Η ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ, Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΜΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ

 Παγιδευμένη αφ' ενός στους ευσεβείς της πόθους και στην επικοινωνιακή της πολιτική και αφ' ετέρου στην μη τήρηση όσων έχει δεσμευτεί - με τη συμφωνία του Νοεμβρίου 2012 με την Τρόικα -  η κυβέρνηση, εκλιπαρεί τους δανειστές για πίστωση χρόνου και για επιστροφή της Τρόικας.

Το «success story», σε συνδυασμό με την οργανωμένη αναβλητικότητα στην εφαρμογή των όσων σφαγιαστικών για την κοινωνία μέτρων προέβλεπε ρητά η συμφωνία με την Τρόικα και τα οποία, προσβάλλοντας βάναυσα την κοινή λογική και βιάζοντας την ελληνική γλώσσα είχαν βαφτιστεί «μεταρρυθμίσεις», υπήρξε από τις αρχές του 2013 ο ένας από τους δυο πυλώνες  της πολιτικής της κυβέρνησης Σαμαρά - Βενιζέλου (1).  

Όλο αυτό το διάστημα η κυβέρνηση προσπαθούσε να κερδίσει χρόνο, ωραιωποιώντας οικονομικά μεγέθη που δεν επιδέχονται μακιγιάρισμα - μιας και χάρη σε μια από τις λίγες ορθές επιλογές του Γιώργου Παπανδρέου, που μετέτρεψε τη χειραγωγούμενη Εθνική Στατιστική Υπηρεσία σε ανεξάρτητη αρχή με την επωνυμία Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), η κυβέρνηση δε μπορεί πλέον να «πειράζει» κατά βούληση τα  στατιστικά στοιχεία - και καθυστερώντας τις οδυνηρές και πολιτικά επιζήμιες αποφάσεις , που αφορούσαν στην πλήρη απελευθέρωση των απολύσεων, στην άρση της προστασίας της πρώτης κατοικίας από τους πλειστηριασμούς, στις αυτόματες περικοπές συντάξεων κ.λ.π.

Έτσι, θριαμβολόγησε για το «πρωτογενές πλεόνασμα», πανηγύρισε έξαλλα την «επάνοδο της χώρας στις αγορές» την περασμένη άνοιξη - μια κίνηση που ήταν λογικό να γίνει, αλλά που, επειδή ακριβώς ήταν δοκιμαστική, δεν έπρεπε να συνοδευτεί από πανηγυρισμούς - προανήγγειλε, εν χορδαίς και οργάνοις, την «πρόωρη έξοδο της χώρας από το Μνημόνιο» και γιόρτασε, την επιστροφή, μετά από έξι χρόνια ύφεσης, της χώρας στην άνάπτυξη.

Δυστυχώς όμως υπάρχουν κάποιοι αριθμοί, οι οποίοι διέψευδαν οικτρά τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς και ήταν θέμα χρόνου να σπάσει η φούσκα του «success story».

Ας ξεκινήσουμε από τα διαβόητα  «πρωτογενή πλεονάσματα» του 2013, που ανήλθε σε 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ(2) και του 2014, που στο δεκάμηνο Ιανουαρίου Οκτωβρίου άγγιξε τα 2,405 δισεκατομμύρια ευρώ (3). Αυτά περιλαμβάνουν και τα 20 τουλάχιστον δισεκατομμύρια ευρώ των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο, οι οποίες δημιουργήθηκαν στη θητεία αυτής της κυβέρνησης. Και ναι μεν λογιστικά εγγράφονται στο ενεργητικό του κρατικού ισολογισμού, όμως δεν υπάρχουν στα ταμεία του Κράτους.

Ας δούμε τώρα την «επιστροφή στην ανάπτυξη», μετά από έξι χρόνια ύφεσης. Η επιστροφή αυτή συνοδεύεται από αποπληθωρισμό για 20 συνεχόμενους μήνες (4), από μείωση των εξαγωγών και αύξηση των εισαγωγών για 15 συνεχόμενους μήνες (5), από μείωση της βιομηχανικής παραγωγής το Σεπτέμβριο κατά 5,1% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2013 (6), από μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας το Σεπτέμβριο κατά 7,1% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2013 (7), με το επιτόκιο του δεκαετούς ομολόγου σταθερά πάνω από το 8%,  και με το 7,4% των παιδιών υποσιτισμένα (8).

