Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗ ΛΙΒΥΗ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Η απόφαση του Συμβουλίου ασφαλείας του ΟΗΕ για τη Λιβύη έθεσε τους απανταχού Αριστερούς αντιμέτωπους με ένα αμείλικτο δίλημμα: να συναινέσουν στον πόλεμο που διακαώς επιθυμούσαν η βρετανική και η γαλλική κυβέρνηση, ή να συναινέσουν στη σφαγή των εξεγερμένων από το καθεστώς του Καντάφφι; Όποια κι αν είναι η τελική απόφαση, καλούνται να συναινέσουν σε ένα ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. Κι η μόνη ελευθερία επιλογής που έχουν είναι ποιο.

Αν εξαιρέσει κανείς τα μέλη του ΚΚΕ, που, έχοντας κάνει πρωταρχικό τους καθήκον την αποκατάσταση του Στάλιν, εύλογα απορούν που κάποιοι θεωρούν τον Καντάφφι αιμοσταγή δικτάτορα, και για τα οποία, αρκεί από τη μια πλευρά να βρίσκονται οι «τρισκατάρατοι Δυτικοί» για να διαλέξουν την άλλη, αλλά και κάποιες συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ και της ΑΝΤΑΡΣΥΑΣ, που έχουν ανακαλύψει τη νέα Μέκκα του κομμουνισμού στη Βενεζουέλα και σπεύδουν να προσδώσουν «επαναστατικό μανδύα» σε οποιαδήποτε προσπαθεια του, ευρισκόμενου σε διαρκή κρίση μεγαλείου, Ούγκο Τσάβες να κερδίσει λίγη δημοσιότητα στα διεθνή ΜΜΕ, εύκολες τοποθετήσεις στην κρίση της Λιβύης δεν υπάρχουν.
Κατ' αρχή κανείς δε δικαιούται να επικρίνει τους εξεγερμένους επειδή πήραν τα όπλα. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει ότι απέναντί τους είχαν έναν εξουσιομανή δικτάτορα, η προσωπική φρουρά του οποίου είναι πολυπληθέστερη και πολύ καλύτερα εξοπλισμένη από το στρατό της χώρας.

Ουδείς όμως δικαιούται να παραγνωρίσει επίσης ότι από τη στιγμή που τη θέση των διαδηλώσεων πήραν συγκρούσεις ενόπλων, όποια και αν είναι η υποστήριξη που διαθέτει η κάθε μεριά, έχουμε να κάνουμε με ένα ΠΟΛΕΜΟ και, είτε μας αρέσει είτε όχι, ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΘΥΜΑΤΑ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΑΜΑΧΟΙ. Γιατί οι σφαίρες κι οβίδες δεν ξέρουν, ούτε και θα μπορέσουν να μάθουν ποτέ, να ξεχωρίζουν τους άμαχους από τους μάχιμους. Γιατί ανέκαθεν, ο κύριος στόχος κάθε εμπόλεμου ήταν να γονατίσει τους άμαχους «του εχθρού». Για το λόγο αυτό άλλωστε, ο κάθε πόλεμος, ΕΙΝΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ.
Κατά μείζονα λόγο ουδείς δικαιούται να παραγνωρίσει, την επιλεκτική ευαισθησία των Γάλλων και Βρετανών πολιτικών ηγετών, οι οποίοι, αφού πρώτα κουρέλιασαν τις διαδικασίες λήψης κοινής ευρωπαϊκής απόφασης, πέτυχαν, υπό την πίεση του προφανούς - του επικείμενου δηλαδή σφαγιασμού δεκάδων, ίσως και εκατοντάδων χιλιάδων εξεγερμένων - να επιβάλουν μια απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κομένη και ραμμένη στα μέτρα των βραχυπρόθεσμων πολιτικών σχεδιασμών τους.

