Η ΚΑΤΑΛΑΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΞΕΛΙΧΤΕΙ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟ

 Η σημερινή σύλληψη πλήθους στελεχών της καταλανικής κυβέρνησης καθιστά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Καταλωνίας, που προγραμματίζεται για την 1η Οκτωβρίου, αβέβαιη αν όχι αδύνατη.

Και βυθίζει την Ισπανία σε μια πολιτική κρίση μακράς διαρκείας, με απρόβλεπτες εξελίξεις, που δε θα αφήσουν ανεπηρέαστη την υπόλοιπη Ευρώπη. 

Η μαζική σύλληψη στελεχών της καταλανικής κυβέρνησης και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων του υπουργείου Οικονομικών της τοπικής κυβέρνησης στη Μαδρίτη συνιστούν μια εκ των πραγμάτων κατάργηση του καθεστώτος της Αυτονομίας, άρα εκ των πραγμάτων ακύρωση σειράς θεμελιωδών διατάξεων του ισπανικού Συντάγματος, στον ίδιο βαθμό που, κατά την El País, το συνιστά η τυχόν διεξαγωγή του δημοψηφίσματος.

Και δεν πρόκειται για συζήτηση σε επίπεδο συνταγματολόγων - και τα δυο στρατόπεδα θα έχουν πλήθος επιχειρημάτων που τεκμηριώνουν την άποψή τους- αλλά για πολιτική κρίση πρώτου βαθμού.

Με τη σημερινή επίδειξη πυγμής ο Ραχόι πιθανόν εξασφάλισε την πολιτική του κυριαρχία στην Ισπανία για αρκετά χρόνια.

Καθιστώντας κυρίαρχο στοιχείο της πολιτικής αντιπαράθεσης την ενότητα της Ισπανίας τόσο το Σοσιαλιστικό Κόμμα όσο και οι νεοφιλελεύθεροι CIUDADANOS (Πολίτες), δυο κόμματα που συμμερίζονται τις απόψεις του Λαϊκού Κόμματος σε αυτό το ζήτημα, βρίσκονται αυτόματα σε μειονεκτική θέση.

Σε μειονεκτική θέση όμως βρίσκονται και τα κόμματα της Αριστεράς (PODEMOS και ΕΝΩΜΕΝΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ) τα οποία αφ' ενός τάσσονται υπέρ της διατήρησης της ενότητας της Ισπανίας, αφ' ετέρου θεωρούν ότι η Καταλωνία έχει κάθε δικαίωμα να αποφασίσει για το μέλλον της, μιας και εφεξής θα κατηγορούνται σε καθημερινή βάση για εθνική μειοδοσία.

Επιπροσθέτως η σύγκρουση Ισπανών - Καταλανών θα εξοβελίσει από την πολιτική αντιπαράθεση τις καταστροφικές κοινωνικές συνέπειες της νεοφιλελεύθερης πολιτικής του Λαϊκού Κόμματος και θα μειώσει τις κοινωνικές αντιδράσεις.

Αντιστοίχως στο αποσχιστικό στρατόπεδο της Καταλωνίας η σημερινή επιχείρηση της Guardia Civil (αστυνομικό σώμα αντίστοιχο της Χωροφυλακής στην Ελλάδα μέχρι το 1985) περιθωριοποιεί τις μετριοπαθείς φωνές και ενισχύει τις πιο ριζοσπαστικές τάσεις.

Πολύ περισσότερο που είναι δύσκολο η καταστολή να περιοριστεί στην αποτροπή του δημοψηφίσματος για την Ανεξαρτησία της Καταλωνίας. Από τη στιγμή που το Ανώτατο Δικαστήριο της Καταλωνίας θεώρησε τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος πράξη αντίθετη προς το Σύνταγμα, η απόσταση είναι πολύ μικρή από το να θεωρηθεί η ίδια η διεκδίκηση της ανεξαρτησίας της Καταλωνίας αντισυνταγματική, και να τεθούν εκτός νόμου όλα τα καταλανικά κόμματα.

