ευρωζώνη πρέπει να υπάρξουν ριζικές αλλαγές στο σύστημα που μόνο με αναθεώρηση της Συνθήκης μπορούν να επιτευχθούν. Ουσιαστικά, η καγκελάριος της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ ανήγγειλε το επερχόμενο άνοιγμα της διαδικασίας αναθεώρησης λέγοντας πρόσφατα στη γερμανική Βουλή ότι «η τροποποίηση των Συνθηκών δεν είναι θέμα ταμπού που θα πρέπει να αποφύγουμε».

Βεβαίως, στο στάδιο αυτό δεν είναι καθόλου σαφές το τι θα διαλαμβάνει η αναθεώρηση: εάν θα γίνει δηλαδή μια γενναία προσπάθεια για τη συμπλήρωση της νομισματικής ένωσης με την οικονομική, δημοσιονομική και πολιτική ένωση τελικά ή, απλώς, θα περιορισθεί σε επιμέρους ρυθμίσεις και μέτρα. Μερικές ιδέες έχουν διατυπωθεί όπως π.χ. να προβλεφθεί στις Συνθήκες διάταξη για την έξοδο ή αποβολή χώρας από την ευρωζώνη εάν δεν σέβεται τους κανόνες της (σήμερα ως γνωστόν τέτοια ρύθμιση δεν υπάρχει), να θεσπισθεί ρύθμιση για την ευρύτερη αναστολή δικαιωμάτων ψήφου για «άτακτη» χώρα - μέλος, να επιτραπεί η παραπομπή χώρας που παραβιάζει τους κανόνες της ευρωζώνης (Σύμφωνο Σταθερότητας κ.λπ.) στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (που σήμερα επίσης δεν προβλέπεται). Ολες αυτές είναι ενδιαφέρουσες αλλαγές αλλά εντελώς περιορισμένες και δεν πρόκειται να επιλύσουν το πρόβλημα της ευρωζώνης. Χρειάζεται να πάμε πολύ πιο πέρα - στην ολική οικονομική και πολιτική ένωση. Αλλά ίσως είναι ακόμη νωρίς να μιλήσουμε για συγκεκριμένα σχέδια, αφού μόλις ξεκίνησε η συζήτηση και η επεξεργασία προτάσεων και ιδεών (μεταξύ άλλων, από Γερμανία, Γαλλία).

Βεβαίως, η αναθεώρηση της Συνθήκης δεν θα είναι μια καθόλου εύκολη υπόθεση. Πρέπει να συμφωνηθεί από τις 27 χώρες - μέλη της Ενωσης και να επικυρωθεί από όλες, είτε μέσω της κοινοβουλευτικής διαδικασίας είτε μέσω δημοψηφισμάτων. Και όλοι θυμούνται τις τραυματικές εμπειρίες για την επικύρωση της τελευταίας, της Συνθήκης της Λισαβώνας. Μια ιδέα που εξετάζεται είναι να μην έχουμε μια τυπική αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισαβώνας αλλά την εκπόνηση μιας εντελώς νέας μόνο για την ευρωζώνη, που θα συμφωνηθεί από τις 17 χώρες - μέλη. Ενδιαφέρουσα ιδέα αλλά όχι και τόσο εύκολη στην υλοποίησή της. Ο φόβος θεσμοποίησης της Ενωσης δύο ταχυτήτων ή κύκλων απωθεί βαθύτατα κάποιες χώρες (π.χ. Πολωνία, κ.α.), αν και τελευταία φαίνεται η ιδέα των δύο ταχυτήτων να ελκύει κάποιες άλλες, όπως το Ην. Βασίλειο.

Σε κάθε περίπτωση φαίνεται ότι μπαίνουμε σε μια νέα εξόχως ενδιαφέρουσα φάση στη διαδικασία υπέρβασης της κρίσης της ευρωζώνης, μια φάση που μπορεί δυνητικά να οδηγήσει στο τελικό ζητούμενο: την οικονομική και πολιτική ενοποίηση. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στην αναθεωρητική διαδικασία η «περίπτωση Ελλάδα» θα είναι στο μυαλό όλων. Και η Ελλάδα πρέπει να είναι εκεί, με τον δικό της ρόλο και τις δικές της ιδέες.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ

ΝΑ ΚΡΑΤΗΘΟΥΜΕ ΜΕΧΡΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ Η ΕΥΡΩΠΗ

Αντιγράφω ανάρτηση του Παύλου Αθανασόπουλου από τη σελίδα ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ στο Facebook. Ένα κείμενο με πολλές εύστοχες επισημάνσεις, που αξίζει ανάγνωσης και σχολιασμού.

Προσωπικά, έχω ένα σχόλιο να κάνω: Συμμερίζομαι τις απόψεις του συντάκτη της FINANCIAL TIMES DEUTSCHELAND, που σε πρόσφατο άρθρο, στο οποίο στήνει την ευρωπαΪκή πολιτική της Άνγκελα Μέρκελ στα πέντε βήματα, εκτιμά ότι αυτή έχει δημιουργήσει μη αντιστρεπτές καταστάσεις στην Ευρώπη. Πράγματι, πιστεύω ότι η προδιαγραφόμενη νίκη των Σοσιαλδημοκρατών - Πράσινων στις εκλογές  του 2013 θα έρθει πολύ αργά και δεν θα είναι σε θέση να αντιστρέψει την κυριαρχία των εθνικιστικών αντιευρωπαϊκών δυνάμεων σε όλα τα Κράτη-μέλη της ΕΕ.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Το αλλαλούμ με το θέμα των αποδείξεων δείχνει τον πανικό της κυβέρνησης μπροστά στην διαρκώς επιδεινούμενη κατάσταση και τις αφόρητες πιέσεις της τρόϊκα.

Απροετοίμαστη ιδεολογικά και προγραμματικά, προερχόμενη από ένα κόμμα που είναι από τους βασικούς δημιουργούς του σημερινού τερατώδους οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού μοντέλου, στερούμενη προσωπικοτήτων με ηγετικό χάρισμα η κυβέρνηση αντιδρά με σπασμωδικά μέτρα.

Σπασμωδικά μέτρα που ακριβώς επειδή δεν εντάσσονται σε ένα συνολικό συνεκτικό σχέδιο εθνικής ανασυγκρότησης όχι απλώς δεν λύνουν το πρόβλημα αλλά το επιδεινώνουν.

Οι ήδη πληρώνοντες φόρους έχουν φθάσει στα όριά τους από μια απίστευτη, βάρβαρη φοροεπιδρομή που προσπαθεί να βγάλει από την μύγα ξύγκι.

Οι άνθρωποι που κλείνουν οι δουλειές τους λόγω κρίσης δεν έχουν να ασχοληθούν μόνο με το πώς θα  επιβιώσουν αλλά και πού θα βρουν χρήματα για να πληρώσουν το τερατώδες κράτος  λειβιάθαν.

