ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ - ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Η ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΑΜΠ(Α);

Ενώ ακόμα το κύριο ερώτημα παραμένει αναπάντητο, αν δηλαδή η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο ήταν μια άριστα οργανωμένη στρατιωτική επιχείρηση ή ένα ενδοκαθεστωτικό πραξικόπημα, η υποτονική αντίδραση της Ρωσίας γεννά σοβαρές υποψίες ως προς το πραγματικό περιεχόμενο των τηλεφωνικών επαφών του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν τους τελευταίους μήνες και δίνει κάποιες εξηγήσεις για τη στάση του Τραμπ έναντι της Ουκρανίας.

Πέραν αυτού η αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί τον οριστικό ενταφιασμό της επίφασης διεθνούς νομιμότητας που κυριάρχησε από το 1945 μέχρι πρόσφατα και την επιστροφή στον ξετσίπωτο ιμπεριαλισμό του 19ου αιώνα. Μόνο που τώρα απέναντι στη Δύση υπάρχει η Κίνα.

ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ;

Παρά τους αμερικανικούς κομπασμούς, οι οποίοι αναπαράγονται αμάσητοι από τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ, δυο μέρες μετά την απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα.

Το πρώτο αφορά στην «παράξενη» συμπεριφορά της αντιπροέδρου Ντέλσυ Ροντρίγκες  και του υπόλοιπου υπουργικού συμβουλίου.  Η Ροντρίγκες από τη μια κατήγγειλε  την απαγωγή του Μαδούρο και δήλωσε πως ό,τι κι αν συμβεί παραμένει ο νόμιμος πρόεδρος της Βενεζουέλας, από την άλλη όμως κάλεσε το λαό -συνεπικουρούμενη από τον υπουργό Άμυνας της χώρας- να «επανέλθει στις καθημερινές του ασχολίες». Το λιγότερο που θα περίμενε κανείς ως φυσιολογική αντίδραση από τα εναπομείναντα μέλη της κυβέρνησης μιας χώρας που δέχθηκε τέτοια μορφή επίθεσης θα ήταν  η κήρυξη γενικής επιστράτευσης.

Το δεύτερο αφορά στον τρόπο που ο Τραμπ απαξίωσε την αυτοαποκαλούμενη «δημοκρατική» αντιπολίτευση -σε σχέση με πολλούς από τους πολιτικούς της η ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ είναι μετριοπαθής- δηλώνοντας πως η ηγέτιδά της Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία μάλιστα τιμήθηκε φέτος με το Νόμπελ της Ειρήνης, στερείται λαϊκού ερείσματος στη χώρα της. Ισχυρισμός που πετάει στα σκουπίδια τόσο τις καταγγελίες της βενεζουελανής αντιπολίτευσης -οι οποίοι έγιναν δεκτοί από το σύνολο των δυτικών πολιτικών ηγεσιών- περί οργίου νοθείας στις εκλογές του 2024 (άρα με βάση αυτόν τον ισχυρισμό ο Μαδούρο είναι νόμιμος ηγέτης της χώρας) όσο και την επιχειρηματολογία με την οποία απονεμήθηκε στη Ματσάδο το Νόμπελ Ειρήνης.

Το τρίτο αφορά στις ανθρώπινες απώλειες της αμερικανικής επίθεσης. Με βάση τα όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα σκοτώθηκαν 32 σωματοφύλακες του Μαδούρο, ΟΛΟΙ ΚΟΥΒΑΝΟΙ.

Το τέταρτο αφορά στον τρόπο που απευθύνεται ο Τραμπ στη Ροντρίγκες, ο οποίος αφ' ενός την ενθάρρυνε από την πρώτη στιγμή να αναλάβει τα ηνία της χώρας, αφ' ετέρου την απειλεί ότι αν δεν υλοποιήσει τις αμερικανικές αξιώσεις την περιμένει μοίρα χειρότερη από αυτή του Μαδούρο.