Ουδείς μπορεί επίσης να αμφισβητήσει ότι, αυτοί που σήμερα πρωτοστατούν στους βομβαρδισμούς της Λιβύης, ήταν οι ίδιοι που χαριεντιζόντουσταν εδώ και 15 χρόνια με τον συνταγματάρχη Καντάφφι, μιας και είχε αποκηρύξει το «τρομοκρατικό» παρελθόν του και είχε πλέον γίνει ένα από τα χαϊδεμένα παιδιά της Δύσης στην περιοχή, αγόραζε μετοχές ποδοσφαιρικών ομάδων στην Ιταλία και, γενικώς, υπόσχονταν χρυσοφόρα συμβόλαια στις δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες.

Ταυτόχρονα όμως, ουδείς δικαιούται να αμφισβητήσει ότι, αν η απαγόρευση πτήσεων, που μοιραία θα μεταφράζονταν σε μαζικούς βομβαρδισμούς με κύρια θύματα τους αμάχους, δεν είχε επιβληθεί, κάποιοι άλλοι άμαχοι θα σφάζονταν σήμερα κατά χιλιάδες, σε καταστάσεις που θα μπορούσαν να συγκριθούν μόνο με τη σφαγή των κομμουνιστών της Ινδονησίας το 1964, των Κούρδων από το Σαντάμ Χουσεΐν το 1988 και του Γκέττο της Βαρσοβίας το 1943. Κι αυτό ΘΑ ΗΤΑΝ ΕΠΙΣΗΣ ΕΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ.
Για πρώτη φορά μετά από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο η Αριστερά βρέθηκε αντιμέτωπη με αυτό το δίλημμα το 1999 στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου. Τότε όμως η επιλογή ήταν αναμφισβήτητα πιο εύκολη. Κι εκεί ανάμεσα σε δυο εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ήταν η επιλογή, όμως ο στόχος του Μιλόσεβιτς ήταν η εκδίωξη 1,5 εκατομμυρίων Αλβανών από το Κοσσυφοπέδιο κι όχι η μαζική τους εξόντωση. Οι βιαιοπραγίες και οι δολοφονίες ήταν συγκριτικά πολύ λιγότερες από αυτές που προκλήθηκαν τελικά από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ. Επιπλέον, στο Κοσσυφοπέδιο, σύσσωμη η Δύση, για λόγους που ούτε κι αυτή η ίδια μπόρεσε ποτέ να καταλάβει - τις μπουρδολογίες περί ηρωικών Σέρβων που αγωνίζονταν κατά του αμερικανικού ιμπεριαλισμού μόνο οι Ελληνάρες τις παίρνουν σοβαρά υπ' όψιν - μέσα σε 15 ημέρες μετέτρεψε το Μιλόσεβιτς από αξιοπρεπή εταίρο σε στυγνό δικτάτορα - κάτι που οι ευρωπαϊκές Δημοκρατίες ξεχνούσαν όταν του έστελναν, επί μια δεκαετία, δεμένους χειροπόδαρα πίσω τους λιποτάκτες του σερβικού στρατού και τους δύσμοιρους Κοσσοβάρους που ζητούσαν άσυλο. Ο δε UCK είχε βαφτιστεί σε μια νύχτα από τρομοκρατική οργάνωση - που ήταν - σε μαχητές της ελευθερίας. Επιπροσθέτως, σύσσωμη η Δύση, αρνούνταν προκλητικά επί μια δεκαετία την παραμικρή υποστήριξη στο μαζικό, μη βίαιο κίνημα αντίστασης των Κοσσοβάρων.

Στη Λιβύη τα πράγματα έγιναν πολύ γρήγορα. Ό,τι κι αν συμβεί, θα είναι ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. Κι εμείς, είτε μας αρέσει είτε όχι, πρέπει να αποφασίσουμε πιο από τα δυο θα ανεχτούμε.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΛΙΒΥΗ: ΜΙΑ «ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ» ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ

Η βιαιότητα της καταστολής της εξέγερσης στη Λιβύη από το καθεστώς Καντάφι, η ανάγκη της Δύσης να εξευμενίσει τους εξεγερμένους της Τυνησίας και της Αιγύπτου για τη μακροχρόνια στήριξη που παρείχε μέχρι τέλους στους εκεί δικτάτορες, αλλά και ο κίνδυνος ενός κύματος πολλών εκατοντάδων χιλιάδων - ίσως και πάνω από ένα εκατομμύριο - προσφύγων στη Νότιο Ευρώπη, επέβαλαν μια στρατιωτική επέμβαση, που όλες οι δυτικές χώρες θα επιθυμούσαν να είχαν αποφύγει. Με ορατό τον κίνδυνο μιας μακροχρόνιας πολεμικής εμπλοκής, η οποία θα έχει βαρύτατες συνέπειες για τις μεσογειακές οικονομίες.

Από την εποχή που, στη δεκαετία του '90, ο συνταγματάρχης Μουαμάρ Καντάφι προσέγγισε τη Δύση, μετατράπηκε ξαφνικά, από «αιμοσταγής δικτάτορας» - που πράγματι είναι - σε «παράγοντα σταθερότητας» στην περιοχή. Η Λιβύη άνοιξε στις ευρωπαϊκές και αμερικανικές επενδύσεις. Η εξέγερση που ξεκίνησε από τη Βεγγάζη και απλώθηκε, για άλλη μια φορά, όπως η φωτιά στα ξερόχορτα, σε όλη τη χώρα, προκαλώντας, ακόμα και λιποταξία στρατιωτικών μονάδων, ξάφνιασε τους πάντες. Όπως και οι πάντες ξαφνιάστηκαν, αδικαιολόγητα αυτή τη φορά, από τη βιαιότητα με την οποία αντέδρασε το καθεστώς. Καθώς οι μέρες περνούσαν όλα έδειχναν ότι τα πράγματα στη Λιβύη έπαιρναν τη μορφή του εμφυλίου πολέμου, στον οποίο η Δύση δεν επιθυμούσε να εμπλακεί.
Η απροθυμία αυτή για εμπλοκή οφείλονταν, κυρίως, σε οικονομικούς λόγους. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούσαν μια νέα πολεμική περιπέτεια, τη στιγμή που ακόμα δεν έχουν κατορθώσει να απεμπλακούν από το Ιράκ, ενώ ο πόλεμος στο Αφγανιστάν κοστίζει κάθε μέρα περισσότερα χωρίς αντίκρυσμα σε στρατιωτικό επίπεδο. Για ανάλογους λόγους ήταν απρόθυμες οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, οι οποίες, επιπροσθέτως, έχουν να αντιμετωπίσουν την έκδηλη εχθρότητα της κοινής γνώμης απέναντι σε κάθε πολεμική περιπέτεια.
Τα πράγματα άλλαξαν, αναγκαστικά, όταν κατέστη σαφής η επικείμενη επικράτηση του καθεστώτος επί των εξεγερμένων και οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με το φάσμα ενός κύματος εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων που θα προσπαθούσαν να γλυτώσουν από τη σφαγή.
Ταυτόχρονα γίνονταν σαφές, πως αν η Ευρώπη και η Αμερική, θέλουν να διατηρήσουν την επιρροή τους στον Αραβικό κόσμο, είναι απαραίτητο να προσεταιριστούν τις νέες πολιτικές ελίτ που θα ξεπηδήσουν από τις εξεγέρσεις που είναι σε εξέλιξη. Πράγμα ούτως ή άλλως δύσκολο, λόγω της συστηματικής υποστήριξης της Δύσης, μέχρι την τελευταία στιγμή, στα ανατραπέντα καθεστώτα. Οι παρεμβάσεις της τελευταίας στιγμής υπέρ των εξεγερμένων, που οδήγησαν στην απομάκρυνση από την εξουσία του Μπεν Αλή και του Μουμπάρακ, δεν είναι βέβαιο ότι αρκούν. Υπό αυτές τις συνθήκες μια επέμβαση υπέρ των εξεγερμένων της Λιβύης επιβάλλονταν.