Αντίθετα ο κόσμος της  φοροδιαφυγής, της αρπαχτής, της παραοικονομίας, του παρασιτισμού, της διαφθοράς, της λαμογιάς δεν έχει πληγεί καθόλου.

Δεν έχει καταλάβει κρίση και περιμένει ανυπόμονα την χρεωκοπία της Ελλάδας για να την αγοράσει σε τιμή ευκαιρίας και να γίνει άρχουσα τάξη σε μια τριτοκοσμική χώρα της δεκαετίας του σαράντα.

Ακριβώς ότι έγινε μετά την κατοχή με τους μαυραγορίτες.

Η τρόϊκα από την άλλη δείχνει μια πρωτοφανή μυωπία.

Αντί να βάλει στην κυβέρνηση ποιοτικούς στόχους με μεταρρυθμίσεις που θα αλλάξουν το σάπιο αντιπαραγωγικό και μη ανταγωνιστικό οικονομικό μοντέλο δέχεται οποιοδήποτε εισπρακτικό μέτρο που φαίνεται να ικανοποιεί κάποιους ποσοτικούς στόχους χωρίς να μετρά τις παρενέργειες και αδιαφορώντας αν αυτό επιδεινώνει την κατάσταση.

Δυστυχώς σε όλα αυτά δεν φαίνεται εναλλακτική λύση.

Η Ν.Δ. του κ. Σαμαρά ενδιαφέρεται μόνο για την άνοδό της στην εξουσία τάζοντας στους πάντες τα πάντα.

Επαγγέλλεται ένα ανεδαφικό πρόγραμμα, ένα εξωφρενικό λαϊκισμό και ένα οπισθοδρομικό επικίνδυνο κράμα εθνικισμού, ρατσισμού, απομονωτισμού και θρησκοληψίας.

Ίσως ποντάρει σε μια τριτοκοσμική φτωχή και καθυστερημένη Ελλάδα όπου θα ηγεμονεύουν τα ιδεολογήματά της.

Ανέλπιστους συμμάχους έχει διάφορα κόμματα της Αριστεράς που αρνούνται να σκεφθούν  και να προτείνουν ρεαλιστικές λύσεις για την έξοδο από την κρίση και επιδίδονται σε μια απολίτικη επαναστατική γυμναστική.

Έφθασαν να γίνουν σηνήγοροι κάθε συντεχνίας, κάθε λαμόγιου, κάθε παρασιτισμού.

Μέσα στην τύφλωσή τους νομίζουν ότι θα επωφεληθούν από την κατάρρευση μη βλέποντας οι ηλίθιοι τον επερχόμενο ακροδεξιό αρμαγεδώνα.

Μέσα σε αυτό το ζοφερό σκηνικό μόνη ελπίδα είναι να γίνουν εξελίξεις στην Ευρώπη.

Εξελίξεις προς δύο κατευθύνσεις:

-        Προς την μεγαλύτερη ομοσπονδοποίησή της, την πολιτική ενοποίησή της και την ενιαία οικονομική διακυβέρνησή της.

-        Προς την αλλαγή του μείγματος της οικονομικής πολιτικής της. Στην ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής σταθερότητας και επεκτατικής αναπτυξιακής πολιτικής το βάρος να πέσει στη δεύτερη.

Η έκδοση ευρωομολόγου και ένα πραγματικό αναπτυξιακό ευρωπαϊκό σχέδιο Μάρσαλ θα ήταν σωτήρια αυτή τη στιγμή.

Ήδη υπάρχουν κάποιες θετικές εξελίξεις.

Ο πρόεδρος Ομπάμα πιέζει προς αυτή την  κατεύθυνση.

Ισχυρές πολιτικές δυνάμεις και επιφανείς Ευρωπαϊκές προσωπικότητες με κύρος ενστερνίζονται αυτή τη λογική.

Οι δυνάμεις της ευρωπαϊκής κεντροαριστεράς που σε μεγάλο βαθμό στηρίζουν αυτή τη λογική ενισχύονται στο κέντρο της Ευρώπης.

Μια νίκη του συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών-Πρασίνων στη Γερμανία θα αποτελέσει καμπή για την Ευρώπη.

Εμείς αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να κρατηθούμε αγκομαχώντας στην ευρωζώνη μέχρι την ώρα της ευρωπαϊκής αλλαγής.

Εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο.

Διαφορετικά όμως θα χάσουμε για πάντα το τρένο.

ΑΠΟ ΤΗ ΧΑΡΥΒΔΗ... ΣΤΗ ΧΑΡΥΒΔΗ

Ενώ στη Βουλή έχει αρχίσει η - τρόπος του λέγειν - συζήτηση για το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, που, εκτός κι αν συμβούν συνταρακτικά γεγονότα, θα ψηφιστεί, με την κυβέρνηση λίγο περισσότερο ξεπουπουλιασμένη, δυο προοπτικές, εξ ίσου ζοφερές, διαγράφονται για την ελληνική κοινωνία.
Από τη μια το κυβερνητικό και ευρωπαϊκό όραμα, που θα καταστήσει την Ελλάδα Ρωσία του Γιέλτσιν, με τον ένα στους δυο ανθρώπους να μην έχει να φάει και τη Μαφία να διαγουμίζει.
Από την άλλη το, πλειοψηφικό πλέον, αίτημα για επιστροφή «στη δραχμούλα», που στην καλύτερη περίπτωση θα καταστήσει την Ελλάδα τουρκική επαρχία και στη χειρότερη Αλβανία του Εμβέρ Χότζα.
Όταν όμως φθάνουμε να έχουμε να διαλέξουμε ανάμεσα στη μια ή στην άλλη Χάρυβδη, τότε είναι η ώρα να αξιώσουμε ΚΟΙΝΗ ΛΟΓΙΚΗ.