Είναι προφανές πως η πρώτη επιλογή των Αμερικανών είναι η επίτευξη των στόχων τους μέσα από τη συνέχεια του υπάρχοντος καθεστώτος. Και, πιθανότατα, η επιλογή τους αυτή υπαγορεύεται από το γεγονός ότι κάποια στελέχη του καθεστώτος τους έχουν δώσει έμπρακτες υποσχέσεις πράγμα που δίνει εξήγηση σε δυο ερωτήματα: στην ευκολία με την οποία διεξήχθη η επιχείρηση απαγωγής του Μαδούρο και στην ακρίβεια των πληροφοριών που είχαν οι αμερικανικές υπηρεσίες για την προεδρική κατοικία αφ' ενός και στο γεγονός ότι τα μόνα θύματα της επιχείρησης ήταν οι Κουβανοί σωματοφύλακές του αφ' ετέρου. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατό θα ακολουθήσει γενική στρατιωτική εισβολή, την οποία -λογικό είναι αυτό- θα επιθυμούσαν να αποφύγουν.

Ενδέχεται επίσης το σημερινό Διευθυντήριο της Βενεζουέλας - η Ντέλσυ Ροντρίγκες, ο αδελφός της που είναι πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης και οι υπουργοί Εσωτερικών και Άμυνας- να αμφιταλαντεύεται ως προς τη στάση που θα κρατήσει έναντι των ΗΠΑ. Ή, αν ισχύει το ενδεχόμενο του ενδοκαθεστωτικού πραξικοπήματος, να χρειάζονται χρόνο προκειμένου να ελέγξουν σημαντικούς μηχανισμούς της εξουσίας οι οποίοι διαφεύγουν του ελέγχου τους.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΠΟΛΙΒΑΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΜΑΔΟΥΡΟ

Η εκλογή του πρώην αξιωματικού των αλεξιπτωτιστών και επίδοξου πραξικοπηματία (το Φεβρουάριο του 1992) Ούγο Τσάβες στην προεδρία της χώρας το 1998 έσπασε την εναλλαγή στην εξουσία μεταξύ των δυο παραδοσιακών κομμάτων, των φιλελεύθερων και των συντηρητικών. Η εκλογή του σε μια αναμέτρηση με ρεκόρ συμμετοχής σήμανε την απαρχή μιας σειράς ριζοσπαστικών μεταρρυθμίσεων υπέρ της φτωχολογιάς  και την εθνικοποίηση των κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας. 

Το 2002, σε μια απόπειρα πραξικοπήματος με την υποστήριξη των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών ο Τσάβες απήχθη από τους πραξικοπηματίες, όμως το πραξικόπημα κατέρρευσε καθώς ο λαός ξεχύθηκε στους δρόμους και οι πιστές σε αυτόν στρατιωτικές δυνάμεις τον απελευθέρωσαν με συνοπτικές διαδικασίες. Το 2006 και το 2012 επανεξελέγη με συντριπτικά ποσοστά και μέχρι το θάνατο του, το 2013, παρέμεινε εξαιρετικά λαοφιλής.

Ο διάδοχός του, Νικολάς Μαδούρο, δεν διέθετε το χάρισμα του προκατόχου του. Υπό την ηγεσία του τα φαινόμενα διαφθοράς των κρατικών και κομματικών αξιωματούχων του κόμματος που είχε ιδρύσει ο Τσάβες και ήταν περιθωριακά μέχρι το θάνατό του γιγαντώθηκαν και έγιναν γενικός κανόνας. Οι τιμές των τροφίμων έγιναν απλησίαστες για τους φτωχούς, και η μόνη αντίδραση στη γενική κοινωνική δυσαρέσκεια ήταν η διολίσθηση σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Στις παραμονές της απαγωγής του ο Νικολάς Μαδούρο ήταν ένα πρόσωπο μισητό από τους πάντες στη Βενεζουέλα.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΣΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΞΑΝΑ ΜΕΓΑΛΟΙ