Η απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που, μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις, επιβάλλει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στην αεροπορία του καθεστώτος Καντάφι, επιτρέπει στις δυτικές δυνάμεις να εξασθενήσουν τη στρατιωτική ισχύ της προεδρικής φρουράς μέσω αεροπορικών βομβαρδισμών, πράγμα που ήδη έχει συμβεί, δεν επιτρέπει όμως χερσαίες επιχειρήσεις. Το μείζον ερώτημα που τίθεται είναι πώς θα αντιδράσει η Δύση αν, παρ' όλα αυτά, οι πιστές στον Καντάφι δυνάμεις συνεχίσουν την προέλασή τους. Θα προχωρήσουν σε χερσαίες επιχειρήσεις; Με ποια διεθνή νομιμοποίηση;
Το επόμενο ερώτημα είναι τι θα συμβεί αν παγιωθεί το μέτωπο και η Λιβύη βρεθεί, de facto, χωρισμένη σε δυο κράτη. ένα στην ανατολική Λιβύη με έδρα τη Βεγγάζη και τον έλεγχο των πετρελαίων κι ένα στη Δύση υπό τον έλεγχο του Καντάφι.Στην περίπτωση αυτή το δυτικό τμήμα θα αποτελέσει ένα ασφαλές καταφύγιο και επιχειρησιακή βάση για το βορειοαφρικανικό κλάδο της Αλ Κάιντα, ο οποίος αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στην Αλγερία. Και ο οποίος θα στρέψει πλέον τα πυρά του κατά των ευρωπαϊκών χωρών. Μια άλλη εξέλειξη θα είναι αυτό που απείλησε ότι θα συμβεί ο γιος του Καντάφι: θα αναβιώσει η πειρατεία στη Μεσόγειο, με ορμητήριο τις ελεγχόμενες από τον Καντάφι περιοχές, και θα πλήττει συστηματικά τις τουριστικές περιοχές της νότιας Ευρώπης, με κύρια θύματα τα θέρετρα της Κρήτης και της Νοτίου Ιταλίας, χωρίς όμως να μπορούν να αποκλειστούν - με δεδομένη την επιχειρησιακή ικανότητα που επιδεικνύουν οι πειρατές της Σομαλίας - ακόμα και επιδρομές μέχρι τη Νίκαια της Γαλλίας.
Αλλά ακόμα και στην περίπτωση που, χάρη στην αεροπορική υποστήριξη της Δύσης, οι εξεγερμένοι της Βεγγάζης κατορθώσουν να καταλάβουν την Τρίπολη και να εκδιώξουν τον Καντάφι από την εξουσία, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα προκύψει μια σταθερή κυβέρνηση στη Λιβύη. Στις εξεγέρσεις της Αιγύπτου και της Τυνησίας συγκροτήθηκαν συμμαχίες της πολυπληθούς μεσαίας αστικής τάξης, που δημιουργήθηκε στις τελευταίες δεκαετίες, και της φτωχολογιάς. Το πολιτικό πλαίσιο των εξεγέρσεων αυτών δεν αμφισβητούσε τη συνέχιση της ύπαρξης των κρατικών οντοτήτων της αιγύπτου και της Τυνησίας. Στη Λιβύη, αντιθέτως, μικρό μέρος του πληθυσμού ζει στις πόλεις κι η μεσαία αστική τάξη είναι σαφώς μικρότερη αριθμητικά. Γι αυτό και, μετά τις πρώτες ημέρες, κυρίαρχο στοιχείο της εξέγερσης ήταν η αποστασία α πολλών φυλών της ερήμου, που μέχρι τότε στήριζαν. το καθεστώς Και το ερώτημα είναι αν όλοι αυτοί οι φύλαρχοι, που σήμερα έχουν συνασπιστεί ενατίον του Καντάφι και της φυλής του, αύριο θα μπορέσουν να συγκροτήσουν μια κυβέρνηση ή θα εμπλακούν σε έναν ατελείωτο πόλεμο φατριών, με συνέπεια τη μετατροπή της χώρας σε μια Σομαλία της Μεσογείου.

Γιάννης Χρυσοβέργης