Το αποτέλεσμα της εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου προγράμματος, με την προϋπόθεση ότι οι στόχοι του θα επιτευχθούν, είναι προδιαγραμμένο. Το 29,4% των δημοσίοων εσόδων του 2011 θα διατεθούν για την εξυπηρέτηση του χρέους, ποσοστό που, το 2015, θα έχει φθάσει στο αστρονομικό 38%.
Κι όλα αυτά θεωρώντας δεδομένο ότι τα χρήματα από τους 22 πρόσθετους έμμεσους φόρους θα εισπραχθούν, πράγμα που, αν ληφθεί υπ' όψη η αποτυχία να εισπραχθούν τα προβλεπόμενα έσοδα από τους πολύ λιγότερους έμμεσους φόρους του 2010, έχει εξασφαλισμένη αποτυχία.
Η συνέχεια είναι γνωστή. Ακόμα περισσότεροι φόροι θα επιβληθούν σε αυτούς που δε μπορούν να φοροδιαφύγουν, τα βασικά για την επιβίωση αγαθά θα γίνουν ακόμα πιο ακριβά ενώ από την άλλη το Δημόσιο θα βλέπει συνεχώς τα ελλείμματά του να διογκώνονται, από πρόσθετες δαπάνες που θα προκύψουν από τις αποκρατικοποιήσεις - ενοίκια για δημόσια κτίρια που θα έχουν ξεπουληθεί, λογαριασμοί ηλεκτρικού στην ιδιωτική πλέον ΔΕΗ, και τόσα άλλα που κανείς δεν κάνει τον κόπο να προϋπολογίσει.
Γνωστές είναι και οι επιπτώσεις. Η ανεργία θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο, από το στραγγαλισμό της αγοράς, η εγκληματικότητα θα εκτοξευθεί σε ύψη αδιανόητα κι ό,τι πιο δημιουργικό διαθέτει αυτή η κοινωνία θα βρίσκεται είτε στις φυλακές - ως επικίνδυνοι τρομοκράτες - είτε θα πάρει, όπως στις δεκαετίες του '20 και του '50, το δρόμο της μετανάστευσης χωρίς επιστροφή.
Η αποχώρηση από το ευρώ και η επιστροφή στη «δραχμούλα», ακόμα και αν συνοδεύεται από στάση πληρωμών και μονομερή διαγραφή του δημοσίου χρέους, θα οδηγήσει σε εξ ίσου απίστευτη δυστυχία. Με ένα παντελώς αναξιόπιστο νόμισμα που από το πρωί ως το βράδυ θα χάνει σημαντικό μερίδιο της αξίας του, με καλπάζοντα πληθωρισμό και με αδυναμία προσέλκυσης των απαραίτητων κεφαλαίων για την παραγωγική και βιώσιμη αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων, είτε η χώρα θα πάψει αν υφίσταται ως κρατική οντότητα, είτε θα καταλήξει να φυτοζωεί, αποκλεισμένη από το παγκόσμιο γίγνεσθαι, σε συνθήκες γενικευμένης εξαθλίωσης.
Όμως λύση υπάρχει. Που αποτρέπει και το ένα και το άλλο εφιαλτικό σενάριο. η λύση αυτή είναι ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ και μόνο ευρωπαϊκή. Και δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
Πρώτη προϋπόθεση για τη λύση αυτή είναι η άμεση εγκατάλειψη του φετιχισμού του σκληρού ευρώ και η εκτύπωση πολλών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ένα μέρος των χρημάτων αυτών θα διατεθεί για την άμεση αποπληρωμή μέρους του χρέους των χωρών που βρίσκονται σε δυσκολία και το υπόλοιπο θα διατεθεί σε δημόσιες επενδεύσεις σε υποδομές, που θα επιτρέψουν στην κάθε μια από τις χώρεςε αυτές να αξιοποιήσει καλύτερα τους αναξιοποίητους πόρους της.
Σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα οι επενδύσεις αυτές πρέπει να διατεθούν για τον εκσυγχρονισμό και την αύξηση της παραγωγικότητας της Δημόσιας Διοίκησης, την άμεση βελτίωση των μεταφορών και των δικτύων, την άμεση βελτίωση της ποσότητας και της ποιότητας της Δημόσιας Παιδείας και της Δημόσιας Υγείας.
Δεύτερη προϋπόθεση είναι κάποιος να επιβάλει αυτή τη λύση. Κι ο μόνος τρόπος για να επιβληθεί μια τέτοια λύση είναι να εκλεγεί, στην Ελλάδα ή σε κάποια από τις χώρες που έχουν ανάλογο πρόβλημα, μια κυβέρνηση έτοιμη να απειλήσει ότι ή έτσι θα γίνουν τα πράγματα ή θα κηρύξει μονομερή παύση πληρωμών όντας εντός του ευρώ.
Όνειρο θερινής νυκτός; Ο πνιγμέμνος από τα μαλλιά του πιάνεται; Ή ο μοναδικός δρόμος για να επιβιώσει μια δημοκρατική Ευρωπαϊκή Ένωση; Μπορεί τίποτα απ' όλα αυτά, μπορεί όλα μαζί, αλλά σε κάθε περίπτωση πρόκειται για μια προσπάθεια να επικρατήσει, στο παρά ένα Η ΚΟΙΝΗ ΛΟΓΙΚΗ.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Της µιας δραχµής τα γιασεµιά

Το άρθρο γνώμης του Παύλου Τσίμα που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ του Σαββάτου 28 Μαΐου και προσφέρεται για πλούσιο προβληματισμό ως προς το τι πρέπει να γίνει.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Πόση λιτότητα µπορεί να δεχτεί µια οικονοµία σε ύφεση χωρίς να συνθλιβεί; Πόση «εµπιστοσύνη των αγορών» µπορεί να κερδίσει µια υπερχρεωµένη χώρα, υποβάλλοντας τον εαυτό της σε εξαντλητική αφαίµαξη; Και πώςείναι σωστό να συµµαζεύει τα ελλείµµατά της µια χώρα; Με περισσότερους φόρους ή µε περικοπή δαπανών;

Αυτή η συζήτηση δεν διεξάγεται µόνο στα ελληνικά. ∆ιεξάγεται σε όλες τις γλώσσες του κόσµου. Και διχάζει ∆ηµοκρατικούς και Ρεπουµπλικανούς στην Αµερική, Συντηρητικούς και Εργατικούς στη Βρετανία, µνηµονιακούς και αντιµνηµονιακούς στην Ελλάδα...

Σε αυτόν τονδιεθνή διάλογο, οι φωνέςτωναναλυτών, που επιµένουν να κρατούν ζωντανή την κεϊνσιανή σοφία, ακούγονται ως βάλσαµο στα βάσανά µας. Οι προφήτες της λιτότητας είναι ηλίθιοι! φωνάζει οΚρούγκµαν. Οι κυβερνήσεις υποτάχθηκαν στις αγορές και εκλιπαρούν την «εµπιστοσύνη» τους, σαν να µη διδάχθηκαν τίποτε από την κρίση και τις αιτίες της! γράφει ο Στίγκλιτς. Και όλοι τους συνιστούν ενίσχυση της δηµόσιας δαπάνης, αντί περικοπών, για να βγούµε σώοι από την κρίση.

∆ιαβάζουµε κι εµείς εδώ, στη µικρή γωνιά µας, αυτούς τους φιλιππικούς κατά της λιτότητας και αναθαρρούµε. Να, λοιπόν, που το λένε και οι σοφότεροι των σοφώντης οικονοµικής επιστήµης: το Μνηµόνιο είναι λάθος. Μας καταδικάζει σε συρρίκνωση και κοινωνική µιζέρια, την ώρα που θα έπρεπε να κινητοποιούνται δηµόσιοι πόροι για να ξεβαλτώσουν µια οικονοµία, από την οποία τα ιδιωτικά κεφάλαια φεύγουν τρέχοντας.