Βεβαίως αυξήθηκαν οι τουριστικές αφίξεις κατά 22,3% στην  περίοδο Ιανουαρίου - Σεπτεμβρίου 2014, όμως ο κύκλος εργασιών των τουριστικών επιχειρήσεων αυξήθηκε μόλις κατά 11,1% (9). Επ' αυτού ενδεικτικά είναι και τα στοιχεία της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) σχετικά με τις επιπτώσεις του τουρισμού στο λιανεμπόριο (10). Με βάση αυτά τα στοιχεία ο κύκλος εργασιών των εμπορικών επιχειρήσεων στις τουριστικές περιοχές μειώθηκε παρά την αύξηση των τουριστικών αφίξεων. Χαρακτηριστικό είναι δε το παράδειγμα της Χαλκιδικής, όπου, ενώ οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 15%, ο κύκλος εργασιών του λιανεμπορίου μειώθηκε κατά 30%.

Είναι επίσης γεγονός ότι η ανεργία έχει σταματήσει να αυξάνεται (11) και δείχνει κάποια πρώτα σημάδια αποκλιμάκωσης (25,9% τον Αύγουστο του 2014, έναντι 27,8% τον Αύγουστο του 2013). Όμως στον αριθμό των ανέργων δεν περιλαμβάνονται οι 50.000 των μακροχρόνια ανέργων, οι οποίοι εντάσσονται στα εξάμηνα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας, χωρίς ένσημα, με μόνη παροχή ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη και αντί αμοιβής ένα προνοιακό επίδομα 350-400 ευρώ μηνιαίως (προγράμματα αναμφισβήτητα χρήσιμα, που όμως δε μπορούν να θεωρηθούν απασχόληση). Η απένταξή των ανθρώπων αυτών από τους εργαζόμενους οδηγεί την ανεργία στο 26,9%-27%.

Ακόμα χειρότερες είναι οι προοπτικές αποκλιμάκωσής της. Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας για την Ελλάδα (12), με την αισιόδοξη πρόβλεψη μέσης ετήσιας ανάπτυξης κατά 2%, η ανεργία θα επανέλθει στο προ κρίσης επίπεδο το 2027. Τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα αν η δημιουργία θέσεων εργασίας αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό 1,3% (ο μέσος ευρωπαϊκός ρυθμός της προ της κρίσης δεκαετίας). Στην περίπτωση αυτή η ανεργία θα φθάσει στο προ της κρίσης επίπεδο, μόλις το 2034.

Όλα αυτά τα στοιχεία της πραγματικής οικονομίας προκάλεσαν το σκάσιμο της φούσκας του «success story» και τη δημοσκοπική κατρακύλα των δυο εταίρων της κυβέρνησης.

Δίπλα σε αυτά όμως βρίσκεται και ένα τραγικό τους λάθος. Πίστεψαν ότι η υποστήριξη που, σκανδαλωδώς, τους παρείχαν οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι και τα χτυπήματα στην πλάτη, των Ευρωπαίων ηγετών, σήμαιναν μια χωρίς όρους υποστήριξη και θεώρησαν δεδομένη την πίστωση χρόνου για την μη υλοποίηση των δεσμεύσεων που είχαν αναλάβει έναντι των δανειστών. Πλανήθηκαν πλάνην οικτράν. 

Διότι δεν αντελήφθησαν ότι η υποστήριξη αυτή δεν οφείλονταν σε άλλους λόγους, παρά στο γεγονός ότι είχαν δεσμευτεί να μετατρέψουν την Ελλάδα σε «ειδική οικονομική ζώνη», με μισθούς Κίνας, εργασιακά και ατομικά δικαιώματα Κίνας, περιβαλλοντική προστασία Κίνας. Πίστεψαν πως οι Ευρωπαίοι εταίροι τους θα τους αντιμετώπιζαν ως «δικά τους καθάρματα» (13)

Τώρα οι αντισυμβαλλόμενοί τους απαιτούν, με τίμημα ένα ντροπιαστικό τέλος της πολιτικής σταδιοδρομίας των κυβερνώντων, την εφαρμογή των υποσχέσεών τους.  Και δεν πρόκειται να κάνουν πίσω στην απαίτηση τους, προκειμένου να αρχίσουν τη διαπραγμάτευση με την επόμενη κυβέρνηση, από όσο το δυνατόν πιο χαμηλά. 