Όμως, ακόμα κι αν αυτό το βήμα δεν γίνει, με δεδομένο ότι το ισπανικό θεσμικό πλαίσιο δεν επιτρέπει τη διεκδίκηση του δικαιώματος στην απόσχιση, τα καταλανικά κόμματα και συλλογικότητες θα κληθούν να επαναπροσδιορίσουν την πολιτική στρατηγική τους.

Μέχρι πιο σημείο θα φτάσει η μη βίαιη αντίσταση; Θα λάβει μορφή πολιτικής ανυπακοής; Κι αν συμβεί αυτόα φτάσει έως το σημείο του μποϊκοταρίσματος όλων των θεσμών του Κράτους και της άρνησης πληρωμής των φόρων; Θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο παράλληλων θεσμών; Και ποια θα είναι η απάντηση των Καταλανών εθνικιστών στην εύλογα βίαιη αντίδραση του ισπανικού Κράτους; Και, το σημαντικότερο, τι θα συμβεί αν μια όχι ευκαταφρόνητη μερίδα των Καταλανών εθνικιστών επιλέξει το δρόμο της ένοπλης αντιπαράθεσης;

Αν όμως λάβουμε υπ' όψιν πόσα χρόνια χρειάστηκε το ισπανικό Κράτος για να αντιμετωπίσει την ΕΤΑ - που οι Βάσκοι είναι ένα εκατομμύριο όλοι κι όλοι- αντιλαμβάνεται κανείς τι μπορεί να συμβεί αν κάποιοι Καταλανοί εθνικιστές επιλέξουν το δρόμο του αντάρτικου πόλης.

Γιατί οι Καταλανοί αντιστοιχούν στο ένα έκτο του πληθυσμού της Ισπανίας. Κι αν για να νικήσει το ισπανικό Κράτος την ΕΤΑ χρειάστηκε να προσφύγει σε μεθόδους του φρανκικού παρελθόντος (βασανιστήρια, ακόμα και εξωδικαστικές εκτελέσεις) και τη συστηματική βοήθεια των γαλλικών αρχών από το 1986 και μετά, πόση κλιμάκωση της βίας θα χρειαστεί για την αντιμετώπιση μιας πολύ μεγαλύτερης δεξαμενής υποστηρικτών των ενδεχόμενων ένοπλων καταλανικών οργανώσεων;  Θα μπορέσει να επιβιώσει το Κράτος Δικαίου μιας τέτοιας αντιπαράθεσης;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Μαριάνο Ραχόι έχει επενδύσει στην κλιμάκωση της έντασης για την εδραίωση της πολιτικής του κυριαρχίας. Όμως βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του σχεδιασμού του είναι ο καταλανικός πληθυσμός να υποκύψει στην κεντρική εξουσία και να αποδεχτεί ή να ανεχτεί την παρέμβασή της, πράγμα που κανείς δεν πρέπει να αποκλείσει.

Αν όμως δε συμβεί αυτό τότε θα ξεκινήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση την οποία κανείς πλέον δε θα μπορεί να σταματήσει. Κι οι επιπτώσεις της θα επηρεάσουν και την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς τόσο στη Μεγάλη Βρετανία, όσο και στο Βέλγιο οι αποσχιστικές τάσεις της Σκωτίας και της Φλάνδρας αντίστοιχα είναι ιδιαίτερα ισχυρές. Για να μην προσθέσουμε και το, προς το παρόν αδύναμο, ενδεχόμενο της ανάπτυξης ενός αποσχιστικού κινήματος στη Βόρεια Ιταλία με κορμό τη Λέγκα του Βορρά. Εκείνο που με βεβαιότητα μπορεί να πει κανείς είναι πως μια εκτός ελέγχου κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Καταλανών εθνικιστών και ισπανικού Κράτους θα επηρεάσει σημαντικά τις εξελίξεις στις τρεις αυτές χώρες.