Αλλά, δυστυχώς, οι προφήτες µαςσπεύδουν να µας απογοητεύσουν: η Ελλάδα είναι άλλο, µια µοναδική στον κόσµο περίπτωση χρόνιας δηµοσιονοµικής ανευθυνότητας, γράφει ο Κρούγκµαν. Η Ελλάδα εξαιρείται, λέει και ο Στίγκλιτς. Η χώρα αυτή δηµιουργούσε πρωτογενή ελλείµµατα ακόµη και στα χρόνια που είχε ρυθµούς ανάπτυξης πάνω από 4%!

Είχα θέσει το ίδιο ερώτηµα και στους δύο νοµπελίστες, και στον Στίγκλιτς και στον Κρούγκµαν: αν, λοιπόν, η µικρή ελληνική οικονοµία διπλασίασε µέσα σε λίγα χρόνια τη µη παραγωγική δηµόσια δαπάνη της, πιάστηκε µόνη της, από εγκληµατική αµέλεια των κυβερνήσεών της, στο δόκανο του υπερδανεισµού και είναι υποχρεωµένη τώρα να συµµαζέψει τα δηµόσια ελλείµµατα, κατά παράβαση του χρυσού κεϊνσιανού κανόνα «όχι λιτότητα σε καιρό ύφεσης», µε περικοπές και φόρους που παράγουν ύφεση, δυστυχία και – τελικά – διόγκωση του χρέους, τι άλλη λύση µάς δίδεται; Τι µπορούµε να κάνουµε, αφού ούτε πόρους να κινητοποιήσουµε διαθέτουµε ούτε µπορούµε να επιστρέψουµε στη δραχµή και να την υποτιµήσουµε (αφού αυτό θα σήµαινε επιστροφή στην εποχή των σπηλαίων);

Και οι δύο µου έδωσαν την ίδια απάντηση: µπορείτε να κάνετε ένα µόνο πράγµα. Να φωνάξετε, να πιέσετε, να απαιτήσετε από τον κ. Τρισέ και την κ. Μέρκελ να ελευθερώσουν επενδυτικούς πόρους για την ελληνική οικονοµία, να εφαρµόσουν ένα µίνι σχέδιο Μάρσαλ για την αιµοδότηση της ελληνικής οικονοµίας. Και να τους εξηγήσετε ότι µόνο αν σας βοηθήσουν να ξεκολλήσετε και να αναπτυχθείτε, θα µπορέσετε να τους ξεπληρώσετε τα χρέη σας, θυµίζοντάς τους ότι το ίδιο έκαναν και οι Αµερικανοί έναντι των Ευρωπαίων µετά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο.

Αν δεχτούµε ως αυτονόητα σωστή την απάντησηαυτή, τότε το συµπέρασµα είναι εξίσου αυτονόητο: η µόνη µας ελπίδα είναι να κρατηθούµε εντός ευρωπαϊκού πλαισίου, ακόµη κι αν στην Ευρώπη σήµερα επικρατεί λάθος συνταγή, ακόµη κι αν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες πορεύονται περιδεείς και τυφλέςσε λάθος δρόµο. Να κρατηθούµε εντός – και να διαπραγµατευτούµε ξανά και ξανά. Γιατί εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου, πόροι δεν διατίθενται. ∆ιατίθενται µόνο της µιας δραχµής τα παλιά γιασεµιά...

Και αυτός, ακριβώς, είναι ο θανάσιµος κίνδυνος που µας απειλεί: οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, δέσµιες των εκλογικών τους φόβων και του λαϊκισµού που τις κυκλώνει, να προχωρήσουν, προκειµένου να αποφύγουν την «επέκταση της µόλυνσης», στον εξοστρακισµό µας – ηθικό, πολιτικό και, εν τέλει, οικονοµικό και νοµισµατικό. Κι όχι επειδή δεν καταφέρνουµε να πιάσουµε τους άπιαστους δηµοσιονοµικούς στόχους που µας έθεσαν. Μα επειδή βλέποντας από κοντά, σε έναν στενό συγχρωτισµό, τις πολιτικές µας ελίτ, τους πήρανε – δυστυχώς για εµάς – χαµπάρι...

ΣΚΙΡΤΙΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ, ΑΛΗΘΙΝΗΣ, ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Η είδηση από την Ισπανία κανονικά θα έπρεπε να είναι η χωρίς προηγούμενο ήττα του Σοσιαλιστικού Κόμματος, που σημείωσε τη χειρότερη επίδοση που έχει σημειώσει ποτέ σε αυτοδιοικητικές εκλογές. Η εισβολή όμως στο πολιτικό σκηνικό του κινήματος ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΩΡΑ, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το δεξιό Λαϊκό Κόμμα και η Ενωμένη Αριστερά κατόρθωσαν να προσελκύσουν μόλις το 40% των ψήφων που έχασαν οι Σοσιαλιστές, δείχνουν ότι κάτι πολύ πιο σοβαρό συμβαίνει. Που δεν αφορά μόνο την Ισπανία.