 Γιάννης Χρυσοβέργης

Σημειώσεις

(1) Στον δεύτερο πυλώνα της κυβερνητικής πολιτικής, την καλλιέργεια εμφυλιοπολεμικού κλίματος, μέσω της ταύτισης της αξιωματικής αντιπολίτευσης με την «τρομοκρατία» και της διασποράς, από τα καθεστωτικά ΜΜΕ, ψευδών ειδήσεων σε βάρος της έχουμε αναφερθεί κατ' επανάληψη.

(2) Ανακοίνωση EUROSTAT, 23 Απριλίου 2014.

(3) Ανακοίνωση του ΥΠΟΙΚ, 13 Νοεμβρίου 2014.

(4) Τον Σεπτέμβριο ο αποπληθωρισμός έφθασε το -0,8%. Ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, 10 Νοεμβρίου 2014.

(5) Τον Σεπτέμβριο οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 8,7% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2013, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 7,4%. Ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, 7 Νοεμβρίου 2014.

(6)  Ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, 10 Νοεμβρίου 2014.

(7)  Ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, 10 Νοεμβρίου 2014.

(8) Ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, 18 Νοεμβρίου 2014.

(9) Δελτίο Τύπου της Τράπεζας της Ελλάδος, 21 Νοεμβρίου 2014. 

(10) Δελτίο Τύπου ΕΣΕΕ, 9 Σεπτεμβρίου 2014.

(11) Ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, 13 Νοεμβρίου 2014.

(12) Διεθνής Οργανισμός Εργασίας, Παραγωγικές Θέσεις Εργασίας για την Ελλάδα, σ. 3.

(13) Προσφιλής χαρακτηρισμός του Χένρι Κίσιντζερ για τους κάθε λογής φιλοδυτικούς δικτάτορες της δεκαετίας του '60 και του '70.

ΟΙ ΚΑΤΡΑΠΑΚΙΕΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΣΤΩΝ ΣΤΟ ΣΑΜΑΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΣΤΟ ΣΥΡΙΖΑ

Η επιτυχία - και η συνακόλουθη μακρά πολιτική κυριαρχία - ή η αποτυχία με συνοπτικές διαδικασίες - και η εξαφάνιση με ταχείς ρυθμούς από το πολιτικό σκηνικό - της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ θα κριθούν στους πρώτους τρεις με έξι μήνες της διακυβέρνησής της.

Με μοναδικό κρίσιμο μέγεθος την ικανότητα της νέας κυβέρνησης να διαχειριστεί την εμπόλεμη κατάσταση που θα δημιουργηθεί στο εσωτερικό της χώρας, ενόσω θα διαρκούν οι διαπραγματεύσεις με τους δανειστές.

Η εξευτελιστική επιστροφή της κυβέρνησης Σαμαρά στη «νομιμοφροσύνη του Μνημονίου» μετά τις πρόσφατες κατραπακιές από δανειστές και αγορές προσφέρεται για μια σειρά από χρήσιμα συμπεράσματα.

Το πρώτο είναι ότι οι δανειστές δεν παίρνουν στα σοβαρά τις ελληνικές κυβερνήσεις. Έχουν την πεποίθηση πως με την πρώτη καρπαζιά θα βάλουν την ουρά στα σκέλια και θα υπογράψουν λευκά χαρτιά.

Είναι γεγονός ότι η εμπειρία τους δικαιώνει. Από τη «διαπραγμάτευση με το πιστόλι στο τραπέζι» του Γιώργου Παπανδρέου την άνοιξη του 2010, μέχρι την «άρνηση» του υπουργού Οικονομικών Ευ. Βενιζέλου να συναντηθεί με την Τρόικα και τις επί ένα μήνα απελπισμένες εκκλήσεις του προς αυτήν να επιστρέψει στην Ελλάδα το φθινόπωρο του 2011 και  την υπογραφή του δεύτερου Μνημονίου από τον «αντιμηνμονιακό» Αντώνη Σαμαρά, πριν το εγκρίνει η Βουλή, χωρίς πολλές αντιρρήσεις το Γενάρη του 2012, τα παραδείγματα είναι πολλά.

Αν σε αυτά προστεθεί η «εθνικά υπερήφανη», στάση της ελληνοκυπριακής Βουλής, το Μάρτιο του 2013, που μετατράπηκε μέσα σε μια εβδομάδα σε μια εξ ίσου «εθνικά υπερήφανη» αποδοχή του Κυπριακού Μνημονίου, είναι σαφές ότι οι λεονταρισμοί του Μεγαλέξανδρου Σαμαρά όλο το καλοκαίρι για επικείμενες, «μονομερείς πρωτοβουλίες πρόωρης εξόδου από το Μνημόνιο», μάλλον συγκαταβατικά χαμόγελα προκαλούσαν μεταξύ των εκπροσώπων των δανειστών.