Γιάννης Χρυσοβέργης

ΤΟ ΒΑΛΣ ΤΩΝ ΓΟΥΡΟΥΝΙΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Το οφθαλμοφανές που κανείς δεν ήθελε να δει συμβαίνει. Η ελληνική χρεοκοπία δεν ήταν παρά η κλωστή από την οποία άρχισε να ξηλώνεται το πουλόβερ. Ήρθε ήδη η σειρά της Ιρλανδίας να χρεοκοπήσει κι ακολουθούν η Πορτογαλία, η Ισπανία, αλλά και το Βέλγιο και η Ιταλία. Η κοιμώμενη τον ύπνο του δικαίου ευρωπαϊκή ηγεσία αρχίζει να υποψιάζεται ότι διακυβεύεται η επιβίωση της Ένωσης. Κι αναδεικνύεται αυτό που κανείς δε θέλει να παραδεχτεί. Ότι η κρίση δεν είναι οικονομική. Είναι πολιτική.

Όταν, στις αρχές του χρόνου, είχε αρχίσει να διαφαίνεται η ελληνική χρεοκοπία, ο ευρωπαϊκός τύπος γέμισε με «βαθυστόχαστες» αναλύσεις, που συχνά παρεκτρέπονταν σε ρατσιστικα υβρεολόγια, για τη διαφθορά, τις πελατειακές σχέσεις και την ασυλόγιστη σπατάλη που είχαν οδηγήσει την Ελλάδα στη χρεοκοπία. Όχι πως είχαν άδικο οι άνθρωποι, τουλάχιστον αυτοί που ήταν κόσμιοι. Ενδεχομένως και λίγα μας έσουρναν. Έβλεπαν όμως το δέντρο και έχαναν το δάσος.
Διότι, εντάξει, εμείς εξευτελίσαμε κάθε έννοια κοινής λογικής, ξεπεράσαμε κάθε όριο «δημιουργικής λογιστικής» όπως ευγενικά αποκαλείται η παραποίηση των οικονομικών δεδομένων, το κωλοβαρέσαμε γενικώς κι από πάνω πουλάγαμε και μούρη, αλλά πώς εξηγείται η χρεοκοπία της Ιρλανδίας; Εκεί, ούτε διαφθορά στη δημόσια διοίκηση υπάρχει, ούτε γραφειοκρατία, ούτε παραποίηση των στατιστικών δεδομένων, ούτε «τερατώδες κράτος», ούτε θηριώδεις στρατιωτικές δαπάνες, ούτε κοινωνικό κράτος, ούτε φορολογία των επιχειρήσεων και γενικώς, εδώ και είκοσι χρόνια, όλα ακολουθούν κατά γράμμα το ευαγγέλιο της φιλελεύθερης ορθοδοξίας. Χώρια που, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα «γουρούνια» (Portugal, Ireland, Greece, Spain - PIGS), η Ιρλανδία είχε προσελκύσει πληθος πολυεθνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στις τεχνολογίες αιχμής.
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως στη βάση της κρίσης υπάρχουν σοβαρότατες οικονομικές στρεβλώσεις. Που όμως, σε ευρωπαϊκό πλαίσιο, ήταν πλήρως διαχειρίσιμες. Αρκεί να υπήρχε πολιτική βούληση και στοιχειώδης οξυδέρκεια. Όμως τίποτα από τα δυο δεν υπάρχει.
Η ελληνική κρίση ξεκίνησε από την επιθυμία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος να κάνει πολιτικό καψόνι στον Προέδρο της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, το Γ. Παπανδρέου. Ξέσπασε όταν, τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) αρνήθηκε να δηλώσει πως, «όποια και αν είναι η αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας η ΕΚΤ θα συνεχίσει να δέχεται τα ελληνικά ομόλογα», πράγμα που έκανε τρεις μήνες μετά, αλλά ήταν πια αργά. Και γιγαντώθηκε, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου, όταν όλοι οι Ευρωπαίοι εταίροι υποδείκνυαν στην Ελλάδα να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δίνοντας έτσι στις αγορές το μήνυμα ότι «δεν υπάρχει κοινοτική αλληλεγγύη». Και γι αυτό ακριβώς το λόγο επεκτείνεται με ταχείς ρυθμούς. Σύντομα στη θέση της Ιρλανδίας θα βρεθεί η Πορτογαλία και οι επόμενοι υποψήφιοι είναι η Ισπανία, αλλά και δυο ιδρυτικά μέλη της ΕΟΚ, η Ιταλία και το Βέλγιο. Είναι πλέον σαφές ότι οι συνεχείς ακρωτηριασμοί δε θα σώσουν τον ασθενή.