Οι διαδηλώσεις που οργάνωσε, μέσω των, γνωστών πλέον για την αποτελεσματικότητά τους, μηχανισμών κοινωνικής δικτύωσης, στις 15 Μαΐου - μια εβδομάδα πριν από τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές - το έως τότε περιθωριακό στο εσωτερικό και παντελώς άγνωστο στο εξωτερικό κίνημα ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΩΡΑ, άφησαν εμβρόντητο σύσσωμο τον πολιτικό κόσμο με τη συμμετοχή σε αυτές. Και όλη την υπόλοιπη Ευρώπη κατάπληκτη. Δεν είμαστε δα και συνηθισμένοι σε διαδηλώσεις με αίτημα τη ριζική αλλαγή του πολιτκού σκηνικού. Αυτά, στα μυαλά ημών των «πολιτισμένων» Ευρωπαίων είναι «τριτοκοσμικά θέματα». Μπορούν να συμβούν, περιβεβλημένα με μια άχλυ ρομαντισμού, στη Λατινική Αμερική και, περιβεβλημένα με μπόλικη δόση ανησυχίας μην τύχει κι επωφεληθούν οι ισλαμιστές, στην Ασία ή στην Αφρική. Ενώ εδω, στην Ευρώπη, έχουμε Δημοκρατία...
Ποιοι είναι όμως αυτοί οι απρόσκλητοι επισκέπτες; «Είμαστε καθημερινοί άνθρωποι, που ξυπνάμε το πρωί για να πάμε στις δουλειές μας, στο σχολείο, ή για να ψάξουμε για δουλειά» γράφει η διακήρυξή τους.
Δε διεκδικούν κάποια ιδεολογική ταυτότητα, ωστόσο οι διεκδικήσεις τους είναι ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής όλων των διεκδικήσεων της Αριστεράς μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο: «Οι προτεραιότητες κάθε πολιτισμένης κοινωνίας πρέπει να είναι η ισότητα, η πρόοδος, η ελεύθερη πρόσβαση στον πολιτισμό, η βιώσιμη οικολογικά ανάπτυξη, η ευημερία και η ευτυχία του ατόμου... Η λειτουργία του οικονομικού και πολιτικού μας συστήματος δεν εξυπηρετεί αυτούς τους σκοπούς και είναι εμπόδιο στην πρόοδο της ανθρωπότητας... Πλουτίζει λίγους, φτωχαίνει τους πολλούς, κατασπαταλά φυσικούς πόρους, καταστρέφει τον πλανήτη, δημιουργεί ανεργία κι ανικανοποίητους καταναλωτές»
Το κατηγορητήριό τους κατά του πολιτικού συστήματος είναι βαρύ: «Δημοκρατία σημαίνει διακυβέρνηση από το λαό. Στη χώρα αυτή οι περισσότεροι πολιτικοί δε μας ακούνε καν. Αντί να είναι η φωνή μας στα θεσμικά όργανα ακούν μόνο τη φωνή των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων κι έχουν αδράξει την εξουσία μέσω της κομματικής δικτατορίας του αμετακίνητου Λαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος (συγχώνευση των τίτλων των δυο κομμάτων).»
Και καταλήγουν: «Είμαστε ανώνυμοι, όμως όλος αυτός ο μηχανισμός, που γεννάει ανισότητα, αδικία και βία, την οποία απορρίπτουμε, δε μπορεί να λειτουργήσει χωρίς εμάς... Επιβάλλεται μια ηθική επανάσταση. Είμαστε άνθρωποι, κι όχι προΐόντα της αγοράς».
Θα μπορούσε να ήταν μια κοινή διακήρυξη προοδευτικών καθολικών, σοσιαλδημοκρατών, οικολόγων, κομμουνιστών και αναρχικών, μιας και συνυπάρχουν σε αυτήν και δένονται αρμονικά όλα αυτά τα ιδεολογικά ρεύματα. Κι όμως, η επίσημη Αριστερά, είτε ως Ενωμένη Αριστερά, είτε ως Πράσινοι, είτε ως Αναρχική Ομοσπονδία, είτε ως συνδικάτα, ήταν απούσα από τις διαδηλώσεις αλλά και από την κατασκήνωση χιλιάδων ανθρώπων στις κεντρικές πλατείες των μεγάλων πόλεων, που ακολούθησε τις διαδηλώσεις και συνεχίζεται ακόμα. Δείγμα αμηχανίας, απέναντι σε χιλιάδες ανθρώπων που, επικαλούμενοι τις αξίες της, τη στέλνουν αδιάβαστη.
Σημάδι των καιρών επίσης, ενώ η Αστυνομία απομάκρυνε δερόμενους τους κατασκηνωτές την πρώτη νύχτα, το μεν Λαϊκό Κόμμα υπόσχονταν να υλοποιήσει όλες τις διεκδικήσεις της διακήρυξης, το δε Σοσιαλιστικό Κόμμα, παραγκώνιζε από την ιστοσελίδα του την επίσημη διακήρυξή του για να φιλοξενήσει αυτή της ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΩΡΑ.
Πόσο θ' αντέξει, πώς και πόσο θα επηρεάσει αυτό το κίνημα τα πολιτικά τεκταινόμενα της Ισπανίας στο άμεσο και στο μεσοπρόθεσμο μέλλον είναι άγνωστο ακόμα. Όμως, επιτέλους κάτι κινείται, προβάλλει οράματα και διεκδικήσεις, κι αν ακόμα δεν ξέρει πώς θα διεκδικήσει τα «θέλω» του ορθώνει ένα άλλο όραμα στο ρατσισμό, στο φασισμό, την τυφλή βία. Κι αυτό είναι ελπιδοφόρο.

Γιάννης Χρυσοβέργης

Υ.Γ. 1 Δίπλα στην ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΩΡΑ συμμετέχουν στις κατασκηνώσεις διεκδίκησης αλλαγής του πολιτικού σκηνικού και πλήθος άλλων άτυπων κι οργανωμένων συλλογικοτήτων, με σημαντικότερη τους ΝΕΟΥΣ ΧΩΡΙΣ ΜΕΛΛΟΝ.
Υ.Γ. 2 Παράλληλα στην Ιταλία, στις 15 και 16 Μαΐου έγιναν δημοτικές εκλογές. Που έφεραν, για πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια, έναν υποψήφιο της Αριστεράς να διεκδικεί με αξιώσεις το Δήμο του Μιλάνου, φέουδο του Καβαλιέρε. Ο Αριστερός υποψήφιος, μέλος του Δημοκρατικού Κόμματος αλλά με αριστερό πρόγραμμα και στόχο να αξιοποιήσει τους πόρους του Δήμου για την προστασία των θυμάτων της οικονομικής κρίσης, πήρε 48%, έναντι 41% της εκλεκτής του Μπερλουσκόνι. Αντίθετα στη Νάπολη, αυτό το ανέκαθεν προπύργιο της Αριστεράς - και της Καμόρα - ο πιστός στην επίσημη γραμμή του Δημοκρατικού Κόμματος υποψήφιός της, με τους καλούς τρόπους, τα ακριβά κοστούμια και το προσαρμοσμένο στις επιταγές της αγοράς πρόγραμμα - καλή ώρα υποψήφιοι του ΠΑΣΟΚ - ήρθε τρίτος σε ψήφους και αποκλείστηκε από το δεύτερο γύρο.

ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Η ΕΚΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εν μέσω του ορυμαγδού των βομβαρδισμών στη Λιβύη και της πυρηνικής συμφοράς στη Φουκουσίμα, προσπάθησε να περάσει απαρατήρητο το γαλλογερμανικής έμπνευσης Σύμφωνο για την Ανταγωνιστηκότητα, που, ανεξαρτήτως των όποιων, ενδεχομένως, υπαρκτών αναγκών που το επιβάλλουν, καθιστά την Ευρώπη μια δικτατορία με 400 εκατομμύρια κατοίκους. Με την υιοθέτησή του η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα ακόμα βήμα προς τη διάλυσή της.