Στο μεταξύ -κι ενώ οι «πρόθυμοι» να δουν και τον τελευταίο Ουκρανό στρατιώτη νεκρό Ευρωπαίοι αλλά, ευτυχώς,  απρόθυμοι, παρά την πολεμική τους υστερία, να εμπλακούν σε πόλεμο με τη Ρωσία, διαβουλεύονται για τις «εγγυήσεις ασφαλείας» που πρέπει να χορηγηθούν στην Ουκρανία, θέμα για το οποίο ουδείς έχει ζητήσει τη γνώμη τους καθώς ο μεν Τραμπ τους σνομπάρει επιδεικτικά ο δε Πούτιν τους χλευάζει δημοσίως- στην Ουκρανία οι ρωσικές δυνάμεις, αργά αλλά σταθερά και εντελώς ανενόχλητες από τις ΗΠΑ, καταλαμβάνουν νέα ουκρανικά εδάφη, πλησιάζοντας προς την επίτευξη, με στρατιωτικά μέσα, των αξιώσεων του Πούτιν. Οι οποίες συνοψίζονται στον απόλυτο έλεγχο  των πλούσιων κοιτασμάτων σπάνιων γαιών που βρίσκονται στις ανατολικές επαρχίες της χώρας.

Όμως τους δυο ηγέτες ενώνει και κάτι άλλο. Τόσο ο Τραμπ όσο κι ο Πούτιν ανήλθαν στην εξουσία και διατηρούνται με την υπόσχεση να ξαναδώσουν στη χώρα τους το «χαμένο μεγαλείο». Κι η ανάκτηση του «χαμένου μεγαλείου» απαιτεί στρατιωτικές νίκες.

Γεγονός που εξηγεί και την εντελώς υποτονική αντίδραση της Ρωσίας στην απαγωγή του, συμμάχου της μέχρι σήμερα, Νικολάς Μαδούρο. Θα ήταν μεγάλο λάθος να θεωρηθεί η υποτονική αυτή αντίδραση ένδειξη αδυναμίας της Ρωσίας. Αντιθέτως, δηλώνει ρητά την ύπαρξη μιας ανομολόγητης δημόσια συμφωνίας. Η Ρωσία αποσύρεται από τα ερείσματά της στο δυτικό ημισφαίριο -σύντομα την τύχη της Βενεζουέλας θα έχει η Κούβα όπως φαίνεται- και σε αντάλλαγμα αποκτά την απόλυτη ελευθερία κινήσεων για πλήρη ανάκτηση του ελέγχου -είτε άμεσου είτε μέσα από κυβερνήσεις μαριονέτες- σε αυτό που θεωρεί ζωτικό της χώρο, κοντολογίς όλες τις χώρες που προήλθαν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

ΤΑ ΑΒΕΒΑΙΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ

Η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο ήρθε σε μια συγκυρία εξαιρετικά δυσμενή για τον Ντόναλντ Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας. Η πολιτική των δασμών σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα δεν έχει δημιουργήσει τις θέσεις εργασίας που υποσχέθηκε στο ξανθό προτεσταντικό προλεταριάτο που, σε συνδυασμό με την εμφανή απέχθεια του κατεστημένου των Δημοκρατικών προς τη φτωχολογιά, του έδωσε τις δυο εκλογικές νίκες. Αντιθέτως έχουν προκαλέσει αύξηση του κόστους των πρώτων υλών και καταναλωτικών προϊόντων, με άμεσο αντίχτυπο στην αγοραστική δύναμη των λαϊκών στρωμάτων.

Επίσης το κυνήγι μαγισσών με θύματα τους μετανάστες έχει οδηγήσει σε απώλεια πολλών δεκάδων, πιθανότατα εκατοντάδων, χιλιάδων εργατικών χεριών στους τομείς ακριβώς που χρειάζονται ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό.