Το μόνο ειλικρινές σε όλα αυτά είναι ο σπαραγμός του Μεγαλέξανδρου Σαμαρά, ο οποίος συνειδητοποιεί πως οι ίδιοι άνθρωποι που τον έχρισαν κατ' όνομα πρωθυπουργό - γιατί πραγματικός πρωθυπουργός ήταν ο Γιάννης Στουρνάρας, τον οποίο διαδέχθηκε ο Γκίκας Χαρδούβελης - ετοιμάζονται να τον πετάξουν σαν στυμμένη λεμονόκουπα. Όμως αυτό είναι άλλου παππά Ευαγγέλιο.
Το δεύτερο συμπέρασμα είναι πως ο μόνος τρόπος για να αποφασίσουν οι δανειστές να διαπραγματευτούν μια αλλαγή πορείας της Ελλάδας είναι να συμβεί κάτι που θα τους τρομάξει και να τους πείσει ότι αν δεν αποφασίσουν να δώσουν τα καπέλα τους κινδυνεύουν να χάσουν τα κεφάλια τους.
Η υποψία κρίσης της περασμένης εβδομάδας απέδειξε ότι το μοναδικό όπλο μιας ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στους δανειστές παραμένει η απειλή στάσης πληρωμών. Όχι πια λόγω της έκθεσης των ευρωπαϊκών ή άλλων τραπεζών στο ελληνικό χρέος, αλλά λόγω της ασύμμετρης απειλής που μια ελληνική χρεοκοπία αντιπροσωπεύει για τα ιταλικά, τα ισπανικά και, κυρίως, τα γαλλικά ομόλογα.
Το τρίτο συμπέρασμα είναι πως για να πείσει μια ελληνική κυβέρνηση τους δανειστές να διαπραγματευτούν πρέπει από την πρώτη στιγμή να τους πείσει ότι ναι, δεν κολώνει να κηρύξει στάση πληρωμών εντός του ευρώ. Κι ο μόνος τρόπος για να τους πείσει γι αυτό, άρα να αποφύγει την υλοποίηση της απειλής της,  είναι να δείξει πως είναι έτοιμη να τη διαχειριστεί.
Όμως για να γίνει αυτό πρέπει η ελληνική κυβέρνηση, δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ, να είναι σε θέση να διαχειριστεί επιτυχώς τις συνθήκες οικονομίας πολέμου που θα διαρκέσουν τόσο χρόνο, όσο και οι διαπραγματεύσεις.
Διότι είναι βέβαιο πως κάποιες χιλιάδες πολιτών, που ακόμα διαθέτουν κάποιες καταθέσεις, θα σπεύσουν πατείς με πατώ στις τράπεζες για να τις αποσύρουν. Και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να έχει έτοιμο σχέδιο δράσης για να μείνουν οι καταθέσεις στις τράπεζες. Και πρέπει το σχέδιο αυτό να είναι επιτυχές. 
Διότι είναι βέβαιο πως η εισροή κοινοτικών πόρων θα κοπεί με το μαχαίρι. Παράνομα μεν, αλλά θα κοπεί. Και η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να έχει έτοιμο ένα σχέδιο αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης.
Διότι είναι βέβαιο πως οι τουριστικές αφίξεις, για ένα χρόνο τουλάχιστον, θα μειωθούν δραστικά. Κι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να είναι σε θέση να διαχειριστεί τη μείωση του εισερχόμενου συναλλάγματος.
Διότι είναι βέβαιο πως, εξ αιτίας όλων των παραπάνω λόγων και όχι μόνο, θα υπάρξουν ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης, ακόμα και σε τρόφιμα. Κι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να πείσει την κοινωνία, με έργα κι όχι με πράξεις, πως οι ελλείψεις αυτές θα είναι παροδικές. 
Επιπλέον πρέπει άμεσα να βρει τρόπο να ταΐσει αυτούς που πεινούν, ώστε ναμην πανικοβληθούν αυτοί που φοβούνται ότι θα πεινάσουν.
Από την επιτυχή αντιμετώπιση όλων των παραπάνω προκλήσεων θα κριθεί αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορέσει να διαπραγματευτεί κάτι καλύτερο με τους πιστωτές της χώρας.
Με την έννοια αυτή  το πρόσφατο  άρθρο του Γιάννη Βαρουφάκη που ζητούσε από το ΣΥΡΙΖΑ να υποσχεθεί αίμα, ιδρώτα και δακρυα ήταν ιδιαίτερα εύστοχο.  
Εξ αιτίας της αποτυχίας του Γιώργου Παπανδρέου να συλλάβει το μέγεθος της κρίσης και να αντιδράσει με τη δέουσα αποφασιστικότητα, υποστήκαμε την πιο διεφθαρμένη κυβέρνηση από την κατάρρευση της Χούντας το 1974.
Τυχόν αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ θα ανοίξει διάπλατα το δρόμο για την πολιτική κυριαρχία της ακροδεξιάς, είτε με τη μορφή μιας νεοναζιστικής, είτε με τη μορφή μιας στρατιωτικής δικτατορίας.