Η ανακούφιση της ελληνικής κυβέρνησης - και όλων των κυβερνήσεων των Κρατών-μελών της ΕΕ που, αργά ή γρήγορα, θα ζητήσουν τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Σταθερότητας δεν μπορεί να συγκαλύψει την απεμπόλιση ενός από τους πυλώνες της λαϊκής κυριαρχίας: τη χάραξη της οικονομικής πολιτικής.
Ό,τι απέτυχε να περάσει θεσμικά, μέσα από το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα - το οποίο αντί συνταγματικού χάρτη ήταν ένα μανιφέστο νεοφιλελευθερισμού, με αποτέλεσμα την καταψήφισή του στα δημοψηφίσματα της Γαλλίας και της Ολλανδίας - και με τη διαβόητη «Οδηγία Μπολκεστάιν» - η οποία προέβλεπε ότι οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι θα αμείβονται για την εργασία τους με βάση τις αμοιβές στη χώρα προέλευσής τους και όχι τις αμοιβές που ισχύουν στη χώρα που παρέχουν τις υπηρεσίες τους - που απορρίφθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, περνάει με μια εξωθεσμική απόφαση της Συνόδου Κορυφής: «πανευρωπαϊκή μείωση μισθών και συντάξεων - οι πρώτοι συναρτώνται εφεξής με την ανταγωνιστηκότητα και οι δεύτερες με τον προσδόκιμο χρόνο ζωής -, περιστολή δημοσίων δαπανών, θρησκευτική εμμονή στο «σκληρό ευρώ». Αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή των 400 εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών για άγνωστο χρονικό διάστημα, ελήφθησαν ερήμην τους.
Εφεξής τα εθνικά Κοινοβούλια απεμπολούν το δικαίωμα χάραξης της οικονομικής πολιτικής. Οι όποιες αποφάσεις τους σε θέματα οικονομικής, δημοσιονομικής και φορολογικής πολιτικής θα υπόκεινται στην προηγούμενη έγκριση - όχι του νομιμοποιημένου με τη λαϊκή ψήφο ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου - αλλά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Για πρώτη φορά θεσπίζεται, το πρωτοφανές στην ιστορία του κοινοβουλευτισμού, η εκτελεστική εξουσία (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) να αποφασίζει, χωρίς να λαμβάνει υπ' όψιν τη λαϊκή βούληση και, αν χρειαστεί, ενάντια σε αυτήν, χωρίς να υπόκειται σε οποιοδήποτε έλεγχο από οποιαδήποτε εκλεγμένο με καθολική ψηφοφορία νομοθετικό σώμα.
Η απόφαση αυτή καταργεί με τρόπο προκλητικό, τα ψύγματα εκδημοκρατισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση,που εισήγαγε η Συνθήκη της Λισσαβώνας. Κατ΄απαίτηση των κυβερνήσεων της Γερμανίας, της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Φιλλανδίας και της Μεγάλης Βρετανίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δε θα έχει δικαίωμα να συμμετέχει στη χάραξη της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής (η επιμονή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ελέγχει και αυτό τους προϋπολογισμούς των Κρατών - μελών απορρίφθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από τις κυβερνήσεις των παραπάνω χωρών, με αποτέλεσμα να μην εγκριθεί ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2011).
Αυξάνονται οι φυγόκεντρες τάσεις
Και ενώ οι 27 κυβερνήσεις των Κρατών-μελών πήραν αποφάσεις που στερούν από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργαν τη δημοκρατική τους νομιμότητα, εμφανής είναι η αύξηση των φυγόκντρων τάσεων στο σύνολο της ΕΕ.
Το ότι η πρώτη στις προτιμήσεις των Γάλλων ψηφοφόρων, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, υποψήφια για τις προεδρικές εκλογές του 2012, η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν κάνει προεκλογική εκστρατεία με κεντρικό σύνθημα την αποχώρηση της Γαλλίας από το ευρώ δεν είναι τυχαίο. Όπως δεν είναι τυχαίο - φάνηκε και στις σημερινές νομαρχιακές εκλογές - ότι μέρος των ψηφοφόρων της λεγόμενης Κεντροδεξιάς δεν θα είχε πλέον κανέναν ηθικό ενδοιασμό να υπερψηφίσει έναν υποψήφιο του Εθνικού Μετώπου.
Το ότι η ημιφασιστική κυβέρνηση της Ουγγαρίας, τα έσπασε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και, παρά το κλείσιμο της δανειακής κάνουλας, δεν επήλθε ο οικονομικός αρμαγεδών, με αποτέλεσμα να επιτρέπει στον εαυτό της να «αψηφά» τις απόψεις των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων επίσης δεν είναι τυχαίο.
Και κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει τι θα συμβεί στην Ιρλανδία, όπου η νέα κυβέρνηση εξελέγη με λαϊκή εντολή την επαναδιαπραγμάτευση των όρων δανεισμού της χώρας, ή στην Πορτογαλία, όπου η σοσιαλιστική κυβέρνηση μειοψηφίας υποχρεώθηκε σε παραίτηση, επειδή το Κοινοβούλιο καταψήφισε τα μέτρα περιστολής μισθών και κοινωνικών επιδομάτων, που πρότεινε.
Η κρίση νομιμότητας των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και, κατά συνέπεια, του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόλις έχει αρχίσει. Οι αποφάσεις των 27 στις 25 Μαρτίου πολύ σύντομα θα την επιτείνουν. Αν δε διαμορφωθεί μια ευρωπαϊκή πολιτική πλειοψηφία κατά του νεοφιλελευθερισμού, η Ευρώπη απλώς θα πάψει να υπάρχει.
Πίσω από το λογικό επιχείρημα περί «επιτακτικής ανάγκης να υπάρξει μια ενιαία ευρωπαϊκή οικονομική, δημοσιονομική και φορολογική πολιτική» κρύβεται μια χωρίς προηγούμενο υφαρπαγή δημοκρατικών κατακτήσεων δυο αιώνων. Με βάση τα όσα αποφασίστηκαν στις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

ΛΙΒΥΗ: ΜΙΑ «ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ» ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ

Η βιαιότητα της καταστολής της εξέγερσης στη Λιβύη από το καθεστώς Καντάφι, η ανάγκη της Δύσης να εξευμενίσει τους εξεγερμένους της Τυνησίας και της Αιγύπτου για τη μακροχρόνια στήριξη που παρείχε μέχρι τέλους στους εκεί δικτάτορες, αλλά και ο κίνδυνος ενός κύματος πολλών εκατοντάδων χιλιάδων - ίσως και πάνω από ένα εκατομμύριο - προσφύγων στη Νότιο Ευρώπη, επέβαλαν μια στρατιωτική επέμβαση, που όλες οι δυτικές χώρες θα επιθυμούσαν να είχαν αποφύγει. Με ορατό τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας πολεμικής εμπλοκής, η οποία θα έχει βαρύτατες συνέπειες για τις μεσογειακές οικονομίες.