Είναι επίσης σαφές ότι το κύριο πρόβλημα της Ευρώπης είναι η απουσία ευρωπαϊκών οργάνων περιβεβλημένων με τη νομιμοποίηση της Λαϊκής Κυριαρχίας τα οποία θα ασκήσουν πολιτικές. ενδεικτικός είναι ο τρόπος με τον οποίο έμεινε, τέλη Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς προϋπολογισμό για το 2011. Βάσει της Συνθήκης της Λισσαβώνας ο κοινοτικός προϋπολογισμός που καταρτίζει η Επιτροπή πρέπει να εγκριθεί σε κοινή συνάντηση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών και του Προεδρείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο δεσμεύεται από τις αποφάσεις της Ολομέλειας. Η συνάτηση αυτή κατέληξε σε αδιέξοδο διότι τρεις χώρες, Η Σουηδία, η Ολλανδία και η Μεγάλη Βρετανία αρνήθηκαν να συζητήσουν το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι εθνικοί προϋπολογισμοί, που πλέον θα κατατίθενται στην κρίση της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας υποχρεωτικά πριν τεθούν προς ψήφιση στα εθνικά κοινοβούλια, να υποβάλλονται και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η απαίτηση αυτή του μοναδικού θεσμικού οργάνου που είναι νομιμοποιημένο με τη ψήφο του Κυρίαρχου Λαού, είναι απόρροια της ίδιας της Συνθήκης της Λισσαβώνας.
Την ίδια στιγμή που Κράτη-μέλη αρνούνται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την άσκηση των περιορισμένων - ούτως ή άλλως - δικαιωμάτων του, στο όνομα της εθνικής κυριαρχίας, δέχονται χωρίς συζήτηση να αποποιηθούν την εθνική κυριαρχία στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής, οι υπουργοί Εσωτερικών και δημόσιας τάξης έχουν προχωρήσει σε από κοινού ενέργειες, στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, οι οποίες παραβιάζουν βάναυσα τα δικαιώματα του πολίτη, όπως αυτά προσδιορίζονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και τα εθνικά συντάγματα και, προσεχώς, αποποιούνται και του δικαιώματος άσκησης εξωτερικής πολιτικής.
Αυτή η αποποίηση της εθνικής κυριαρχίας α λα καρτ θα φέρει στο άμεσο μέλλον τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τις εθνικές κυβερνήσεις αντιμέτωπα με τις αντιδράσεις των κοινωνιών, οι οποίες θα ασφυκτιούν από τις ολοένα αυξανόμενες περιοριστικές πολιτικές.
Αν στην ήπειρο που γέννησε τον «ορθό λόγο» δεν επικρατήσει την ύστατη στιγμή, γιατί εκεί είμαστε, η κοινή λογική και δεν αντικατασταθεί ο τυφλός μονεταρισμός από μια πανευρωπαϊκή πολιτική πολιτκών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων με στόχο την άμεση μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, το μέλλον της Ευρώπης - και όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης - είναι ζοφερό. Αλλά επειδή η ίδια ήπειρος που γέννησε τον ορθό λόγο, τα ατομικά δικαιώματα και το σοσιαλιστικό κίνημα, γέννησε επίσης την Ιερά Εξέταση και το ναζισμό... καλά θα κάνουμε να ανησυχούμε

Γιάννης Χρυσοβέργης