Ήδη στα τέλη του περασμένου χρόνου σε τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις οι υποστηριζόμενοι από τον Τραμπ υποψήφιοι ηττήθηκαν πανηγυρικά, με πιο οδυνηρή για τον Αμερικανό πρόεδρο την εκλογή του Ζοχράν Μαμντάνι στο Δήμο της Νέας Υόρκης. Οι δε δημοσκοπήσεις εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών που θα διεξαχθούν τον προσεχή Νοέμβριο προδιαγράφουν βαριές ήττες για τους Ρεπουμπλικάνους τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία.

Σε αυτό το πλαίσιο καθίσταται σαφές ότι αν το καθεστώς της Βενεζουέλας δεν υποκύψει στις αξιώσεις του Τραμπ η στρατιωτική εισβολή είναι μονόδρομος. Όπως μονόδρομος είναι και μια επέμβαση στην Κούβα και στην Κολομβία. Και στις τρεις περιπτώσεις ο Τραμπ θα μπορέσει εύκολα να ισχυριστεί πως κατήγαγε στρατιωτικές νίκες κι αποκατέστησε την ηγεμονία των ΗΠΑ. Ανεξαρτήτως του αν ο ισχυρισμός θα είναι αληθής ή αν θα οδηγήσει σε μια νέα πολεμική περιπέτεια που μπορεί να έχει τέλος ανάλογο του Βιετνάμ και του Αφγανιστάν. Όμως σε κάθε περίπτωση περίπτωση με αυτή την επιχειρηματολογία θα επιδιώξει να κερδίσει τις ενδιάμεσες εκλογές.

Εκεί που τα πράγματα θα περιπλακούν απρόβλεπτα είναι αν επιχειρήσει να υλοποιήσει και τις εξαγγελίες του για τη Γροιλανδία. Ανεξαρτήτως του αν η Δανία θα μπορέσει να προβάλει κάποια αξιοπρεπή αντίσταση ή όχι, θα πρόκειται για ένα τεκτονικό σεισμό που θα προκαλέσει την κατάρρευση με πάταγο του ΝΑΤΟ. Με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ;

Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος δεν έβαλε τέλος στον ιμπεριαλισμό των μεγάλων δυνάμεων , όμως από το 1945 και μετά όλες οι ιμπεριαλιστικές στρατιωτικές επεμβάσεις γίνονταν πάντα με την επίκληση κάποιων κανόνων του διεθνούς δικαίου, όπως αυτό διαμορφώθηκε στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια μέσα από την ίδρυση του ΟΗΕ, ασχέτως του αν οι ερμηνείες που προβάλλονταν ήταν τραβηγμένες από τα μαλλιά κι ενάντιες σε αυτό που αποκαλείται κοινή λογική.

Επίσης σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις οι επεμβάσεις γίνονταν ύστερα από «πρόσκληση» κάποιας κυβέρνησης μαριονέτας.

Η τελευταία φορά που έγινε επίκληση σε κάποιον υπαρκτό λόγο ασφάλειας, πλην όμως συνιστούσε απροκάλυπτη παραβίαση του διεθνούς δικαίου ήταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Έκτοτε το Ισραήλ δολοφονεί δεκάδες χιλιάδες παλαιστινίων επικαλούμενο την ανάγκη του για ζωτικό χώρο -με τον ίδιο ισχυρισμό ο Χίτλερ κατέλαβε πρώτα την Τσεχοσλοβακία και μετά την Πολωνία προκαλώντας τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο- ενώ η κυβέρνηση Τραμπ δηλώνει πλέον ευθέως ότι το δυτικό ημισφαίριο ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΗΠΑ (βλ. την παραπάνω φωτογραφία που έδωσε νωρίτερα στη δημοσιότητα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Όλα αυτά μας οδηγούν με ραγδαίο ρυθμό στην επιστροφή της αποικιοκρατίας του 19ου αιώνα. Με μια μεγάλη διαφορά. Σήμερα, απέναντι στις ΗΠΑ υπάρχει η Κίνα. Που προς το παρόν τηρεί στάση αναμονής και με αργές, υπομονητικές κινήσεις προωθεί τα πιόνια της στη διεθνή σκακιέρα.

Γιάννης Χρυσοβέργης