Από την εποχή που, στη δεκαετία του '90, ο συνταγματάρχης Μουαμάρ Καντάφι προσέγγισε τη Δύση, μετατράπηκε ξαφνικά, από «αιμοσταγής δικτάτορας» - που πράγματι είναι - σε «παράγοντα σταθερότητας» στην περιοχή. Η Λιβύη άνοιξε στις ευρωπαϊκές και αμερικανικές επενδύσεις. Η εξέγερση που ξεκίνησε από τη Βεγγάζη και απλώθηκε, για άλλη μια φορά, όπως η φωτιά στα ξερόχορτα, σε όλη τη χώρα, προκαλώντας, ακόμα και λιποταξία στρατιωτικών μονάδων, ξάφνιασε τους πάντες. Όπως και οι πάντες ξαφνιάστηκαν, αδικαιολόγητα αυτή τη φορά, από τη βιαιότητα με την οποία αντέδρασε το καθεστώς. Καθώς οι μέρες περνούσαν όλα έδειχναν ότι τα πράγματα στη Λιβύη έπαιρναν τη μορφή του εμφυλίου πολέμου, στον οποίο η Δύση δεν επιθυμούσε να εμπλακεί.
Η απροθυμία αυτή για εμπλοκή οφείλονταν, κυρίως, σε οικονομικούς λόγους. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούσαν μια νέα πολεμική περιπέτεια, τη στιγμή που ακόμα δεν έχουν κατορθώσει να απεμπλακούν από το Ιράκ, ενώ ο πόλεμος στο Αφγανιστάν κοστίζει κάθε μέρα περισσότερα χωρίς αντίκρυσμα σε στρατιωτικό επίπεδο. Για ανάλογους λόγους ήταν απρόθυμες οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, οι οποίες, επιπροσθέτως, έχουν να αντιμετωπίσουν την έκδηλη εχθρότητα της κοινής γνώμης απέναντι σε κάθε πολεμική περιπέτεια.
Τα πράγματα άλλαξαν, αναγκαστικά, όταν κατέστη σαφής η επικείμενη επικράτηση του καθεστώτος επί των εξεγερμένων και οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με το φάσμα ενός κύματος εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων που θα προσπαθούσαν να γλυτώσουν από τη σφαγή.
Ταυτόχρονα γίνονταν σαφές, πως αν η Ευρώπη και η Αμερική, θέλουν να διατηρήσουν την επιρροή τους στον Αραβικό κόσμο, είναι απαραίτητο να προσεταιριστούν τις νέες πολιτικές ελίτ που θα ξεπηδήσουν από τις εξεγέρσεις που είναι σε εξέλιξη. Πράγμα ούτως ή άλλως δύσκολο, λόγω της συστηματικής υποστήριξης της Δύσης, μέχρι την τελευταία στιγμή, στα ανατραπέντα καθεστώτα. Οι παρεμβάσεις της τελευταίας στιγμής υπέρ των εξεγερμένων, που οδήγησαν στην απομάκρυνση από την εξουσία του Μπεν Αλή και του Μουμπάρακ, δεν είναι βέβαιο ότι αρκούν. Υπό αυτές τις συνθήκες μια επέμβαση υπέρ των εξεγερμένων της Λιβύης επιβάλλονταν.
Η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που, μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις, επιβάλλει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στην αεροπορία του καθεστώτος Καντάφι, επιτρέπει στις δυτικές δυνάμεις να εξασθενήσουν τη στρατιωτική ισχύ της προεδρικής φρουράς μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, πράγμα που ήδη έχει συμβεί, δεν επιτρέπει όμως χερσαίες επιχειρήσεις. Το μείζον ερώτημα που τίθεται είναι πώς θα αντιδράσει η Δύση αν, παρ' όλα αυτά, οι πιστές στον Καντάφι δυνάμεις συνεχίσουν την προέλασή τους. Θα προχωρήσουν σε χερσαίες επιχειρήσεις; Με ποια διεθνή νομιμοποίηση;
Το επόμενο ερώτημα είναι τι θα συμβεί αν παγιωθεί το μέτωπο και η Λιβύη βρεθεί, de facto, χωρισμένη σε δυο κράτη. ένα στην ανατολική Λιβύη με έδρα τη Βεγγάζη και τον έλεγχο των πετρελαίων κι ένα στη Δύση υπό τον έλεγχο του Καντάφι.Στην περίπτωση αυτή το δυτικό τμήμα θα αποτελέσει ένα ασφαλές καταφύγιο και επιχειρησιακή βάση για το βορειοαφρικανικό κλάδο της Αλ Κάιντα, ο οποίος αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στην Αλγερία. Και ο οποίος θα στρέψει πλέον τα πυρά του κατά των ευρωπαϊκών χωρών. Μια άλλη εξέλειξη θα είναι αυτό που απείλησε ότι θα συμβεί ο γιος του Καντάφι: θα αναβιώσει η πειρατεία στη Μεσόγειο, με ορμητήριο τις ελεγχόμενες από τον Καντάφι περιοχές, και θα πλήττει συστηματικά τις τουριστικές περιοχές της νότιας Ευρώπης, με κύρια θύματα τα θέρετρα της Κρήτης και της Νοτίου Ιταλίας, χωρίς όμως να μπορούν να αποκλειστούν - με δεδομένη την επιχειρησιακή ικανότητα που επιδεικνύουν οι πειρατές της Σομαλίας - ακόμα και επιδρομές μέχρι τη Νίκαια της Γαλλίας.
Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που, χάρη στην αεροπορική υποστήριξη της Δύσης, οι εξεγερμένοι της Βεγγάζης κατορθώσουν να καταλάβουν την Τρίπολη και να εκδιώξουν τον Καντάφι από την εξουσία, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα προκύψει μια σταθερή κυβέρνηση στη Λιβύη. Στις εξεγέρσεις της Αιγύπτου και της Τυνησίας συγκροτήθηκαν συμμαχίες της πολυπληθούς μεσαίας αστικής τάξης, που δημιουργήθηκε στις τελευταίες δεκαετίες, και της φτωχολογιάς. Το πολιτικό πλαίσιο των εξεγέρσεων αυτών δεν αμφισβητούσε τη συνέχιση της ύπαρξης των κρατικών οντοτήτων της αιγύπτου και της Τυνησίας. Στη Λιβύη, αντιθέτως, μικρό μέρος του πληθυσμού ζει στις πόλεις κι η μεσαία αστική τάξη είναι σαφώς μικρότερη αριθμητικά. Γι αυτό και, μετά τις πρώτες ημέρες, κυρίαρχο στοιχείο της εξέγερσης ήταν η αποστασία α πολλών φυλών της ερήμου, που μέχρι τότε στήριζαν. το καθεστώς Και το ερώτημα είναι αν όλοι αυτοί οι φύλαρχοι, που σήμερα έχουν συνασπιστεί ενατίον του Καντάφι και της φυλής του, αύριο θα μπορέσουν να συγκροτήσουν μια κυβέρνηση ή θα εμπλακούν σε έναν ατελείωτο πόλεμο φατριών, με συνέπεια τη μετατροπή της χώρας σε μια Σομαλία της Μεσογείου.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΦΡΑΧΤΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η κοινωνία χειροκροτάει την κατασκευή τείχους στα σύνορα για την «αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης», μιας πιπίλας στα στόματα δεξιών και αριστερών καφενόβιων πολιτικολογούντων. Χωρίς κανείς να λαμβάνει υπ'όψιν του ότι τις ίδιες λύσεις έχουν μετέλθει οι ΗΠΑ εδώ και 15 χρόνια, τα σύνορα με το Μεξικό όμως είναι τρύπια σα γραβιέρα. Χωρίς κανείς να λαμβάνει υπ'όψιν του ότι καμιά ανθρώπινη ύπαρξη δεν είναι «λαθραία». Και χωρίς κανείς να λαμβάνει υπ'όψιν του ότι, το φαινόμενο που ξεκίνησε πριν δυο δεκαετίες και κάθε χρόνο εντείνεται, είναι μονάχα το πρελούδιο μιας ακόμα «μεγάλης μετανάστευσης των λαών». Που στο παρελθόν γκρέμισε δυο κραταιές ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες: τη Δυτική και την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Κι ότι λόγω της σοβαρότητάς του απαιτεί σύνθετες κι ακριβές λύσεις, όχι ανέξοδες συνθηματολογίες.