Γιάννης Χρυσοβέργης 

Η ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΜΑΡΜΟΤΑΣ

Από το Μάιο του 2010, κάθε τρεις μήνες, σε κάθε επίσκεψη της Τρόικας, η χώρα ζει τη «μέρα της μαρμότας». 

Μόνο που, σε αντίθεση με τα ξυνισμένα μούτρα του παρουσιαστή του καιρού σε περιφερειακό κανάλι, που ζει ξανά και ξανά την ίδια μέρα, μέχρι να βάλει το χαμόγελο στη ζωή του και να αποβάλει τον ανυπόφορο σνομπισμό του (Bill Murray), στην Ελλάδα θα τη ζούμε μέχρι να σβήσει και το τελευταίο ίχνος χαμόγελου από τα χείλη μας. Από αηδία κι έλλειψη ελπίδας.

Εκτός κι αν, ανεπαίσθητα κι απροσδόκητα, το έργο του τυφλοπόντικα της Ιστορίας μας φέρει προ εκπλήξεων. 

 

Το σκηνικό, κάθε τρεις μήνες είναι το ίδιο κι απαράλλαχτο. Τα ΜΜΕ  μας ανακοινώνουν την έλευση του τεχνικού κλιμακίου της Τρόικας και τα κυβερνητικά παπαγαλάκια σπεύδουν να μας ενημερώσουν ότι «όλα βαίνουν καλώς», η κυβέρνηση «έχει επιτύχει τους στόχους της», ότι «η καταβολή της επόμενης δόσης είναι δεδομένη» κι ότι η Τρόικα «θα συμφωνήσει σε μια πιο χαλαρή πολιτική». 

Καλά πληροφορημένες κυβερνητικές πηγές ανακοινώνουν την, «επικείμενη μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση», την «κατάργηση του χαρατσιού της ΔΕΗ, από τα μισά του 2013», ότι «δε θα ληφθούν άλλα μέτρα» κι ότι «κανείς δημόσιος υπάλληλος δε θα απολυθεί».

Ταυτόχρονα ο Υπουργός Οικονομικών μοιράζει συνεντεύξεις σε ξένα έντυπα ΜΜΕ στις οποίες εξηγεί ότι «έχουμε κάνει τα τρία τέταρτα του δρόμου, αλλά δεν πρέπει να χαλαρώσουμε». 

Στη συνέχεια, κι ενώ οι υπουργοί μας καθησυχάζουν πως «όλα είναι υπό έλεγχο», τα ίδια παπαγαλάκια, μας ενημερώνουν για «κρυφές αξιώσεις της Τρόικας» και για «δυσαρέσκεια της Τρόικας, διότι δεν έχει επιτευχθεί ο Α' ή ο Β' στόχος».

Ακολουθούν οι «οργίλες» ανακοινώσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ, συνοδευόμενες από τις, με το ίδιο νόημα, πλην όμως σε πιο χαμηλούς τόνους, σχετικές δηλώσεις του Πρωθυπουργού: «ο ελληνικός λαός δεν αντέχει άλλα μέτρα», διακηρύσσουν όλοι εν χορώ. 

Ο υπουργός οικονομικών σπεύδει να μας καθησυχάσει τονίζοντας ότι «δεν κινδυνεύει η επόμενη δόση» κι ότι «σημειώνεται πρόοδος στις διαπραγματεύσεις». Μάλιστα για να υπάρχει περισσότερο σασπένς ακυρώνεται και κάνα-δυο η συνάντηση του Πρωθυπουργού με την Τρόικα, που θα γίνονταν για «να λυθούν σε πολιτικό επίπεδο οι διαφωνίες».