Πανευτυχής ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη ανακοίνωσε την κατασκευή ενός φράχτη κατά μήκος των χερσαίων συνόρων Ελλάδας - Τουρκίας για την αντιμετώπιση της «λαθρομετανάστευσης». Κι ενώ η κοινωνία χειροκροτάει, ΝΔ και ΚΚΕ κάνουν την πάπια, το ΛΑΟΣ ζητάει να στηθούν και πολυβόλα (βλ. σχετικές δηλώσεις του Κοραντή) και ο ΣΥΡΙΖΑ ζητάει «εδώ και τώρα άμεση νομιμοποίηση όλων των μεταναστών». Με την ουσία όμως κανείς δεν ασχολείται. Κι αυτή είναι πως την ίδια μέθοδο εφαρμόζουν εδώ και 15 χρόνια οι ΗΠΑ. Κι η «λαθρομετανάστευση» δεν έχει μειωθεί. Το αντίθετο συμβαίνει. Ποιος λοιπόν ο λόγος της προσφυγής μιας πανάκριβης κι αποδειγμένα αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του ζητήματος της μετανάστευσης; Δυο είναι οι εύλογες απαντήσεις και πιθανότατα ισχύουν και οι δυο ταυτόχρονα. Πρώτον, να ξεχάσει η κοινωνία τις μειώσεις των μισθών και δεύτερον να κερδίσει κάποια μεγάλη κατασκευαστική εταιρεία ένα παχυλό συμβόλαιο.
Όμως το πρόβλημα υπάρχει και κανείς δε δικαιούται να το παραγνωρίζει. Και θα συνεχίσει να εντείνεται. Ποιοι είναι αυτοί οι «λαθρομετανάστες»; Είναι ασυνόδευτα παιδιά που έφυγαν 9 και 10 χρονών από το Αφγανιστάν με τα πόδια για να γλυτώσουν από τον πόλεμο, είναι γυναίκες με μωρά στην αγκαλιά από τη Σομαλία και το Σουδάν, που προσπαθούν να γλυτώσουν από τους φανατικούς ισλαμιστές, είναι νέοι άνθρωποι από τη Λωρίδα της Γάζας που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον αργό θάνατο στον οποίο τους έχουν καταδικάσει Ισραήλ και Χαμάς, είναι Πακιστανοί οικογενειάρχες που προσπαθούν να στείλουν ένα κομμάτι ψωμί στις οικογένειές τους. Και σ' αυτούς θα προστεθούν σύντομα τα θύματα της πείνας και της έλλειψης πόσιμου νερού που θα προκαλέσει σε πλήθος χωρών η κλιματική αλλαγή, ακόμα κι αν καταφέρουμε να την περιορίσουμε στο πλαίσιο που έχει τεθεί από το Πρωτόκολλο του Κυότο. Είναι με δυο λόγια απελπισμένοι άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα να χάσουν και γι αυτό τίποτα δε θα τους εμποδίσει.
Αυτή την τρομερή πραγματικότητα καλείται να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και μέχρι τώρα το μόνο που κάνει είναι να κλείνει τα σύνορα. Όμως ακριβώς επειδή οι άνθρωποι που προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε με τείχη του αίσχους είναι απελπισμένοι και θα γίνονται κάθε μέρα περισσότεροι, η αντιμετώπισή τους με στρατιωτικά μέσα είναι ανέφικτη. Το αποδεικνύει περίτρανα η ευρωπαϊκή ιστορία. Η μετανάστευση των γερμανικών φύλων προς τη Δυτική Ευρώπη τον 4ο μ.Χ. αιώνα, προκάλεσε την κατάρρευση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η μετανάστευση των τουρκικών φύλων στη Μέση Ανατολή και στη Μικρά Ασία προκάλεσε την κατάρρευση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Υπάρχει κι ένα τρίτο, λιγότερο γνωστό, ιστορικό παράδειγμα. Η επιτυχής διαχείριση της μετανάστευσης των σλαβικών φύλων στα Βαλκάνια από την ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η οποία δε φείσθηκε πόρων προκειμένου να τους εκχριστιανίσει και να τους βοηθήσει να συγκροτήσουν κρατικές οντότητες στις παρυφές της επιτρέποντας παράλληλα την ελεγχόμενη μετανάστευσή τους και σε εδάφη της Αυτοκρατορίας.
Η αντιμετώπιση του νέου αυτού κύματος μετανάστευσης που προαναγγέλλεται στην Ευρώπη απαιτεί ένα σύνολο μη κατασταλτικών συμπληρωματικών μεταναστευτικών πολιτικών.
Πρώτον μια ενιαία πολιτική χορήγησης ασύλου. Είναι αδιανόητο να μη χορηγείται άσυλο και προστασία σε ασυνόδευτους ανήλικους και σε γυναίκες με μωρά παιδιά, απ' όπου κι αν προέρχονται. Είναι αδιανόητο να μη χορηγείται άσυλο σε ανθρώπους που έρχονται από εμπόλεμες χώρες.
Ταυτόχρονα επιβάλλεται μια γενναιόδωρη υποδοχή αυτών που έρχονται για να ξεφύγουν από τη φτώχεια, χωρίς οι χώρες τους να είναι εμπόλεμες. Στους ανθρώπους αυτούς πρέπει να προσφερθεί η δυνατότητα να ασκήσουν ένα επάγγελμα που θα τους εξασφαλίζει μια αξιοπρεπή ζωή στον τόπο τους. Πρέπει να τους προσφερθεί η εκμάθηση του επαγγέλματος και τα μέσα να ξεκινήσουν την άσκησή του στον τόπο προέλευσής τους. Κι από κοντά να υπάρχει εξασφαλισμένη επαγγελματική συμβουλευτική και τεχνική υποστήριξη.
Όλα αυτά απαιτούν πολύμορφες και πολύπλοκες πολιτικές υποδοχής, συνεργασίες με τρίτες χώρες, λεπτομερή παρακολούθηση των μεταναστευτικών τάσεων και συνεχή εκπόνηση σχεδίων διαχείρισής τους στο πλαίσιο του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Βεβαίως όλα αυτά δε μπορούν να γίνουν σε εθνικό επίπεδο. Η απάντηση αυτή ή θα είναι ευρωπαϊκή ή δε θα υπάρξει. Αν όμως δεν υπάρξει η μοίρα της Ευρώπης είναι προδιαγεγραμμένη. Θα είναι αυτή των δυο Ρωμαϊκών Αυτοκρατοριών.