Και στο τέλος, μετά από «σκληρές διαπραγματεύσεις», αποφασίζονται νέα μέτρα που «θα είναι τα τελευταία», ως το επόμενο τρίμηνο φυσικά.

Στην ταινία του Harold Ramis ο πρωταγωνιστής, που τον υποδύεται ο  Bill Murray, περνάει ξανά και ξανά τη χειρότερη μέρα της ζωής του μέχρι να αποφασίσει πως τελικά «μάλλον ήταν μια καλή μέρα». Και τότε, ξυπνάει στην επόμενη μέρα, με μια ωραία γυναίκα δίπλα του (Andie MacDowell).

Από αυτό πρέπει να συμπεράνουμε ότι βλέπουμε κάθε τρεις μήνες επί δυο - τρεις εβδομάδες το ίδιο έργο για να κατανοήσουμε τις αρετές μιας ζωής, όπου θα εργαζόμαστε με κινέζικα  μεροκάματα και δικαιώματα και θα είμαστε υποχρεωμένοι να διαβιώσουμε με τιμές δυτικής Ευρώπης.  

Κι επειδή σύσσωμοι ως κοινωνία δεν εννοούμε να πιστέψουμε ότι μας συμβαίνουν όσα μας συμβαίνουν, καταπίνουμε αντικαταθλιπτικά με τις χούφτες, μη τυχόν και κοιμηθούμε, κι όταν ξυπνήσουμε αναφωνήσουμε: «ένα κακό όνειρο ήταν».

Κι η αντίδραση αυτή είναι απολύτως φυσιολογική για μια κοινωνία που επί είκοσι και πλέον χρόνια αγωνίστηκε, με νύχια και με δόντια, για να ξεριζώσει κάθε ίχνος συλλογικότητας από την καθημερινότητά της, αισθάνονταν «εθνικώς υπερήφανη» που είχε τους «κωλοαλβανούς»    για να κάνουν τις «βρώμικες δουλειές», που μπήκαμε στο ευρώ κι ας μην είχαμε τα φόντα ως οικονομία, και που ο ξένος τύπος ζήτησε συγνώμη από την Ελλάδα την επαύριο της τελετής λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων. 

Με μια διαφορά. Μπορεί οι μπουκωμένοι στα αντικαταθλιπτικά άνθρωποι να είναι ανίκανοι να εξεγερθούν - παστίλιες ευτυχίας δε μοιράζανε στους κατώτερων τάξεων ανθρώπους στο Θαυμαστό καινούριο Κόσμο του  Aldous Huxley; - όμως, όσο θα αυξάνονται οι άνθρωποι που θα αδυνατούν να αγοράσουν τις θαυματουργές παστίλιες, τόσο θα αυξάνεται ο κίνδυνος κοινωνικής έκρηξης. Με τη μορφή της αντίστοιχης αλβανικής του 1997 φυσικά, γιατί μια κοινωνία που έχει αγωνιστεί σκληρά για να απαλλαγεί από το «παρωχημένο και κομμουνιστικό μίασμα της συλλογικότητας», δεν είναι ικανή να κάνει και τίποτα καλύτερο.

Δυστυχώς όμως, ούτε οι «τεχνοκράτες του ΔΝΤ», ούτε η Γερμανίδα καγκελάριος έχουν διαβάσει το «Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο». Οι πρώτοι γιατί γενικώς είναι άνθρωποι χωρίς Παιδεία, όπως αποδεικνύουν κάθε φορά που ανοίγουν το στόμα τους, ανεξαρτήτως των απόψεων που θα διατυπώσουν. Κι η δεύτερη γιατί, την εποχή που διάβαζε κανένα βιβλίο, το αριστούργημα του Huxley θεωρούνταν «αντεπαναστατικό» από τους ταγούς της «σοσιαλιστικής διαπαιδαγώγησης των νέων» στη «Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας». Αν το είχαν διαβάσει, μπορεί να είχαν αξιώσει την υποχρεωτική κατάποση, από όλους τους κατοίκους της Ελλάδας, ενός κουβά αντικαταθλιπτικών ημερησίως. Κι έτσι θα αποφεύγαμε την κοινωνική έκρηξη που θα πλήξει δικαίους και αδίκους, αρχής γενομένης από τους δικαίους, και, παίρνοντας και λίγο από σπόντα και τους αδίκους.

 

Γιάννης Χρυσοβέργης